 |
| Ảnh chỉ mang tính minh họa - Ảnh AI |
Cách làm này có thể giảm gánh nặng thẩm định cho các trường, song cũng đặt ra bài toán về cạnh tranh, giới hạn năng lực cung ứng và trách nhiệm của các bên khi một doanh nghiệp (DN) được lựa chọn tại nhiều trường.
Từ chấm điểm, xếp hạng đến phân bổ nhà cung cấp
Những ngày cuối tháng 8/2026, kết quả đánh giá, lựa chọn nhà cung cấp bữa ăn bán trú tại một số địa bàn của TP. Hà Nội được công bố.
Tại phường Gia Lâm, ngày 18/8/2026, UBND Phường công bố 3 cơ sở cung cấp dịch vụ nấu ăn tại trường, 2 cơ sở cung cấp dịch vụ suất ăn sẵn, 4 cơ sở cung cấp thực phẩm, nguyên liệu, 2 cơ sở cung cấp sữa, bánh ngọt, 1 cơ sở cung cấp dịch vụ nước uống.
Tại phường Dương Nội, ngày 26/8/2026, UBND Phường công khai Thông báo số 342/TB-UBND về kết quả lựa chọn cơ sở cung cấp thực phẩm, nguyên liệu thực phẩm, nước uống, bánh, sữa, dịch vụ nấu ăn và suất ăn sẵn phục vụ bữa ăn bán trú năm học 2026 - 2027. Danh sách cho thấy một cuộc sàng lọc khá cụ thể bằng điểm số và thứ hạng.
Ở nhóm cung cấp dịch vụ nấu ăn tại trường và suất ăn sẵn, Công ty TNHH Chế biến suất ăn Hoa Sữa đứng đầu với 96 điểm, Công ty TNHH Hương Việt Sinh 95 điểm, Công ty TNHH Quang Anh Chu 93 điểm và Công ty CP Chế biến thực phẩm và Suất ăn dinh dưỡng An Phát 90 điểm.
Các nhà cung cấp thực phẩm, nguyên liệu thực phẩm, nước uống, bánh, sữa cũng được chấm điểm và xếp hạng tương tự.
Về cách sử dụng kết quả xếp hạng, theo Thông báo số 342/TB-UBND, việc bố trí nhà cung cấp căn cứ thứ tự xếp hạng, nhu cầu thực tế và năng lực cung ứng đã được đánh giá. Theo đó, năng lực cung ứng theo cam kết của đơn vị có kết quả tốt nhất được sử dụng trước, sau đó mới phân bổ cho đơn vị có thứ hạng cao tiếp theo, cho đến khi đáp ứng đủ nhu cầu của các trường.
Đặt kết quả của các địa phương cạnh nhau cho thấy, một số DN được nhiều xã, phường cùng lựa chọn. Đơn cử, Công ty TNHH Hương Việt Sinh được lựa chọn tại Dương Nội, Ngọc Hà, Gia Lâm… Công ty TNHH Quang Anh Chu được lựa chọn tại Dương Nội, Ngọc Hà…
Một số ý kiến cho rằng, việc một DN được nhiều địa phương lựa chọn không phải là điều bất thường, nhưng đặt ra vấn đề về năng lực cung ứng của nhà thầu.
Giảm gánh nặng cho trường nhưng không giảm trách nhiệm
Theo Hướng dẫn số 02/HĐ-BCĐ ngày 18/7/2026 của Ban Chỉ đạo công tác an toàn thực phẩm (ATTP) TP. Hà Nội, các nhà cung cấp được đánh giá tương đối toàn diện về pháp lý, ATTP, nhân sự, cơ sở vật chất, nguồn nguyên liệu, chuỗi cung ứng, phương tiện vận chuyển, kiểm nghiệm và năng lực tổ chức cung cấp. Hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm học đường HanoiCheck tiếp nhận và quản lý hồ sơ trên phạm vi toàn Thành phố. Thay vì từng trường cùng yêu cầu một DN chứng minh về bếp, kho, phương tiện, nhân sự và nguồn thực phẩm, chính quyền cơ sở thực hiện đánh giá tập trung trước khi nhà cung cấp được đưa vào trường.
Tại Chỉ thị số 33/CT-TTg ngày 14/8/2026 về tăng cường bảo đảm ATTP trong cơ sở giáo dục, Thủ tướng yêu cầu các địa phương lập danh sách, kiểm tra, đánh giá năng lực, điều kiện của các cơ sở cung cấp thực phẩm, suất ăn; số hóa, kết nối và công khai mạng lưới nhà cung cấp, nguồn gốc, chất lượng, giá cả. Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu trách nhiệm của người đứng đầu, khắc phục tình trạng chồng chéo, đùn đẩy trách nhiệm và kiên quyết dừng hợp đồng với cơ sở không bảo đảm ATTP.
Từ những bước chuyển trên có thể thấy một cách tiếp cận mới đang dần hình thành: chính quyền cơ sở tiền kiểm tập trung - nhà trường lựa chọn và ký kết hợp đồng theo phân cấp - hậu kiểm liên tục. Cách làm này cộng với việc pháp luật về đấu thầu cho phép gói thầu cung cấp suất ăn, bữa ăn học đường hoặc thực phẩm, nguyên liệu, nhiên liệu đầu vào phục vụ học sinh bán trú, nội trú tại các cơ sở giáo dục công lập được áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt kỳ vọng giúp các trường giảm đáng kể áp lực thủ tục.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, giảm thủ tục không đồng nghĩa với giảm cạnh tranh. Khi kết quả chấm điểm, xếp hạng được sử dụng để phân bổ nhà cung cấp, cần làm rõ quyền lựa chọn nhà thầu thực chất của từng trường. Nếu nhà trường chỉ làm việc với một DN được phân công, thì cơ chế so sánh, thương thảo về giá, thực đơn, định lượng, chất lượng cần thiết kế đủ chặt chẽ.
Trên thực tế tại Hà Nội, có địa phương công khai điểm và thứ hạng, có nơi chỉ công bố danh sách DN được lựa chọn, có nơi chưa có thông tin cụ thể… Việc chuẩn hóa dữ liệu công khai đặc biệt quan trọng nếu Hà Nội muốn xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, thay vì 126 “ốc đảo” đánh giá nhà cung cấp.
Mặt khác, điểm đánh giá không phải là thước đo duy nhất về năng lực nhà cung ứng, mà còn phải được đặt cạnh kết quả thực hiện hợp đồng của năm học trước. Thực tế, đến nay mới chỉ có một vài trường công khai đánh giá nhà thầu về chất lượng suất ăn, ATTP.
