Lợi suất trái phiếu toàn cầu lập đỉnh nhiều thập kỷ

Thị trường trái phiếu đang bước vào kỷ nguyên đầy biến động với triển vọng lạm phát và lãi suất ngày càng khó lường.

Tại các nước phát triển, mức nợ công đang chạm ngưỡng báo động và ngày càng thiếu bền vững, điển hình là khối nợ của Mỹ hiện tiến sát mốc 40.000 tỷ USD. Cùng lúc đó, xung đột kéo dài tại Trung Đông đẩy giá dầu và lạm phát tăng vọt, giáng đòn mạnh vào đà tăng trưởng kinh tế thế giới. Chưa dừng lại ở đó, việc các tập đoàn công nghệ ồ ạt vay vốn để xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đang tạo ra cuộc cạnh tranh nguồn vốn gay gắt với trái phiếu chính phủ.

"Đà tăng vọt gần đây của lợi suất trái phiếu cho thấy giới đầu tư đang dần hết kiên nhẫn với tình trạng chi tiêu công phung phí. Tuy nhiên, điều này hoàn toàn không bất ngờ: bức tranh tài khóa tại nhiều nền kinh tế lớn đang bộc lộ nhiều bất ổn, trong khi giới chính khách dường như chẳng mấy mặn mà với việc giải quyết vấn đề này", ông Jonas Goltermann, chuyên gia kinh tế trưởng về thị trường tại Capital Economics, nhận định.

Tại Mỹ, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm đã chạm đỉnh kể từ năm 2007 vào đầu phiên thứ Ba. Dù lợi suất đã hạ nhiệt đôi chút vào phiên chiều, mức neo cao này vẫn có thể bóp nghẹt tài chính của các hộ gia đình, doanh nghiệp, thị trường tài chính và cả ngân sách liên bang.

Chuyên gia phân tích Gennadiy Goldberg của TD đánh giá, các kỳ hạn dài đang phải hứng chịu hàng loạt tác động tiêu cực liên tiếp. Ông cho rằng, việc niềm tin của nhà đầu tư suy yếu có thể khiến lợi suất trái phiếu tiếp tục chịu áp lực lớn trong ngắn hạn.

Nỗi lo lạm phát cùng kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) có thể nâng lãi suất sớm nhất vào tháng 9 đã đẩy chi phí vay kỳ hạn 10 năm của nước này lên mức cao nhất trong 3 thập kỷ.

Tại châu Âu, lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm chạm mức cao nhất kể từ năm 2011, lợi suất của Pháp lên đỉnh kể từ năm 2008, trong khi chi phí vay kỳ hạn 30 năm của Anh tiến sát mức đỉnh xác lập hồi tháng 5 - kỷ lục cao nhất kể từ năm 1998.

Làn sóng lợi suất tăng cao đã tác động tiêu cực đến các loại tài sản khác, khiến các chỉ số chứng khoán chủ lực như Nasdaq và STOXX 600 của châu Âu chìm trong sắc đỏ vào phiên thứ Ba. Đợt bán tháo này thu hút sự quan tâm lớn bởi nó tạo ra phản ứng dây chuyền: nợ chính phủ chính là lãi suất tham chiếu để định giá chi phí đi vay của doanh nghiệp cùng các khoản vay tiêu dùng, bao gồm cả lãi suất thế chấp mua nhà.

Các chuyên gia phân tích cho biết, đợt bán tháo bị đẩy mạnh bởi 3 yếu tố: sự cạnh tranh vốn từ các "ông lớn" hạ tầng AI khi ồ ạt rót tiền xây dựng trung tâm dữ liệu, thâm hụt ngân sách phình to, và tại Mỹ là mối lo ngại về tính minh bạch trong thông điệp điều hành của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) dưới thời tân Chủ tịch Kevin Warsh.

Với một số chuyên gia, lợi suất tăng phản ánh mối lo ngại về mức độ rủi ro ngày càng cao của trái phiếu chính phủ trước gánh nặng nợ công và những bất định trong chính sách, hơn là chỉ đơn thuần lo ngại về lạm phát.

Fed New York ước tính phần bù kỳ hạn - mức lợi suất bù đắp thêm mà nhà đầu tư yêu cầu khi cho chính phủ vay vốn kỳ hạn 10 năm - hiện ở mức khoảng 80 điểm cơ bản, tiệm cận mức cao nhất trong 12 năm.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm hiện giao dịch quanh mức 4,71% - ngưỡng từng khiến giới chức Mỹ phải đặc biệt lưu tâm, và tâm điểm chú ý hiện đang hướng về mốc 5%.

"Mốc 5% này sẽ mang tính quyết định không chỉ với thị trường trái phiếu mà còn với các tài sản tài chính khác, bởi bất kỳ sự bứt phá nào vượt mốc này cũng có thể làm xói mòn niềm tin thị trường. Xét tầm quan trọng đó, Bộ Tài chính Mỹ nhiều khả năng sẽ can thiệp để bảo vệ ngưỡng này", Guy Miller, Giám đốc chiến lược thị trường tại Zurich Insurance Group, nhận định.

Khối lượng trái phiếu kho bạc Mỹ do nước ngoài nắm giữ đã sụt giảm trong tháng 6, dẫn đầu là Nhật Bản (chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ), Anh và Trung Quốc. Hai phiên đấu thầu trái phiếu gần đây cũng thu hút sự chú ý khi lợi suất trúng thầu bị đẩy lên rất cao.