 |
| Chủ trương linh hoạt quy định về hạn mức sử dụng nguồn vốn huy động để cho vay được kỳ vọng tăng tính thanh khoản cho hệ thống ngân hàng, hỗ trợ nền kinh tế tăng tốc. Ảnh: Song Lê |
Tại các báo cáo cập nhật nhanh về chính sách tiền tệ vừa công bố, Công ty TNHH Chứng khoán ACB (ACBS) và Công ty CP Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) đều đề cập nội dung nới lỏng quy định về tính toán tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) trong bối cảnh nguồn vốn huy động ở mức thấp hơn đáng kể so với tăng trưởng tín dụng, có thể gây khó thanh khoản cho hệ thống ngân hàng trong một số thời điểm.
Số liệu từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, đến hết quý I/2026, tăng trưởng tín dụng đạt hơn 3% trong khi huy động vốn chỉ tăng khoảng 1%. Theo KBSV, trong cuộc họp của NHNN với các ngân hàng thương mại diễn ra ngày 9/4/2026, các bên đã thảo luận về việc tăng tính linh hoạt cho dòng tiền vay để hạ nhiệt thị trường.
Cụ thể, theo quy định tại Thông tư 22/2019/TT-NHNN (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 26/2022/TT-NHNN), phần tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước (KBNN) được đưa vào tổng tiền gửi trong tính toán tỷ lệ LDR nhằm hỗ trợ hệ thống ngân hàng sau đại dịch Covid-19 nhưng với tỷ lệ khấu trừ tăng dần. Cụ thể, cấu phần nguồn vốn này trong tổng tiền gửi bị khấu trừ 50% trong năm 2023, 60% trong năm 2024, 80% trong năm 2025 và 100% từ năm 2026 trở đi. Như vậy, tính tới thời điểm hiện tại, toàn bộ tiền gửi KBNN không còn được tính vào mẫu số tỷ lệ LDR.
Các hướng nới lỏng đang được cân nhắc gồm: xem xét sửa đổi/gia hạn lộ trình tại Thông tư 26, trong đó có đề xuất cho phép duy trì việc tính một phần tiền gửi KBNN (ví dụ duy trì ở mức 20% như năm 2025) thêm một thời gian nữa thay vì cắt bỏ hoàn toàn về 0%; điều chỉnh kỹ thuật trong công thức tính LDR, trong đó xem xét mở rộng các cấu phần được tính vào "Huy động", ví dụ các khoản vay dài hạn từ các định chế tài chính quốc tế hoặc các chứng chỉ tiền gửi dài hạn với tỷ lệ cao hơn để giảm áp lực huy động dân cư; Đề xuất NHNN xem xét nới trần LDR từ 85% lên cao hơn (ví dụ 87 - 90%) cho những ngân hàng có chỉ số an toàn vốn (CAR) tốt.
Theo đánh giá của KBSV, kể từ ngày 1/1/2026, lộ trình khấu trừ 100% tiền gửi KBNN chính thức có hiệu lực. Điều này khiến mẫu số (Huy động) của nhiều ngân hàng quốc doanh sụt giảm mạnh (ước tính xấp xỉ 100 nghìn tỷ đồng theo số liệu cuối 2025), đẩy tỷ lệ LDR lên cao. Để kéo LDR về mức an toàn (dưới 85%), các ngân hàng phải tăng lãi suất huy động từ dân cư, phần nào khiến cuộc đua lãi suất trở nên nóng hơn. Nếu việc nới lỏng quy định về tỷ lệ khấu trừ tiền gửi KBNN được thông qua sẽ góp phần giảm áp lực tăng huy động, đồng thời đóng vai trò mỏ neo cho hệ thống, định hướng điều chỉnh mặt bằng lãi suất ổn định hơn.
Bên cạnh đó, việc bổ sung tiền gửi KBNN trở lại vào cấu phần tính toán, nếu được thông qua, sẽ giúp nhóm NHTM nhà nước cải thiện đáng kể tỷ lệ LDR hiện đã khá sát mức trần 85%, do các NHTM nhà nước nắm giữ hầu hết nguồn tiền gửi KBNN vào hệ thống ngân hàng, qua đó mở rộng thêm dư địa tăng trưởng tín dụng trong thời gian tới.
Nếu các hướng nới lỏng về tỷ lệ LDR được thông qua, dư địa tín dụng của cả hệ thống sẽ được cải thiện, từ đó tạo điều kiện cho các ngân hàng đẩy mạnh giải ngân tín dụng, đặc biệt là vào các dự án đầu tư công trọng điểm và khu vực sản xuất, tạo thêm xung lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Ở góc nhìn khách quan, theo ông Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính - ngân hàng, việc nới lỏng quy định về các giới hạn, tỷ lệ an toàn trong hoạt động cho vay tại Thông tư 22 cần được xem xét thận trọng để bảo đảm an toàn nguồn vốn, hạn chế rủi ro hệ thống. Đồng thời, các quy định cần được xây dựng dựa trên những nguyên tắc về quản lý tài chính trong hoạt động huy động và cho vay của ngân hàng nên việc linh hoạt áp dụng hoặc nới lỏng cần hết sức cẩn trọng. Cũng theo ông Hiếu, quy định trần LDR ở mức 85% là mức thấp nhất, dư địa còn lại 15% là cần thiết để dự phòng và ứng phó trong các tình huống khó khăn thanh khoản, do đó, không nên nới lên mức trên 85%.
Cùng quan điểm, TS. Châu Đình Linh, giảng viên Đại học Ngân hàng TP.HCM cho rằng, quy định về cách xác định nguồn vốn huy động khi tính tỷ lệ LDR nhằm bảo đảm sử dụng vốn theo nguyên tắc cân đối kế toán của ngành ngân hàng. Mức cho vay với khách hàng cá nhân và doanh nghiệp được tính theo tỷ lệ huy động của cá nhân và doanh nghiệp là phù hợp. Trong khi đó, tiền gửi KBNN có quy mô lớn và chi phí thấp, song lại mang tính mùa vụ cao, phụ thuộc chặt chẽ vào chu kỳ thu - chi ngân sách nhà nước. Do đó, việc loại dần khoản tiền gửi này khỏi mục “Huy động” là để bảo đảm tính ổn định nguồn vốn huy động khi tính toán hạn mức vốn có thể cho vay.
Bên cạnh đó, theo ông Linh, các khoản vay dài hạn từ các định chế tài chính thường là những khoản tài trợ cho dự án trung và dài hạn, nếu tính gộp cả khoản này vào mục “huy động để cho vay” trong tỷ lệ LDR là chưa hợp lý.
“Trong tình thế cần thiết, để bảo đảm nguồn vốn cho sản xuất, kinh doanh, hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, đồng thời, bảo đảm các ngân hàng lớn (big 4) có nguồn lực cho vay các dự án hạ tầng, thì việc linh hoạt quy định về LDR có thể được áp dụng, song chỉ nên mang tính tình thế, có quy định rõ ràng về các tiêu chí, điều kiện thực hiện. Đồng thời, cần quy định rõ thời điểm chấm dứt thực hiện để bảo đảm tính kỷ luật của chính sách và trên hết là tiếp tục củng cố nền tảng tài chính của các ngân hàng”, ông Linh nhấn mạnh.
Tại cuộc họp báo mới đây, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết, NHNN tiếp tục giải pháp điều hành chính sách tiền tệ phù hợp, sẵn sàng hỗ trợ thanh khoản cho các NHTM; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện của ngân hàng đối với chủ trương, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN về lãi suất tiền gửi và cho vay…
