 |
| Ảnh minh họa |
“Được vạ thì má đã sưng”
Tại Đồng Nai, khi gói thầu mua sắm xe ô tô cắt tỉa cây xanh cho một công ty môi trường đô thị chọn được nhà thầu, tình huống phát sinh là thông số kỹ thuật của thiết bị không trùng khớp với catatlogue do hãng Doosan (Hàn Quốc) ban hành. Khi phát hiện vấn đề này, nhà thầu lập tức liên hệ với đại diện hãng tại Việt Nam. Sau khi Doosen tại Việt Nam vào cuộc và xác định lỗi do khâu in ấn catalogue, giải pháp được đưa ra là cử đại diện chính hãng từ Hàn Quốc sang hỗ trợ nhà thầu. “Chúng tôi có văn bản của hãng, có xác nhận của nhân viên hãng từ Hàn Quốc sang Việt Nam rằng đây là lỗi do catalogue in sai số, không phải lỗi của nhà thầu. Đồng thời, đề xuất thay thế model mới có thông số tương đương hoặc vượt hồ sơ mời thầu (HSMT). Tuy nhiên, chủ đầu tư đã từ chối và yêu cầu phạt hợp đồng nhà thầu do chậm cung cấp với số tiền hơn 300 triệu đồng. Chưa dừng ở đó, chủ đầu tư còn công bố việc vi phạm hợp đồng của nhà thầu lên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, ảnh hưởng tới hàng loạt gói thầu chúng tôi đang tham dự”, đại diện nhà thầu cho biết.
Tại TP.HCM, một nhà thầu chuyên cung cấp thiết bị tin học, văn phòng đã kiện chủ đầu tư ra tòa vì một quyết định đánh giá nhà thầu vi phạm hợp đồng. Theo đó, nhà thầu này trúng gói thầu mua sắm màn hình chăm sóc khách hàng cho một đơn vị điện lực. Tuy nhiên, thời điểm giao hàng là ngày mưa, trong quá trình bàn giao, đại diện chủ đầu tư cho rằng màn hình có 1 nốt màu khác biệt nên không nhận hàng. Trong quá trình này, phía chủ đầu tư không lập biên bản, không có xác nhận của bên thứ ba. Nhà thầu đã đưa sản phẩm về kho, mời nhân viên kỹ thuật của hãng đến kiểm tra chất lượng. Sau khi kiểm tra, đại diện hãng lập biên bản cho rằng, sản phẩm đạt chất lượng theo chính sách của hãng. Nhà thầu đã đề xuất với chủ đầu tư về việc thay thế model khác hiện đại hơn với giá không thay đổi. Tuy nhiên, chủ đầu tư nhất quyết từ chối, yêu cầu thiết bị như mẫu cũ (đã ngừng sản xuất và phân phối trên thị trường). “Quá trình đàm phán chưa ngã ngũ, chủ đầu tư đã công bố việc nhà thầu vi phạm hợp đồng, không cung cấp hàng hóa sau trúng thầu. Từ thời điểm quyết định này được đăng tải lên Hệ thống, nhà thầu đã bị từ chối ít nhất 8 gói thầu có tổng giá trị hơn 100 tỷ đồng với lý do không bảo đảm uy tín trong thực hiện hợp đồng. Dù sau khi khởi kiện, Tòa đã buộc chủ đầu tư thu hồi quyết định công bố vi phạm, đính chính lý do chấm dứt hợp đồng, nhưng thiệt hại trong hơn 3 năm xảy ra sự việc là vô cùng lớn”, đại diện nhà thầu chia sẻ.
Không có cơ sở vẫn đánh giá nhà thầu vi phạm
Theo một số nhà thầu tại TP.HCM, quá trình thực hiện hợp đồng tiềm ẩn rất nhiều rủi ro, trong đó, một số chủ đầu tư không nghiêm túc, đẩy nhà thầu vào chuỗi bị động. “Đầu tiên là không thanh toán đúng hạn theo các đợt quy định trong hợp đồng, làm ảnh hưởng đến tiến độ, chất lượng cung cấp dịch vụ, sản phẩm của nhà thầu. Thứ hai là mặt bằng thi công, hồ sơ không được bàn giao đúng tiến độ. Tuy nhiên, chủ đầu tư luôn cho rằng, lỗi xuất phát từ nhà thầu. Đây là hành động đánh giá vi phạm hợp đồng rất thiếu khách quan”, một nhà thầu giao thông bức xúc.
Nhà thầu cũng phản ánh tình trạng đánh giá bị gian lận dù chưa làm rõ, xác minh từ cơ quan thứ ba. “Nguyên tắc đánh giá HSDT là dựa trên tài liệu nhà thầu kê khai, cam kết, các văn bản làm rõ. Trong một số trường hợp, chủ đầu tư không tiến hành xác minh từ cơ quan thứ ba, độc lập mà chỉ căn cứ vào những dữ liệu chưa đồng bộ, thống nhất để đánh giá nhà thầu gian lận. Các thông tin này được công khai trong báo cáo đánh giá HSDT trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, khiến uy tín của nhà thầu bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Hành trình đấu tranh để bảo vệ uy tín, yêu cầu đính chính thông tin rất mất thời gian, công sức”, một nhà thầu cho biết.
Theo chuyên gia đấu thầu, khi được giao quyền tổ chức đấu thầu, mọi bước đánh giá cần được các chủ đầu tư tiến hành cẩn trọng, nghiêm túc để bảo đảm tính chính xác, minh bạch, bảo đảm lợi ích hợp pháp của nhà thầu. Điều 8 và Điều 78 Luật Đấu thầu 2023 quy định, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm đăng tải thông tin chính xác và trung thực cũng như chịu trách nhiệm trước pháp luật về các thông tin này.
