 |
| Ảnh minh họa |
Theo phản ánh của nhiều nhà thầu, giá vật liệu xây dựng tại hợp đồng thấp hơn rất nhiều so với giá thị trường, đặc biệt là các vật liệu cát, đá, đất đắp nền… Trên thị trường, giá một số loại vật liệu xây dựng như cát, đá, đất đắp… có xu hướng tăng mạnh, có loại đã tăng khoảng 200%.
UBND TP. Hà Nội cho biết, theo báo cáo của các xã, phường, trên hầu hết địa bàn không có mỏ vật liệu, nguồn cung rất khan hiếm, đặc biệt là cát, đá, đất đắp… Khi mua sắm, các nhà thầu phải trả tiền cao hơn nhiều giá ghi trong hóa đơn giá trị gia tăng của các đơn vị cung cấp vật liệu xây dựng.
Theo UBND TP. Hà Nội, nguyên nhân của sự chênh lệch lớn giữa giá vật liệu công bố với giá thị trường là do các địa phương đang triển khai đồng loạt nhiều dự án nên nhu cầu vật liệu là rất lớn. Bên cạnh đó, các đơn vị, doanh nghiệp kinh doanh vật liệu xây dựng thường báo giá thấp hơn thực tế khi liên ngành đi khảo sát. Mặt khác, đa số chủ đầu tư, đơn vị tư vấn lập dự án, dự toán chỉ căn cứ vào công bố giá vật liệu của Sở Xây dựng để lập tổng mức đầu tư, lập dự toán công trình dẫn đến khi triển khai thực hiện dự án có sự chênh lệch lớn về giá vật liệu trong dự toán và giá thị trường.
Ông Trần Quang Tuyến, Phó Tổng giám đốc Công ty Liên hợp xây dựng Vạn Cường cho biết, giá vật liệu xây dựng đã trung bình tăng khoảng 50 - 100% so với giá trúng thầu. Tuy nhiên, định mức tính chi phí dự phòng cho các gói thầu chỉ khoảng 5 - 10% đối với hợp đồng trọn gói. Đối với hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh, hầu hết chủ đầu tư đều dựa trên chỉ số giá trung bình của nhóm hàng vật liệu được các cơ quan chức năng công bố để điều chỉnh, việc điều chỉnh giá được thực hiện theo công thức tính chung cho cả nhóm nên chỉ điều chỉnh được khoảng 15 - 20% giá nguyên vật liệu. Cách tính này không thể bù vào chi phí phát sinh tăng thực tế trong quá trình thi công của nhà thầu, dẫn đến nhà thầu càng làm càng lỗ, có nhiều nhà thầu phải bỏ dở hợp đồng giữa chừng vì mất năng lực tài chính.
Chia sẻ với phóng viên Báo Đấu thầu, ông Đặng Tiến Thắng, Tổng giám đốc Công ty CP Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh cho hay, từ cuối tháng 2/2026, giá nhiên, vật liệu tại khu vực Lạng Sơn và Cao Bằng tăng đột biến, lên khoảng 132% so với cuối tháng 1/2026, kéo theo chi phí vận chuyển gia tăng. Nhiều mũi thi công buộc phải dừng hoặc thi công cầm chừng, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án.
Mới đây, tại Chỉ thị 12/CT-TTg ngày 3/4/2026 về việc tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả, trách nhiệm trong công tác đấu thầu, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu phải xác định giá gói thầu bảo đảm tính đúng, tính đủ chi phí để thực hiện gói thầu đáp ứng yêu cầu về chất lượng, hiệu quả, tuân thủ quy định của pháp luật. Theo đó, khi lập giá gói thầu cần chú trọng rà soát, đánh giá kỹ lưỡng sự phù hợp về giá, phương pháp xác định giá, trường hợp cần thiết có thể tham vấn thị trường hoặc tham khảo thông tin, dữ liệu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia để so sánh, đánh giá sự phù hợp về giá của hàng hóa, thiết bị, dịch vụ.
Đại diện nhiều nhà thầu cho biết, tinh thần tính đúng, tính đủ chi phí trong giá gói thầu của Chỉ thị 12/CT-TTg là mong mỏi thiết tha nhất của nhà thầu hiện nay. Giá gói thầu được tính đúng, tính đủ thì sẽ giúp giảm thiểu áp lực cho nhà thầu, bởi giá gói thầu lạc hậu là rủi ro cho nhà thầu ngay từ “vạch xuất phát”. Việc tính đúng, tính đủ chi phí trong giá gói thầu không phải là sự ưu ái, mà là giải pháp để bảo toàn năng lực tài chính - yếu tố sống còn của nhà thầu. “Sau Chỉ thị 12, việc cần nhất là sớm có những hướng dẫn cụ thể bằng quy định pháp lý hỗ trợ nhà thầu tính đúng, tính đủ chi phí trong giá gói thầu. Đây không chỉ giúp bảo toàn năng lực cho nhà thầu, mà còn là nền tảng để xây dựng một môi trường đấu thầu minh bạch, bền vững. Chỉ khi nhà thầu "sống khỏe", các công trình mới có thể về đích đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, góp phần thúc đẩy sự phát triển phồn vinh của đất nước” một nhà thầu cho hay.
