Không dễ gọi vốn cho doanh nghiệp nhỏ

(BĐT) - Ngày 29/9/2016 Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) thuộc Bộ KH&ĐT đã tổ chức Hội thảo “Các phương thức hỗ trợ tài chính cho DNNVV”...
Doanh nghiệp nhỏ và vừa khó tiếp cận vốn ngân hàng do yêu cầu về tài sản bảo đảm. Ảnh: Hồng Kỳ
Doanh nghiệp nhỏ và vừa khó tiếp cận vốn ngân hàng do yêu cầu về tài sản bảo đảm. Ảnh: Hồng Kỳ

Làm thế nào để phá băng mối quan hệ giữa DNNVV với hệ thống ngân hàng cũng như khởi xướng nhiều hơn các quỹ đầu tư khởi nghiệp đang là câu hỏi lớn đối với việc phát triển DNNVV trong giai đoạn hiện nay.

Thiếu khung pháp lý cho quỹ đầu tư mạo hiểm

Theo thông lệ quốc tế, startup là các cá nhân, nhóm cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp đang trong quá trình hiện thực hóa ý tưởng kinh doanh và hình thành mô hình kinh doanh có giá trị gia tăng cao, có khả năng tăng trưởng nhanh. Với bản chất rủi ro lớn của startup thì các kênh huy động vốn truyền thống như vay vốn ngân hàng hầu như là không thể. Vì vậy, gọi vốn đầu tư mạo hiểm cho startup là rất quan trọng.

Hiện nay, số lượng các quỹ đầu tư trong và ngoài nước cho startup ở Việt Nam không nhiều. Các quỹ ngoại như CyberAgent, 500 Startups, Golden Gate Ventures… hiện chỉ mở văn phòng đại diện. Một số quỹ đầu tư của các ngân hàng, công ty lớn cũng có hoạt động đầu tư cho DN nhưng hầu hết không đầu tư từ giai đoạn đầu và không đầu tư quy mô nhỏ. Trung bình mỗi năm chỉ có khoảng 10 startup Việt Nam nhận được đầu tư từ những quỹ này. Trong khi đó, nhu cầu về vốn của các startup là rất lớn.

Thực tế là nhiều startup Việt đã thành lập công ty ở nước ngoài như Hong Kong hoặc Singapore… để có thể gọi vốn thuận lợi hơn. Còn tại thị trường trong nước, phần lớn các DN khởi nghiệp Việt Nam huy động vốn từ các nhà đầu tư cá nhân, tổ chức chuyên đầu tư vào các startup ở giai đoạn đầu, khi DN chưa có lợi nhuận, thậm chí đầu tư vào các cá nhân/nhóm cá nhân chưa thành lập DN, mà chỉ mới đang ở giai đoạn phát triển sản phẩm, dịch vụ.

Khảo sát thực tiễn cho thấy, có nhiều nhà đầu tư tư nhân có nhu cầu góp vốn hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm cho startup, tuy nhiên hiện vẫn chưa có khung pháp lý để cho việc thành lập tổ chức quản lý và hoạt động của quỹ đầu tư mạo hiểm. 

Phá băng quan hệ ngân hàng - DNVVN

Bà Hoàng Thị Hồng, Giám đốc Quỹ phát triển DNNVV khẳng định, DNNVV có vai trò quan trọng trong tạo việc làm, tăng thu nhập. “Đây là chủ thể của phong trào khởi nghiệp. Tuy nhiên, DNNVV đang rất khó khăn trong tiếp cận vốn, các nguồn lực tài chính” - bà Hồng nhận định.

Có nhiều nhà đầu tư tư nhân có nhu cầu góp vốn hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm cho startup, tuy nhiên hiện vẫn chưa có khung pháp lý để cho việc thành lập tổ chức quản lý và hoạt động của quỹ đầu tư mạo hiểm
Ông Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội DNNVV Việt Nam đánh giá, chính sách hỗ trợ cho DNNVV ở Việt Nam được ban hành chậm và ít hơn so với các nền kinh tế khác trong khu vực. Tuy nhiên, với sự quan tâm của Chính phủ, DNNVV đang ở trong thời kỳ có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển. “DNNVV là động lực của nền kinh tế. Mọi tinh thần năng động, sáng tạo đều bắt nguồn từ đây. DNNVV hiện nay đều hoạt động có hiệu quả. Nguồn vốn tín dụng cho DNNVV thấp nhưng đóng góp GDP cao. Riêng DNNVV đã tạo ra khối lượng công việc khổng lồ. Tuy nhiên, khó khăn dai dẳng nhất vẫn là vốn, dù khả năng hấp thụ vốn của DNNVV rất tốt. Trong khi đó, ngân hàng hiện nay không thiếu tiền. Vấn đề cơ bản nhất dẫn đến điều này là DNNVV không đáp ứng được tiêu chuẩn tiếp cận vốn mà hệ thống ngân hàng đề ra. Do đó, phương thức tiếp cận vốn cho DNNVV phải được xây dựng một cách thiết thực, hiệu quả” - ông Nam nhận định. Chuyên gia này cho rằng, đột phá nhiều nhất, cải cách nhiều nhất để “phá vỡ” tảng băng mối quan hệ giữa DNNVV và ngân hàng là khi xây dựng Luật Hỗ trợ DNNVV thì làm sao hạn chế, giảm thiểu yêu cầu về tài sản bảo đảm đối với DNNVV; đồng thời xây dựng cơ chế phân chia rủi ro cho phía ngân hàng khi DNNVV gặp khó khăn.

Ông Nguyễn Tấn Phước, Phó Trưởng ban thường trực BQL KCX&KCN TP.HCM cho biết, tại TP.HCM có 284.000 DNNVV, trong đó tỷ lệ hộ kinh doanh cá thể chiếm tỷ lệ lớn. “Đây luôn là đối tượng được chính quyền TP.HCM hỗ trợ để phát triển kinh doanh. các KCX&KCN, khu công nghệ cao… đều tích cực triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ DN thông qua các chương trình kích cầu đầu tư với kênh huy động vốn lớn từ các ngân hàng đối tác. Tháng 5/2016, Quỹ Đầu tư Khởi nghiệp và Sáng tạo TP.HCM đã được thành lập bởi Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam tại TP.HCM, Công ty Đầu tư tài chính nhà nước TP.HCM và SHB. “Quỹ này phấn đấu đạt quy mô nguồn vốn 100 tỷ đồng trong giai đoạn 2016 - 2020 và hướng đến hoạt động hỗ trợ, bảo trợ và đầu tư cho các doanh nghiệp khởi nghiệp”, đại diện Quỹ cho biết.

Văn Huyền