Đấu thầu cung ứng dịch vụ vệ sinh y tế: Tiêu chí hạn chế cạnh tranh vẫn tái diễn

0:00 / 0:00
0:00

(BĐT) - Loại gói thầu cung ứng dịch vụ vệ sinh y tế tại một số địa phương như Tây Ninh, Đồng Tháp, Quảng Ninh… tiếp tục đưa ra các yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm, đặc biệt là nhân sự chưa thực sự phù hợp với tính chất công việc và quy định pháp luật về đấu thầu. Đáng chú ý, một số tiêu chí từng bị nhà thầu kiến nghị vì có nguy cơ hạn chế cạnh tranh vẫn tiếp tục xuất hiện tại các gói thầu khác, đặt ra yêu cầu rà soát tính cần thiết và hợp lý của các điều kiện trong hồ sơ mời thầu (HSMT).

Nhân viên vệ sinh tại cơ sở y tế chủ yếu là lao động phổ thông, lao động thời vụ, thường được doanh nghiệp tuyển dụng, huấn luyện và đào tạo sau khi trúng thầu. Ảnh minh họa: Hoài Tâm
Nhân viên vệ sinh tại cơ sở y tế chủ yếu là lao động phổ thông, lao động thời vụ, thường được doanh nghiệp tuyển dụng, huấn luyện và đào tạo sau khi trúng thầu. Ảnh minh họa: Hoài Tâm

Từ ngày 6 đến 24/11/2026, Bệnh viện Đa khoa Tây Ninh phát hành HSMT Gói thầu Cung cấp dịch vụ vệ sinh phục vụ bệnh nhân năm 2026 - 2028, có giá 28 tỷ đồng. Gói thầu phát sinh hàng chục lượt văn bản kiến nghị, đề nghị làm rõ một số tiêu chuẩn đánh giá về năng lực, kinh nghiệm, tập trung vào yêu cầu đối với nhân sự.

Cụ thể, HSMT yêu cầu nhân sự quản lý phải có chứng nhận về kiến thức an toàn bức xạ trong xạ trị và y học hạt nhân. Đối với lao động phổ thông, tối thiểu 15 nhân viên phải có kiến thức an toàn bức xạ cơ bản theo Thông tư số 59/2025/TT-BKHCN ngày 31/12/2025.

Theo phản ánh của nhà thầu, Điều 6 Thông tư số 59/2025/TT-BKHCN quy định về đào tạo an toàn bức xạ đối với nhân viên bức xạ; Điểm a Khoản 4 Điều 5 đề cập việc huấn luyện các yêu cầu cơ bản về bảo đảm an toàn bức xạ đối với người học nghề, sinh viên thực tập thuộc những trường hợp được quy định. Các quy định này không đặt ra yêu cầu chung về việc nhân viên vệ sinh phải có xác nhận đào tạo an toàn bức xạ cơ bản. Nhà thầu cho rằng, yêu cầu trên cần được xem xét trên cơ sở đối tượng áp dụng, phạm vi công việc và điều kiện làm việc thực tế của từng nhóm nhân sự. Mặt khác, theo quy định tại Thông tư số 79/2026/TT-BTC, HSMT chỉ được yêu cầu chứng chỉ đối với nhân sự khi pháp luật chuyên ngành có quy định về bằng cấp, chứng chỉ chuyên môn đối với vị trí tương ứng. Trong trường hợp không chứng minh được pháp luật chuyên ngành có yêu cầu bắt buộc về dạng chứng nhận này đối với các vị trí nhân sự như trong HSMT, thì đây là điều kiện hạn chế nhà thầu.

Không chỉ tại Tây Ninh, yêu cầu về chứng chỉ, chứng nhận đối với nhân sự cũng bị nhiều nhà thầu phản ánh tại Gói thầu Thuê dịch vụ vệ sinh công nghiệp năm 2026 - 2028 của Bệnh viện Đa khoa Sa Đéc (Đồng Tháp). Theo HSMT, nhân sự giám sát phải có hàng loạt chứng chỉ, chứng nhận như đào tạo kiểm soát nhiễm khuẩn, an toàn vệ sinh lao động, phòng cháy chữa cháy; xác nhận từng tham gia giám sát ít nhất một gói thầu vệ sinh công nghiệp tại bệnh viện hoặc cơ sở y tế; chứng nhận quản lý công tác vệ sinh bệnh viện, thực hành kỹ năng 5S, quản lý chất thải y tế, giám sát chất lượng bề mặt môi trường, máy móc, thiết bị và kỹ năng giao tiếp ứng xử trong bệnh viện.

Nhà thầu cho rằng, việc yêu cầu đồng thời nhiều loại chứng nhận như trên khiến khả năng đáp ứng của nhân sự gần như bất khả thi, trong khi một số loại chứng chỉ không phải điều kiện bắt buộc theo quy định của pháp luật về đấu thầu và quy định chuyên ngành y tế.

Cá biệt, một số chủ đầu tư còn yêu cầu nhà thầu phải trình diện 100% nhân sự tham gia gói thầu để đối chiếu, kiểm tra, không phù hợp với nguyên tắc đấu thầu qua mạng. Chưa kể, có nơi cần huy động số lượng lớn lao động, phần lớn là lao động phổ thông, tạo gánh nặng không nhỏ đối với đa số nhà thầu.

Đơn cử, tại Gói thầu Cung cấp dịch vụ vệ sinh năm 2027 - 2028 cho Bệnh viện Đa khoa khu vực Đông Triều (Quảng Ninh), HSMT yêu cầu nhà thầu bố trí tối thiểu 1 cán bộ giám sát và 39 nhân viên vệ sinh, tổng cộng 40 người. Theo tính toán của một số nhà thầu, căn cứ mức lương tối thiểu vùng đối với lao động đã qua đào tạo tại phường Đông Triều theo Nghị định số 293/2025/NĐ-CP, riêng tiền lương, bảo hiểm và kinh phí công đoàn cho 40 người đã ước tính gần 3,3 tỷ đồng/năm, vượt xa giá gói thầu 2,5 tỷ đồng. Trong khi đó, nhà thầu còn phải tính toán nhiều khoản chi phí khác như máy móc, dụng cụ, vật tư, hóa chất, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, đào tạo và quản lý. Nhà thầu cho rằng, số lượng nhân sự tối thiểu mà HSMT yêu cầu không tương xứng với quy mô giá gói thầu, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến tính khả thi của phương án dự thầu.

Thực tế, Gói thầu chỉ ghi nhận duy nhất Công ty TNHH MTV Dịch vụ và Thương mại Hoàn Thiện DT tham dự, với giá dự thầu 4,426 tỷ đồng. Trong quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu, Chủ đầu tư đã xử lý tình huống, yêu cầu Nhà thầu chào lại giá dự thầu nhưng Nhà thầu không chấp thuận. Gói thầu bị hủy thầu ngày 16/11/2026.

Theo một số nhà thầu hoạt động trong lĩnh vực vệ sinh công nghiệp, việc đặt ra yêu cầu cao là cần thiết để bảo đảm chất lượng dịch vụ, nhất là trong môi trường bệnh viện có những yêu cầu riêng về kiểm soát nhiễm khuẩn, an toàn và xử lý chất thải. Tuy nhiên, yêu cầu cần tương xứng với tính chất, phạm vi công việc, tránh đưa ra các điều kiện quá mức cần thiết. Trên thực tế, nhân viên vệ sinh chủ yếu là lao động phổ thông, lao động thời vụ, thường được doanh nghiệp tuyển dụng, huấn luyện và đào tạo sau khi trúng thầu. Vì vậy, việc yêu cầu số lượng lớn nhân sự có sẵn nhiều loại bằng cấp, chứng chỉ, chứng nhận có thể trở thành rào cản đối với nhà thầu.

Dưới góc độ quy định pháp luật về đấu thầu, mẫu HSMT hướng dẫn không yêu cầu về nhân sự chủ chốt đối với gói thầu dịch vụ phi tư vấn không đòi hỏi nhân sự có chuyên môn cao, trừ trường hợp cần lao động có trình độ cao, lao động lành nghề thực hiện công việc đặc thù. Đối với chứng chỉ, trình độ chuyên môn, HSMT chỉ quy định khi pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực có yêu cầu tương ứng. Các yêu cầu về năng lực hay số lượng lao động nếu không tương xứng với quy mô gói thầu sẽ làm gia tăng chi phí tham dự, có thể thu hẹp phạm vi nhà thầu đủ điều kiện, ảnh hưởng đến nguyên tắc cạnh tranh, công bằng và hiệu quả kinh tế trong đấu thầu.

Kết nối đầu tư