 |
| Bộ Xây dựng đề xuất nâng mức trần thu nhập với cá nhân mua nhà xã hội lên bình quân tối đa 25 triệu đồng/tháng và 50 triệu đồng/tháng đối với cặp vợ chồng. Ảnh: Lê Tiên |
Mức trần thu nhập tăng 67% sau 1,5 năm
Thời gian qua, mức trần thu nhập để được Nhà nước hỗ trợ về nhà ở xã hội liên tục được nới rộng, từ khoảng 11 triệu đồng/tháng với cá nhân (theo Nghị định số 100/2015/NĐ-CP) tăng lên 15 triệu đồng/tháng (theo Nghị định số 100/2024/NĐ-CP), mức 20 triệu đồng/tháng (theo Nghị định số 261/2025/NĐ-CP). Tại Dự thảo Nghị định sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số 100/2024/NĐ- CP, Bộ Xây dựng đề xuất tiếp tục nâng lên mức 25 triệu đồng/tháng.
Như vậy, theo phương án tại dự thảo Nghị định thì mức trần thu nhập để được Nhà nước hỗ trợ về nhà ở xã hội sẽ tăng 67% chỉ sau khoảng 1,5 năm.
Theo số liệu của Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), đông đảo người dân tại khu vực đô thị có mức thu nhập khoảng 21 - 35 triệu đồng/tháng (đối với cá nhân), hoặc 41 - 55 triệu đồng/tháng (đối với vợ chồng), hoặc người độc thân nuôi con nhỏ khoảng 21- 45 triệu đồng/tháng. Các đối tượng này không thuộc diện được mua nhà ở xã hội nhưng lại không đủ khả năng tài chính để mua nhà ở thương mại.
Hiện nay, giá bán nhà ở xã hội tại các đô thị lớn dao động từ 15 - 30 triệu đồng/m2. Như vậy với hộ gia đình điển hình (2 vợ chồng, 2 con) mua căn hộ 70 m2 thì số tiền cần phải chi trả khoảng 1,5 - 1,8 tỷ đồng. Theo thông lệ quốc tế, chi phí nhà ở chiếm khoảng 30 - 35% thu nhập của hộ gia đình là phù hợp. Với mức thu nhập 40 triệu đồng/tháng thì hộ gia đình có thể dành 12 triệu đồng cho chi phí nhà ở. Như vậy, với giá trị căn hộ nhà ở xã hội nêu trên, hộ gia đình cần khoảng 10 - 12 năm để mua được nhà ở xã hội (chưa tính chi phí lãi vay nếu có). Trong khi đó, nếu mua nhà ở thương mại (với giá trung bình khoảng 50 - 60 triệu đồng/m2) thì sẽ cần 18 - 20 năm.
Trong thời gian qua, Bộ Xây dựng nhận được nhiều ý kiến, kiến nghị nâng mức thu nhập của đối tượng hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội để tạo điều kiện cho người dân có thu nhập thấp chưa có nhà ở có thể tiếp cận, được mua, thuê mua nhà ở xã hội.
Việc tăng mức thu nhập bình quân để được hưởng chính sách về nhà ở xã hội sẽ giúp những người có thu nhập khoảng 25 triệu đồng/người/tháng có thể hiện thực hóa mục tiêu an cư; góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số; hỗ trợ thực hiện có hiệu quả Đề án Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030...
Tiếp tục nghiên cứu, làm rõ cơ sở thực tiễn
Dự thảo Nghị định đưa ra quy định: “thời gian xác định điều kiện về thu nhập theo quy định tại điểm a, điểm b, Điều 30 Điều kiện về thu nhập là trong 12 tháng liền kề, tính từ thời điểm cơ quan có thẩm quyền thực hiện xác nhận”. Về quy định này, Sở Xây dựng Bắc Ninh cho biết, trên thực tế có những cá nhân đi làm chưa đủ 12 tháng hoặc trong 12 tháng đã chuyển vài cơ quan, đơn vị công tác, nên có những khó khăn trong việc cung cấp đầy đủ các giấy tờ xác nhận về điều kiện thu nhập trong 12 tháng liền kề theo quy định. Do đó, đề nghị Bộ Xây dựng nghiên cứu, quy định về những trường hợp đối tượng đi làm chưa đủ 12 tháng hoặc đã chuyển công tác.
Dự thảo Nghị định cũng đưa ra điều kiện: “Căn cứ điều kiện, mức thu nhập của từng khu vực trên địa bàn, chính sách ưu đãi về nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức, số lượng người phụ thuộc theo quy định của pháp luật, UBND cấp tỉnh được quyết định hệ số điều chỉnh mức thu nhập quy định tại điểm a, điểm b khoản này nhưng không vượt quá tỷ lệ giữa thu nhập bình quân đầu người tại địa phương so với thu nhập bình quân đầu người của cả nước; quyết định chính sách khuyến khích tiếp cận nhà ở xã hội đối với đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội có từ ba (3) người phụ thuộc trở lên trong cùng một hộ gia đình”.
Theo Sở Xây dựng Bắc Ninh, đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội cần được mở rộng gồm: “có từ 3 người phụ thuộc trở lên trong cùng một hộ gia đình; người cư trú tại địa bàn cấp xã nơi có dự án nhà ở xã hội; công chức, viên chức chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình hoặc có nhà ở thuộc sở hữu của mình nhưng cách xa địa điểm làm việc”.
Góp ý cho Dự thảo Nghị định, Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh, chuyên gia pháp lý về bất động sản đề xuất cần tiếp tục nghiên cứu, làm rõ cơ sở thực tiễn của phương án lựa chọn. Đặc biệt, cần có số liệu khảo sát, thống kê xã hội học về số lượng người, cặp vợ chồng đáp ứng mức trần thu nhập (bình quân 25 triệu đồng/tháng với cá nhân, 50 triệu đồng/tháng với cặp vợ chồng) mà có nhu cầu mua, đáp ứng điều kiện mua nhà ở xã hội để làm rõ hơn cơ sở thực tiễn của phương án lựa chọn.
Theo ông Đỉnh, thời gian vừa qua, tại một số dự án nhà ở xã hội (đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM), khi mở bán sản phẩm thường xuyên xảy ra tình trạng nguồn cung không đáp ứng được nhu cầu. Rất nhiều người dân phải thức xuyên đêm để chờ nộp hồ sơ, gây mất an ninh trật tự. Phổ biến tình trạng mỗi đợt mở bán chỉ vài trăm căn hộ nhưng số lượng hồ sơ thực nộp lên đến vài chục nghìn.
Trong bối cảnh ấy, đề xuất tiếp tục mở rộng đối tượng được thụ hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội sẽ tiếp tục “nới cầu” trong khi nguồn cung nhìn chung chưa được cải thiện. Như vậy, việc “cạnh tranh”, “chạy đua” để nộp hồ sơ mua nhà ở xã hội càng trở nên căng thẳng, gay gắt hơn trong thời gian tới nếu như phương án của Dự thảo Nghị định được thông qua.
Ngoài ra, việc nâng mức trần thu nhập sẽ tạo ra ưu thế cho nhóm đối tượng có thu nhập gần sát với mức trần (những cá nhân có thu nhập bình quân xấp xỉ 25 triệu đồng/tháng, những cặp vợ chồng có thu nhập bình quân xấp xỉ 50 triệu đồng/tháng), đồng nghĩa với việc làm giảm cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội của nhóm đối tượng có thu nhập thấp.
Hơn nữa, người mua nhà ở xã hội về cơ bản sẽ phải vay tín dụng và đa số là vay thông qua ngân hàng thương mại. Nhóm đối tượng có mức thu nhập gần sát với mức trần (theo Dự thảo Nghị định) sẽ dễ tiếp cận các gói vay hơn, càng tăng thêm ưu thế cho nhóm này và đồng nghĩa càng giảm bớt cơ hội được mua nhà ở xã hội của nhóm đối tượng có thu nhập thấp. Do đó, vị chuyên gia này đề xuất cần có đánh giá tác động của chính sách đối với nhóm đối tượng có thu nhập thấp một cách thực chất.
