 |
| Thị trường cung cấp suất ăn bán trú học đường đang ngày càng được siết chặt. Ảnh: Phúc An |
“Giá đắt” cho sai sót trong thực hiện hợp đồng
Ngày 23/9/2026, sau khi xuất hiện thông tin phản ánh trên mạng xã hội liên quan đến chất lượng thịt lợn sử dụng tại Trường Tiểu học Quảng Bị 1 (xã Quảng Bị, TP. Hà Nội), trong đó có nội dung cho rằng thịt lợn bị ôi, chuyển màu; học sinh phải ăn cơm với tóp mỡ và định lượng suất ăn chưa bảo đảm, UBND xã Quảng Bị đã tổ chức kiểm tra, xác minh.
Kết quả kiểm tra bước đầu cho thấy, phản ánh về định lượng và cách chế biến suất ăn chưa bảo đảm yêu cầu là có cơ sở, chưa có căn cứ xác định nội dung phản ánh còn lại là chính xác. Mẫu thịt đã được niêm phong, gửi đơn vị có chức năng kiểm nghiệm các chỉ tiêu chất lượng, an toàn thực phẩm để làm căn cứ đánh giá, xử lý nếu phát hiện vi phạm.
Theo tìm hiểu, Công ty CP Đầu tư phát triển và Dịch vụ thương mại Thăng Long là nhà thầu được lựa chọn thực hiện Gói thầu Cung cấp suất ăn cho học sinh bán trú tại trường Tiểu học Quảng Bị 1 năm học 2026 - 2027 với giá trúng thầu hơn 19 tỷ đồng. Bên cạnh Trường Tiểu học Quảng Bị 1, năm học 2026 - 2027, nhà thầu Thăng Long còn trúng gói thầu tương tự tại Trường Tiểu học Quảng Bị 2 và 13 gói thầu ở các địa bàn khác của Hà Nội như xã Phú Nghĩa, xã Hồng Vân, xã Chương Mỹ, xã Đại Thanh, xã Thanh Trì, xã Thường Tín, phường Chương Mỹ… với tổng giá trị gần 254 tỷ đồng.
Sau kiểm tra, nhà cung cấp cam kết thực hiện một loạt biện pháp khắc phục kể từ ngày 24/9/2026, trong đó có điều chỉnh nguồn thịt lợn, tăng định lượng, phối hợp với nhà trường cân đối lại thực đơn và thay đổi nhân sự đầu bếp.
Tuy nhiên, để bảo đảm an toàn sức khỏe cho học sinh, UBND xã Quảng Bị yêu cầu các trường tiểu học trên địa bàn dừng hợp đồng với Công ty CP Đầu tư phát triển và Dịch vụ thương mại Thăng Long, đồng thời khẳng định xã đang khẩn trương triển khai phương án thay thế để việc tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh không bị gián đoạn.
Một mắt xích gãy, rủi ro cho cả nhà thầu và chuỗi cung ứng
Trường hợp của Trường TH Quảng Bị 1 bộc lộ vấn đề nằm ở đoạn cuối của chuỗi cung ứng. Nhìn về đầu chuỗi cung ứng, một vụ án bị Công an TP. Hà Nội khởi tố cuối tháng 3/2026 cho thấy rủi ro có thể bắt đầu từ rất xa cổng trường. Theo công bố của Công an TP. Hà Nội tại họp báo của Thành phố ngày 6/4/2026, các đối tượng đã thu gom lợn mắc dịch bệnh từ Phú Thọ, Tuyên Quang, vận chuyển về Hà Nội giết mổ. Thịt sau đó được bán cho Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát để pha lọc, sơ chế, đóng gói, dán nhãn “thịt lợn sạch”, có truy xuất nguồn gốc trước khi tiếp tục được phân phối. Cơ quan điều tra còn xác định các đối tượng cấu kết để cấp khống giấy chứng nhận kiểm dịch.
Từ đầu năm 2026 đến khi vụ án bị phát hiện, khoảng 3.600 con lợn, tương đương gần 300 tấn thịt nhiễm bệnh, được xác định đã tiêu thụ tại thị trường, trong đó có bếp ăn của 26 trường tiểu học và nhiều trường mầm non. Một trong những doanh nghiệp nhận sản phẩm từ Cường Phát được cơ quan chức năng nêu tên là Công ty CP Dịch vụ suất ăn công nghiệp Hà Nội.
Sau biến cố về nguyên liệu đầu vào, Công ty CP Dịch vụ suất ăn công nghiệp Hà Nội - doanh nghiệp từng thực hiện hàng trăm gói thầu trên địa bàn Hà Nội - gần như “biến mất” khỏi thị trường đấu thầu cung cấp suất ăn năm học 2026 - 2027. Đây là bài học đắt giá cho những doanh nghiệp đã, đang và dự định gia nhập thị trường suất ăn học đường.
Theo chia sẻ của một số doanh nghiệp, thị trường cung cấp suất ăn bán trú học đường đang ngày càng được siết chặt.
Năm học 2026 - 2027, TP. Hà Nội đã thay đổi đáng kể cách quản lý bữa ăn bán trú. Khi chính quyền cơ sở đảm nhận nhiều hơn khâu tiền kiểm và lựa chọn nhà thầu, nhà trường có điều kiện tập trung sâu hơn vào hậu kiểm: kiểm tra nguyên liệu thực tế được giao có đúng nguồn đã đăng ký; định lượng đầu vào; kiểm thực, lưu mẫu; quy trình chế biến; thực đơn và định lượng giá trị dinh dưỡng suất ăn cuối cùng. HanoiCheck cũng được đưa vào vận hành trên toàn Thành phố từ ngày 3/8/2026, nhằm quản lý hồ sơ nhà cung cấp, thực đơn, định lượng và truy xuất nguồn gốc thực phẩm; phụ huynh có thể tham gia tra cứu, phản ánh; buộc nhà thầu phải cập nhật thông tin chi tiết từng mẫu thực phẩm từ 4h sáng hàng ngày.
Sau sự cố đầu năm học tại các trường tiểu học Đức Giang, Chu Văn An, Đoàn Khuê (phường Việt Hưng), Trung Giã (xã Trung Giã), Nguyễn Quý Đức (phường Tây Mỗ)…, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã yêu cầu các địa phương rà soát toàn bộ phương án tổ chức bữa ăn bán trú, trong đó đặc biệt chú ý năng lực cung ứng thực tế, số trường, số điểm giao nhận, khoảng cách vận chuyển, nhân lực, phương tiện và khả năng cung cấp của doanh nghiệp đang phục vụ nhiều trường…
Áp lực đối với nhà cung cấp chính vì thế cũng lớn hơn bởi trên thị trường liên quan trực tiếp đến sức khoẻ của trẻ em, niềm tin có thể mất rất nhanh. Một bức ảnh về suất ăn, một chuyến xe đến muộn, hay một nhà cung cấp nguyên liệu trong chuỗi bị phát hiện sai phạm đều có thể đặt cả doanh nghiệp trước bờ vực sụp đổ uy tín. Nhà thầu còn đối mặt với rủi ro lớn từ tin đồn thất thiệt, hình ảnh cắt ghép trên mạng xã hội... Có đơn vị thâm niên hàng chục năm, có vốn đầu tư lớn vẫn phải rút lui vì không chịu nổi áp lực.
Việc một doanh nghiệp mua hàng từ nhà cung cấp nguyên liệu có sai phạm không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đó biết hoặc tham gia vào hành vi vi phạm. Trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân phải căn cứ vào kết quả điều tra của cơ quan có thẩm quyền.
Một số doanh nghiệp đề nghị, cùng với việc kiểm soát chặt chẽ chuỗi cung ứng, cần có giải pháp bảo vệ doanh nghiệp chân chính, giữ cho thị trường suất ăn học đường phát triển lành mạnh và bền vững.
