 |
| Ảnh chỉ mang tính minh họa (Ảnh: Lê Tiên) |
Thiết lập kỷ cương đầu tư công
Báo cáo giải ngân vốn đầu tư công 4 tháng đầu năm 2026 của nhiều địa phương cho thấy kết quả còn thấp, chưa đạt yêu cầu đề ra. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến chậm tiến độ được nhiều địa phương nhìn nhận là do năng lực của nhà thầu. Theo đánh giá của địa phương, không ít nhà thầu khi tham gia đấu thầu đã xây dựng bộ hồ sơ năng lực rất tốt, nhưng khi triển khai thực tế lại bộc lộ sự hạn chế về cả tài chính lẫn công nghệ. Hệ quả là nhiều dự án kéo dài, giải ngân vốn trì trệ.
Trước thực trạng này, hàng loạt địa phương đã ban hành các chỉ đạo quyết liệt nhằm siết chặt kỷ cương trong lựa chọn và quản lý nhà thầu.
Tại Tây Ninh, đến tháng 4/2026, tỷ lệ giải ngân kế hoạch đầu tư công toàn tỉnh mới đạt 7,14%, thấp hơn nhiều so với mục tiêu tối thiểu 20% và thấp hơn mức bình quân chung của cả nước. Theo đó, UBND Tỉnh vừa yêu cầu các sở, ngành, địa phương và chủ đầu tư siết chặt công tác đấu thầu, lựa chọn đơn vị có đủ năng lực, kinh nghiệm. Tây Ninh kiên quyết xử lý, thay thế các nhà thầu yếu kém, thi công chậm tiến độ, không bảo đảm chất lượng.
Tương tự, tại Lâm Đồng, đến ngày 29/4/2026 mới giải ngân hơn 5,2% kế hoạch vốn năm 2026, thuộc nhóm 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp nhất cả nước. Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười nhìn nhận, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này là do nhiều nhà thầu năng lực yếu, chây ì. Lãnh đạo Tỉnh yêu cầu các chủ đầu tư xử lý nghiêm nhà thầu vi phạm tiến độ, điều chuyển khối lượng công việc sang các đơn vị có đủ năng lực để bảo đảm công trình hoàn thành đúng hạn.
Quan điểm cứng rắn cũng được lãnh đạo tỉnh Nghệ An nhấn mạnh tại Hội nghị trực tuyến thúc đẩy đầu tư công năm 2026 diễn ra mới đây. Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải cho biết, Tỉnh sẽ xử lý mạnh tay đối với các nhà thầu yếu kém, cố tình trì hoãn thi công. Đồng thời, lãnh đạo Tỉnh yêu cầu các ban quản lý dự án phải lựa chọn nhà thầu dựa trên năng lực thực tế nhằm tránh tình trạng chậm tiến độ, ảnh hưởng chất lượng công trình.
Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đỗ Hữu Huy vừa ban hành văn bản yêu cầu toàn bộ sở, ngành, địa phương, chủ đầu tư tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm phấn đấu giải ngân đạt 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026. Đối với chủ đầu tư, Tỉnh yêu cầu lựa chọn đơn vị thi công, tư vấn có đủ năng lực và kinh nghiệm; đồng thời kiên quyết xử lý các nhà thầu vi phạm tiến độ, chậm thanh toán khối lượng hoặc không bảo đảm chất lượng công trình. UBND Tỉnh cũng yêu cầu Sở Xây dựng công bố kịp thời giá vật liệu, chỉ số giá xây dựng để hạn chế tình trạng nhà thầu chờ giảm giá mới thi công; đồng thời, giao Sở Xây dựng chịu trách nhiệm theo dõi năng lực nhà thầu để phục vụ công tác thay thế các đơn vị yếu kém.
Cắt hợp đồng với nhà thầu vi phạm cam kết
Không chỉ dừng ở các mệnh lệnh hành chính, thời gian gần đây, nhiều chủ đầu tư áp dụng biện pháp mạnh hơn khi công khai chấm dứt hợp đồng với các nhà thầu không đủ năng lực trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.
Ngày 11/5/2026, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng (QLDA ĐTXD) số 2 tỉnh Lâm Đồng ban hành quyết định chấm dứt hợp đồng đối với Công ty CP Đầu tư xây dựng Thanh Niên, thành viên Liên danh thi công Gói thầu số 08 thuộc Dự án Nâng cấp đường Thủ Khoa Huân (đoạn từ đường Tôn Đức Thắng đến cầu Ké), do vi phạm tiến độ. Theo đó, phần khối lượng công việc chưa hoàn thành sẽ được giao cho các thành viên còn lại trong Liên danh tiếp tục thực hiện. Chủ đầu tư yêu cầu các thành viên Liên danh bảo đảm đầy đủ nhân lực, thiết bị và năng lực tài chính để hoàn thành Gói thầu đúng cam kết.
Được biết, Liên danh được phê duyệt trúng Gói thầu số 08 ngày 26/4/2025 với giá trúng thầu 58,766 tỷ đồng (giá gói thầu 72,422 tỷ đồng), thời gian thực hiện 300 ngày.
Tại Đắk Lắk, ngày 4/5/2026, Ban QLDA ĐTXD Ea Kar phê duyệt quyết định chấm dứt hợp đồng thi công Gói thầu Thi công xây dựng công trình Trường Tiểu học Quang Trung; hạng mục: nhà lớp học 6 phòng 2 tầng (4,138 tỷ đồng) đối với Công ty TNHH Xây dựng Hồng Tân. Nguyên nhân là nhà thầu vi phạm cam kết, không còn năng lực tiếp tục thực hiện hợp đồng, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ, chất lượng, hiệu quả của Gói thầu. Đối với phần công việc còn lại, Chủ đầu tư sẽ chỉ định thầu rút gọn để lựa chọn nhà thầu thay thế thực hiện.
Tại Hà Nội, Ban QLDA Đầu tư hạ tầng phường Kim Liên vừa thông báo chấm dứt hợp đồng thi công Gói thầu số 3 Thi công xây dựng công trình thuộc Dự án Cải tạo hạ tầng đô thị phường Kim Liên năm 2025 đối với Công ty CP Tư vấn và Đầu tư xây dựng hạ tầng dân dụng Hà Nội, do nhà thầu không triển khai thực hiện hợp đồng và không còn năng lực thi công. Chủ đầu tư đã tổ chức đấu thầu rộng rãi và lựa chọn Công ty CP Tư vấn và Xây dựng ATP Việt Nam thực hiện phần công việc còn lại của Gói thầu với giá trị hợp đồng khoảng 3,3 tỷ đồng.
Thực tế cho thấy, việc nhiều địa phương siết chặt kỷ cương trong đầu tư công không chỉ là giải pháp nhằm bảo đảm tiến độ giải ngân và chất lượng công trình, mà còn góp phần sàng lọc năng lực thực chất của nhà thầu, tạo môi trường cạnh tranh minh bạch, lành mạnh hơn.
