 |
| Chủ động kiểm soát công tác tuyển dụng nhân sự và thuê máy móc, thiết bị sẽ giúp nhà thầu hạn chế rủi ro. Ảnh: Tiên Giang |
Không rà soát bảo đảm dự thầu
Mới đây, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp TP.HCM công khai kết quả lựa chọn nhà thầu Gói thầu Thi công xây dựng và cung cấp, lắp đặt thiết bị thuộc Dự án Trưng bày mở rộng Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ (giá dự toán 17,684 tỷ đồng). Liên danh Công ty TNHH Mỹ thuật Nam Sài Gòn - Công ty CP Dịch vụ xây lắp hạ tầng bị loại tại bước đánh giá tính hợp lệ với lý do bảo đảm dự thầu không hợp lệ vì thiếu một số cam kết, không đúng theo Mẫu số 04B của HSMT.
Trường hợp tương tự xảy ra tại Gói thầu số 01 thuộc Dự án Cải tạo, sửa chữa các phòng học, làm việc đã xuống cấp, sân, cổng, tường rào Trường THCS Phan Bội Châu, xã Tứ Kỳ do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Tứ Kỳ (TP. Hải Phòng) làm chủ đầu tư (giá gói thầu 6,794 tỷ đồng). Công ty CP Tư vấn thiết kế xây dựng và Thương mại Hải Hưng không đáp ứng tính hợp lệ đối với bảo đảm dự thầu. Cụ thể, bảo đảm dự thầu của Nhà thầu không đáp ứng đủ các cam kết theo quy định tại Mẫu số 04A Chương IV trong HSMT, được coi là điều kiện gây bất lợi cho Chủ đầu tư và thư bảo lãnh được coi là không hợp lệ.
Bảo đảm dự thầu là một trong những tài liệu không thuộc trường hợp được bổ sung, làm rõ trong HSDT. Trên thực tế, có không ít nhà thầu bị loại ngay từ vòng đầu do những sai sót không đáng có trong bảo đảm dự thầu (chủ yếu là thư bảo lãnh từ tổ chức tín dụng).
Theo chia sẻ của một số nhà thầu, việc lập bảo lãnh dự thầu thường phụ thuộc nhiều vào tổ chức tín dụng phát hành bảo lãnh. Nhà thầu cung cấp thông tin cho tổ chức tín dụng, nhưng quá trình soạn thảo nội dung bảo lãnh đôi khi vẫn sử dụng các mẫu chung, mẫu cũ, hoặc mẫu do ngân hàng chuẩn hóa, chưa cập nhật kịp thời các yêu cầu chi tiết theo HSMT. Trong khi đó, nhiều nhà thầu lại chủ quan, không rà soát bảo lãnh dự thầu trước khi nộp HSDT, dẫn đến các sai sót không đáng có.
Những sai sót trên có thể loại trừ nếu nhà thầu xây dựng quy trình kiểm soát HSDT chặt chẽ trước khi nộp. Trong môi trường cạnh tranh gay gắt, tính chuyên nghiệp trong công tác đấu thầu là điều kiện bắt buộc để tồn tại và phát triển bền vững.
Rủi ro từ tài liệu của nhân sự, thiết bị
Ngoài bảo đảm dự thầu, các tài liệu về nhân sự, thiết bị, máy móc không hợp lệ cũng là nguyên nhân khiến nhiều nhà thầu “ngã ngựa”. Các tài liệu về bằng cấp, kinh nghiệm của nhân sự thường do chính nhân sự cung cấp cho nhà thầu trong quá trình tuyển dụng, hoặc các tài liệu chứng minh khả năng huy động máy móc thường do bên thứ 3 cung cấp cho nhà thầu thông qua hợp đồng. Khi nhà thầu sử dụng các tài liệu này để tham dự thầu, trong một số trường hợp, tổ chuyên gia, chủ đầu tư phát hiện tài liệu chưa bảo đảm tính pháp lý khiến nhà thầu đứng trước nguy cơ bị quy kết “không trung thực” trong quá trình tham dự thầu.
Tại Gói thầu xây lắp số 1 thuộc Dự án Trường THCS Tân Nghĩa được Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực 2 (tỉnh Đồng Tháp) mời thầu, HSDT của Công ty TNHH MTV Xây dựng Đạt Thành bị đánh giá không đáp ứng yêu cầu. Theo báo cáo đánh giá HSDT, Nhà thầu đề xuất vị trí cán bộ quản lý chất lượng thi công xây dựng và quản lý chất lượng vật liệu xây dựng, sản phẩm, cấu kiện là bà Dương Trần Phương Cương. Tài liệu chứng minh năng lực kinh nghiệm của nhân sự này là bằng tốt nghiệp đại học do Trường Đại học Tôn Đức Thắng cấp. Qua quá trình xác minh làm rõ, Trường đại học Tôn Đức Thắng xác nhận không cấp bằng tốt nghiệp đại học nêu trên. Tổ chuyên gia đánh giá tài liệu Nhà thầu cung cấp không hợp lệ, nhà thầu không được phép thay thế nhân sự theo quy định và bị loại.
Một trường hợp khác xảy ra với Liên danh Công ty CP Tư vấn xây dựng 305 - Công ty CP Giao thông xây dựng số 1 tại Gói thầu 01.XL Xây lắp thuộc Dự án Nâng cấp mở rộng các tuyến đường trục chính tổ dân phố Tây Yên, phường Vũng Áng, do UBND phường Vũng Áng (tỉnh Hà Tĩnh) làm chủ đầu tư. Theo báo cáo đánh giá HSDT, Liên danh nhà thầu nêu trên đề xuất Hợp đồng nguyên tắc số 56/2025/HĐNT ngày 20/11/2025 với Công ty CP Công trình giao thông Lào Cai về việc thuê máy móc thiết bị phục vụ thi công công trình. Theo hợp đồng này, Nhà thầu thuê máy lu biển kiểm soát (BKS) 24SA-0014; máy lu rung BKS 23SA-0120; máy ủi BKS 24XA-0169; máy rải thảm BKS 24XA-0324 có đính kèm giấy chứng nhận kiểm tra kỹ thuật do Công ty CP Kiểm định kỹ thuật an toàn công nghiệp 2 cấp.
Trong quá trình đánh giá HSDT, Tổ chuyên gia có văn bản đề nghị xác minh gửi Công ty CP Kiểm định kỹ thuật an toàn công nghiệp 2 và được phản hồi là đơn vị này không ký giấy chứng nhận kiểm tra kỹ thuật đối với 4 thiết bị, máy móc nêu trên của Công ty CP Công trình giao thông Lào Cai. Do đó, Liên danh nhà thầu bị loại theo quy định tại Khoản 4 Điều 16 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và bị xử lý theo quy định tại Điểm a Khoản 1 Điều 133 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP.
Theo chuyên gia đấu thầu, trong quá trình tuyển dụng nhân sự, hoặc ký hợp đồng nguyên tắc thuê thiết bị với đơn vị khác để huy động nhân sự, thiết bị tham dự thầu, nhà thầu có thể gặp rủi ro xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có cả nguyên nhân khách quan (do bên thứ 3). Về nguyên tắc, nhà thầu phải chịu trách nhiệm toàn diện về tài liệu nộp trong HSDT. Để hạn chế rủi ro, nhà thầu cần cẩn trọng kiểm soát công tác tuyển dụng nhân sự và thuê máy móc, thiết bị, rà soát kỹ lưỡng tài liệu trong quá trình xây dựng HSDT. Việc chủ động kiểm soát trong quá trình tham dự thầu sẽ giảm thiểu những nguy cơ, hệ lụy pháp lý đối với nhà thầu.
