 |
| Ảnh chỉ mang tính minh họa |
Kết quả khảo sát tại một số cuộc thầu gần đây cho thấy, có những gói thầu phải sửa đổi HSMT nhiều lần sau khi tiếp nhận kiến nghị/phản ánh của nhà thầu. Chẳng hạn như Gói thầu số 14 Thi công xây dựng, cung cấp và lắp đặt thiết bị công trình thuộc Dự án thành phần 2 Đường đi qua Khu công nghiệp Sông Khoai để hoàn thiện toàn tuyến đường kết nối từ đường cao tốc Hạ Long - Hải Phòng đến Đông Triều (giá dự toán 927,9 tỷ đồng) của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực I tỉnh Quảng Ninh. Tại gói thầu này, chỉ trong 11 ngày mời thầu, Chủ đầu tư phải sửa đổi HSMT 3 lần sau khi tiếp nhận 12 lượt đề nghị làm rõ và 7 kiến nghị.
Tại Gói thầu số 05 Thi công xây dựng công trình thuộc Dự án thành phần 2 Xây dựng cầu Sông Chanh trên Đường tỉnh 338, tỉnh Quảng Ninh (giá gói thầu 659,871 tỷ đồng) của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực II tỉnh Quảng Ninh, trong 14 ngày phát hành HSMT, Chủ đầu tư đã sửa đổi HSMT 2 lần sau khi phát sinh 3 lượt đề nghị làm rõ. Kết quả là chỉ có Liên danh Công ty CP Đầu tư xây dựng hạ tầng Khang Nguyên - Công ty CP Tập đoàn Đạt Phương - Công ty CP Đầu tư thiết bị và xây dựng Hồng Hà nộp HSDT và trúng thầu với giá 658,7 tỷ đồng.
Còn tại Gói thầu TV22 Tư vấn lập mô hình thông tin công trình (BIM) giai đoạn thiết kế bản vẽ thi công thuộc Dự án Đầu tư xây dựng Trường Đại học Kiểm sát - Cơ sở chính tại Hà Nội (3,578 tỷ đồng), Văn phòng Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã sửa đổi HSMT 2 lần sau khi có 6 lượt đề nghị làm rõ. Gói thầu được gia hạn đóng thầu đến 9h ngày 4/5/2026 nhưng đến chiều ngày 8/5/2026, vẫn chưa thấy Chủ đầu tư tiến hành mở thầu qua mạng (theo quy định, việc mở thầu phải được tiến hành trong vòng 2 giờ kể từ thời điểm đóng thầu).
Tại Gói thầu Lập thiết kế bản vẽ thi công - dự toán công trình thuộc Dự án Cải tạo, nâng cấp, mở rộng Bệnh viện Đa khoa tỉnh (3,242 tỷ đồng) do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật Đà Nẵng mời thầu đã phát sinh 14 lượt đề nghị làm rõ HSMT và 2 lượt kiến nghị. Sau khi Chủ đầu tiến hành sửa đổi HSMT, chỉ có 1 nhà thầu nộp HSDT là Công ty TNHH MTV Tư vấn thiết kế và Xây dựng Phố Xanh.
Tại Gói thầu số 32 Thi công xây lắp và lắp đặt thiết bị công trình thuộc Dự án Chống hạn, xói lở và ngập lụt thích ứng với biến đổi khí hậu (giá gói thầu 625 tỷ đồng) của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Khánh Hòa đã phát sinh 7 lượt đề nghị làm rõ HSMT. Sau khi Chủ đầu tư sửa đổi HSMT, chỉ có 1 nhà thầu nộp HSDT (thành viên đứng đầu là Tổng công ty Xây dựng nông nghiệp Việt Nam)…
Chia sẻ với phóng viên Báo Đấu thầu, nhiều nhà thầu cho biết, thời gian chuẩn bị HSDT thường chỉ khoảng 10 ngày, tương đối gấp gáp nhưng HSMT lại có nhiều bất cập, lúc thì thiếu một phần bản vẽ thiết kế, lúc thì yêu cầu về bằng cấp nhân sự cao, lúc thì chồng chéo trong các tiêu chí... Nhà thầu phải kiến nghị, phản ánh nhiều lần mới được chủ đầu tư sửa đổi HSMT. Tuy nhiên, có trường hợp sau khi sửa đổi HSMT, nhà thầu vẫn gặp khó khi xây dựng HSDT. Do đó, một số nhà thầu quan tâm gói thầu trước đó đã không nộp HSDT.
Có nhà thầu băn khoăn về năng lực của chủ đầu tư khi phê duyệt HSMT kém chất lượng, dẫn đến phải sửa đổi sau khi phát hành. Cũng có nhà thầu cho rằng, ở nhiều HSMT có hiện tượng "cài cắm" điều kiện hạn chế nhà thầu, đặc biệt là các yêu cầu được “chốt” ở hàng rào kỹ thuật rất tinh vi. Khi bị phản ứng, chủ đầu tư thường sửa đổi kiểu "nhỏ giọt", "đối phó", khiến cuộc thầu kéo dài, làm giảm niềm tin của nhà thầu.
Trao đổi với phóng viên Báo Đấu thầu, một số chủ đầu tư cho biết, thường thì chủ đầu tư không đủ nhân lực giỏi chuyên môn đấu thầu nên phải thuê đơn vị tư vấn lập HSMT, chủ đầu tư thực hiện phê duyệt theo quy định. Khi phát sinh phản ánh, kiến nghị, chủ đầu tư đều giao cho đơn vị tư vấn nghiên cứu rồi trả lời và sửa đổi HSMT (nếu cần thiết).
Theo TS. Nguyễn Việt Hùng, chuyên gia đấu thầu, HSMT đóng vai trò là đề bài, đề bài đúng chuẩn thì quá trình lập HSDT của nhà thầu mới thuận tiện. Việc sửa đổi HSMT sẽ gây khó khăn cho quá trình lập HSDT. Việc phải sửa đổi phản ánh chất lượng của HSMT không bảo đảm, liên quan đến trách nhiệm của đơn vị xây dựng HSMT (tư vấn/chủ đầu tư) và đại diện chủ đầu tư phê duyệt, nếu HSMT được thẩm định trước khi phê duyệt thì trách nhiệm thuộc về cả đơn vị thẩm định. Quá trình sửa đổi HSMT sẽ làm kéo dài thời gian lựa chọn nhà thầu. Nhiều trường hợp, HSMT được sửa đổi những vẫn còn “sạn” thì sẽ tiềm ẩn nguy cơ kiến nghị kéo dài hoặc dẫn đến sai sót trong quá trình lựa chọn nhà thầu, làm chậm tiến độ thực hiện dự án/công trình nếu phải hủy thầu, đấu thầu lại.
