Diễn biến căng thẳng tại khu vực Trung Đông đã tạo ra cú sốc đáng kể đối với thị trường năng lượng toàn cầu, khiến mặt bằng giá dầu tại Việt Nam tăng mạnh trong thời gian ngắn.
Đầu năm 2026, giá dầu dao động quanh mức 18.000 đồng/lít, sau đó đạt đỉnh giá khoảng 31.000 đồng/lít và về quanh mức 28.000 đồng/lít ở thời điểm hiện tại. Biến động này kéo theo hàng loạt hệ lụy đối với các ngành sử dụng nhiều năng lượng, trong đó xây dựng là lĩnh vực chịu tác động rõ rệt nhất. Đối với nhà thầu xây dựng, chi phí nhiên liệu chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng chi phí thi công. Khi giá dầu tăng đột biến tới 150 - 160% so với đầu năm, toàn bộ hợp đồng nhà thầu đang triển khai bị “vỡ” dự toán bởi các công trình này đều áp dụng loại hợp đồng theo đơn giá cố định, không được điều chỉnh. Mọi rủi ro về tăng giá nguyên, nhiên, vật liệu đều do nhà thầu gánh chịu.
Không dừng lại ở chi phí nhiên liệu, giá dầu tăng còn kéo theo sự leo thang của hàng loạt vật liệu xây dựng, do chi phí vận hành, sản xuất, vận chuyển tiêu thụ tăng cao. Đơn cử tại địa bàn tỉnh Lào Cai, giá đá xây dựng tăng từ mức 65.000 đồng/m3 trước ngày 1/1/2026, lên 110.000 - 115.000 đồng/m3 ở thời điểm hiện tại, tức gần gấp đôi. Các loại vật liệu khác như cát san lấp, xi măng, thép… cũng chịu áp lực tăng giá trên diện rộng.
Trong bối cảnh này, nếu không có cơ chế chia sẻ rủi ro từ phía Nhà nước đối với các hợp đồng theo đơn giá cố định đã ký trước thời điểm 31/12/2025, thì mức lỗ của nhà thầu được dự báo có thể lên tới 20 - 30% giá trị mỗi hợp đồng. Chưa tính đến quá trình đấu thầu, nhiều nhà thầu đã phải giảm giá sâu để cạnh tranh, khiến biên lợi nhuận còn không đáng kể. Những khó khăn này đang đặt ra nhiều thách thức đối với sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường xây dựng ngày càng cạnh tranh gay gắt.
