 |
| Bộ Tài chính đang hoàn thiện Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ quy định về cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho khoảng 79 dự án BT với tổng mức đầu tư gần 96 nghìn tỷ đồng, diện tích sử dụng đất hơn 1.840 ha. Ảnh: Lê Gia Khoa |
Phân loại dự án tồn đọng
Tại Nghị quyết Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 1/2026, Chính phủ đánh giá chỉ tiêu tăng trưởng hai con số năm 2026 gặp nhiều thách thức, yêu cầu huy động nguồn lực đầu tư toàn xã hội là rất lớn (35% GDP) trong khi chi phí huy động vốn có xu hướng tăng. Việc chậm hoàn thành, đưa các dự án vào khai thác, sử dụng gây lãng phí nguồn lực, ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng trong năm nay.
Thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có nhiều chỉ đạo quyết liệt để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, dừng triển khai kéo dài như Nghị quyết số 17/NQ-CP ngày 26/1/2026 và Thông báo số 18/TB-VPCP ngày 9/1/2026. Theo đó, đến nay đã tháo gỡ cho 5.203 dự án, trong đó có 3.289 dự án đất đai với nguồn lực được khơi thông khoảng 1,67 triệu tỷ đồng.
Ngày 15/2/2026, Thủ tướng tiếp tục có Công điện số 14/CĐ-TTg về việc tập trung giải quyết dứt điểm các dự án tồn đọng kéo dài, khẩn trương hoàn thành, đưa vào khai thác, sử dụng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế những tháng đầu năm 2026.
Theo Công điện, để sớm đưa nguồn lực tồn đọng vào phát triển kinh tế xã hội ngay trong tháng 2 và quý I năm 2026, các bộ, ngành, địa phương cần quán triệt việc tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cấp bách để chống lãng phí và thúc đẩy tăng trưởng; khơi thông và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tồn đọng vào mục tiêu phát triển kinh tế; không hợp thức hóa sai phạm, không làm phát sinh sai phạm mới. Đồng thời, tổ chức thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 17/NQ-CP, bảo đảm không bỏ sót, bỏ lọt các dự án cần tháo gỡ; cập nhật đầy đủ thông tin khó khăn, vướng mắc, kết quả xử lý của các dự án lên Hệ thống 751.
Các địa phương phân loại và xử lý ngay các khó khăn, vướng mắc của dự án theo thẩm quyền với tinh thần địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm. Đối với dự án thuộc thẩm quyền, chủ động giải quyết ngay vướng mắc, thủ tục hành chính, tuyệt đối không đùn đẩy, né tránh; tập trung xử lý vướng mắc cho các dự án, công trình có quy mô đầu tư lớn, các dự án đầu tư công, nhà ở xã hội, năng lượng, bất động sản. Đối với dự án vượt thẩm quyền, khẩn trương báo cáo rõ nội dung vướng mắc, đề xuất giải pháp cụ thể bao gồm sửa đổi quy định pháp luật hoặc ban hành cơ chế đặc thù, gửi Bộ Tài chính tổng hợp báo cáo Ban chỉ đạo 751 và Thủ tướng Chính phủ.
Gỡ khó bằng cơ chế, chính sách riêng
Nhiều cơ chế, chính sách riêng áp dụng cho từng nhóm dự án khó khăn, vướng mắc đã, đang được Chính phủ xây dựng, ban hành.
Ngày 13/2/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66.15/2026/NQ-CP quy định một số cơ chế xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật về phát triển nhà ở xã hội, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 13/2/2026 và được thực hiện đến hết ngày 28/2/2027. Nghị quyết có nhiều quy định nhằm tháo gỡ khó khăn về quy hoạch, về loại hình nhà ở xã hội, đối tượng mua nhà ở xã hội… Trong đó, Nghị quyết quy định tại các thành phố trực thuộc trung ương và các khu vực nằm trong địa giới hành chính phường thuộc tỉnh, nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân là nhà chung cư; đối với các khu vực còn lại, HĐND cấp tỉnh chịu trách nhiệm quyết định về loại hình nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật và đáp ứng thực trạng của địa phương. Nghị quyết cũng cho phép hộ gia đình, cá nhân thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất, nhà ở vì mục đích quốc phòng, an ninh, để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng theo quy định của pháp luật mà chưa được Nhà nước bồi thường bằng nhà ở, đất ở thì được mua, thuê mua nhà ở xã hội không phải bốc thăm và không phải đáp ứng điều kiện về nhà ở, điều kiện về thu nhập theo quy định… Bộ Xây dựng cho rằng, các cơ chế chính sách nêu trên sẽ tạo bước đột phá mạnh mẽ về nguồn cung nhà ở xã hội ngay trong năm 2026 và năm 2027.
Đối với dự án BT, Bộ Tài chính đang xây dựng, hoàn thiện Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ quy định về cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với dự án đầu tư theo hình thức xây dựng - chuyển giao (BT). Nghị quyết sẽ tạo cơ chế pháp lý tháo gỡ cho khoảng 79 dự án, tổng mức đầu tư gần 96 nghìn tỷ đồng, diện tích sử dụng đất hơn 1.840 ha, qua đó đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án BT chuyển tiếp, sớm đưa công trình vào sử dụng, tránh gây lãng phí, thất thoát nguồn lực đất đai, đồng thời không hợp pháp hóa các sai phạm…
Bên cạnh gỡ vướng dự án chuyển tiếp, để thúc đẩy triển khai nhanh nhiều dự án BT lớn, Bộ Tài chính đang xây dựng Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật đối với quỹ đất dự kiến thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án BT. Theo Bộ Tài chính, việc ban hành Nghị quyết nhằm xử lý khó khăn, vướng mắc về việc xác định giá trị quỹ đất dự kiến thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án BT nhằm khơi thông nguồn lực đất đai, đẩy nhanh tiến độ thực hiện một số dự án trọng điểm, trong đó có dự án phục vụ Hội nghị APEC 2027, góp phần phát triển kinh tế - xã hội.
Cụ thể, UBND tỉnh An Giang dự kiến sử dụng khu đất lấn biển với hiện trạng là mặt nước biển được quy hoạch lấn biển để thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện Dự án BT Trung tâm tổ chức Hội nghị APEC. Tuy nhiên, pháp luật về đầu tư theo phương thức PPP và pháp luật về đất đai hiện hành chưa có quy định về việc sử dụng khu vực biển để hình thành quỹ đất dự kiến thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án BT cũng như quy định về việc xác định giá trị dự kiến của quỹ đất này. Bên cạnh đó, pháp luật hiện hành chưa có quy định về căn cứ tính tiền sử dụng đất, tiền cho thuê đất bao gồm hệ số điều chỉnh giá đất, chi phí xây dựng hạ tầng được xác định theo pháp luật về xây dựng, dẫn đến vướng mắc trong việc xác định giá trị quỹ đất dự kiến thanh toán cho dự án nêu trên và các dự án BT nói chung.
Theo đó, Dự thảo Nghị quyết đề xuất áp dụng thí điểm việc sử dụng khu vực biển làm quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện Dự án BT Trung tâm tổ chức Hội nghị APEC, Phú Quốc, tỉnh An Giang. Chính sách tiếp theo là khấu trừ chi phí xây dựng hạ tầng được xác định theo quy định của pháp luật khi xác định giá trị quỹ đất dự kiến thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án BT, áp dụng đối với dự án BT thanh toán bằng quỹ đất chưa quyết định chủ trương đầu tư, chưa phê duyệt dự án, với điều kiện quỹ đất này chưa có bảng giá đất để tính giá đất, chưa được xây dựng hạ tầng và phải căn cứ vào giá đất đã bao gồm chi phí xây dựng hạ tầng trong bảng giá đất của khu vực, vị trí có điều kiện hạ tầng tương tự để xác định giá trị quỹ đất dự kiến thanh toán.
