Sợ thiếu nhân lực, Thống đốc xin miễn trách nhiệm với người tham gia cơ cấu lại TCTD

(BĐT) - Sáng 26/10, phiên thảo luận của Quốc hội về dự Luật sửa đổi, bổ sung Luật Các tổ chức tín dụng vẫn ghi nhận nhiều băn khoăn về đề xuất miễn trách nhiệm với người tham gia cơ cấu lại tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt, lo ngại đổ vỡ hệ thống khi thực hiện biện pháp “cuối cùng” là phá sản ngân hàng…
Phá sản ngân hàng là phương án cuối cùng để xử lý các tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt. Ảnh: Tường Lâm
Phá sản ngân hàng là phương án cuối cùng để xử lý các tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt. Ảnh: Tường Lâm

Thống đốc xin giữ quy định miễn trừ trách nhiệm

Liên quan tới miễn trừ trách nhiệm, theo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nhiều ý kiến đề nghị cân nhắc quy định về miễn trách nhiệm đối với người tham gia cơ cấu lại tổ chức tín dụng (TCTD) được kiểm soát đặc biệt vì không thuộc phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật, cần quy định tại các Luật có liên quan như Bộ luật Hình sự, Luật Cán bộ, công chức.

UBTVQH đã tiếp thu, bỏ quy định về miễn trách nhiệm đối với người tham gia cơ cấu lại TCTD được kiểm soát đặc biệt để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Dù vậy, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Lê Minh Hưng trong phần phát biểu ngắn của mình tại phiên họp cũng dành khá nhiều thời gian để “thuyết phục” Quốc hội xin giữ lại quy định này. Thống đốc cho biết, theo đề xuất của Chính phủ, việc miễn trừ trách nhiệm đối với người tham gia cơ cấu lại tổ chức tín dụng yếu kém  được thực hiện với các điều kiện rất chặt chẽ. Cụ thể, việc miễn trách nhiệm chỉ được thực hiện khi có đủ các điều kiện: thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao trung thực, đúng quy định pháp luật và đúng các phương án cơ cấu lại tổ chức tín dụng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Theo Thống đốc, có ý kiến cho rằng, trường hợp đã thực hiện đúng quy định pháp luật thì đương nhiên không bị truy cứu trách nhiệm. Tuy nhiên, việc thiếu các quy định cụ thể đã ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý của những người tham gia cơ cấu lại tổ chức tín dụng yếu kém.

Ông Lê Minh Hưng cũng cho biết, đa số cán bộ tham gia cơ cấu lại là nhân viên của các ngân hàng thương mại (không phải là công chức). Do vậy, đã có tình trạng không ít cán bộ tìm cách từ chối khi được giao thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến xử lý tổ chức tín dụng yếu kém. Điều này dẫn đến việc thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực tham gia xử lý tổ chức tín dụng yếu kém nhất là trong quá trình triển khai thi hành luật sau khi được Quốc hội thông qua.

Qua nghiên cứu, cơ quan soạn thảo nhận thấy, theo thông lệ quốc tế, pháp luật các nước đều có các quy định về việc miễn trách nhiệm ngay tại các văn bản liên quan đến thanh tra, giám sát lĩnh vực ngân hàng, mà không quy định tại văn bản pháp luật về tố tụng.

Với bối cảnh hiện tại, việc chờ quy trình sửa đổi, bổ sung quy định này tại Bộ luật Hình sự, hay Luật Cán bộ, công chức sẽ không bảo đảm tính kịp thời và toàn diện của việc tạo lập khuôn khổ pháp lý xử lý tổ chức tín dụng yếu kém.

"Do vậy, để bảo đảm có đủ nguồn nhân lực triển khai thực hiện Đề án cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng giai đoạn 2017-2020, Chính phủ rất mong Quốc hội xem xét, cân nhắc để bổ sung nội dung này vào dự thảo luật", Thống đốc trình bày.

Phá sản là phương án cuối cùng

Về phương án cơ cấu lại TCTD được kiểm soát đặc biệt, Báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến của UBTVQH đã chốt lại 5 phương án, gồm: phương án phục hồi; phương án sáp nhập, hợp nhất, chuyển nhượng toàn bộ phần vốn góp, cổ phần đối với TCTD được kiểm soát đặc biệt; phương án giải thể; phương án chuyển giao bắt buộc; phương án phá sản.  

Thống đốc Lê Minh Hưng nhấn mạnh, phá sản ngân hàng là phương án cuối cùng để xử lý các TCTD được kiểm soát đặc biệt. Tuy nhiên, với vai trò là trung gian tài chính với hoạt động chủ yếu huy động tiền gửi từ người gửi tiền để cấp tín dụng, việc phá sản tổ chức tín dụng có thể dẫn đến nguy cơ người gửi tiền rút tiền ồ ạt lan truyền, đe dọa đổ vỡ dây chuyền, ảnh hưởng đến quyền lợi của người gửi tiền, ảnh hưởng đến niềm tin của người dân vào hệ thống ngân hàng. Do đó, cơ quan soạn thảo đã rà soát, nghiên cứu rất kỹ các quy định tại phương án này nhằm bảo đảm sự thận trọng cần thiết.

Cụ thể là thẩm quyền quyết định chủ trương và phê duyệt phương án phá sản thuộc Chính phủ. Chủ trương phá sản chỉ xem xét theo nguyên tắc là biện pháp cuối cùng khi tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt không có khả năng thực hiện hoặc thực hiện không thành công các phương án khác (phục hồi, sáp nhập, hợp nhất, giải thể hoặc chuyển giao bắt buộc).

Để tránh đổ vỡ và gây mất an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng, bảo đảm lợi ích của người gửi tiền, không ảnh hướng đến an ninh tiền tệ quốc gia, trật tự an toàn xã hội, Chính phủ có thể quyết định áp dụng việc chi trả vượt hạn mức bảo hiểm tiền gửi trong trường hợp phá sản tổ chức tín dụng.

Nguồn sử dụng để hỗ trợ chi trả sẽ không dùng ngân sách Nhà nước, theo đúng nghị quyết của Quốc hội, mà có thể sử dụng các nguồn lực Nhà nước khác để xử lý vấn đề này.

Theo Thống đốc, thời gian qua cơ quan soạn thảo đã phối hợp với cơ quan thẩm tra tiếp thu, chỉnh sửa nhiều nội dung  quan trọng của dự thảo Luật.

Dự Luật đã bổ sung một số quy định để tăng cường hiệu quả ngăn ngừa sở hữu chéo, đầu tư chéo như sửa đổi, bổ sung quy định tại Khoản 3 Điều 55 theo hướng quy định giới hạn tỷ lệ sở hữu cổ phần của một cổ đông lớn của tổ chức tín dụng và người có liên quan của cổ đông đó tại tổ chức tín dụng khác để tránh việc lạm dụng và chi phối hoạt động cấp tín dụng tại nhiều tổ chức tín dụng để phục vụ cho lợi ích có liên quan của cổ đông lớn.

Bổ sung quy định Khoản 4 Điều 34 theo hướng chủ tịch hội đồng quản trị, chủ tịch hội đồng thành viên, tổng giám đốc (giám đốc) của tổ chức tín dụng không được đồng thời là chủ tịch hội đồng quản trị, thành viên hội đồng quản trị, chủ tịch hội đồng thành viên, thành viên hội đồng thành viên, chủ tịch công ty, tổng giám đốc, phó tổng giám đốc và các chức danh tương đương của doanh nghiệp khác để hạn chế việc lạm dụng quyền đồng thời là người quản trị, điều hành tại tổ chức tín dụng và doanh nghiệp để thực hiện hoạt động đầu tư, cấp tín dụng không trên cơ sở thị trường, tạo ra rủi ro lớn cho hoạt động của tổ chức tín dụng.

Nguyệt Minh