 |
| Ảnh minh họa |
Trong báo cáo nghiên cứu công bố tuần trước, Moody’s cho biết, làn sóng chi tiêu bùng nổ đang buộc ngay cả những tập đoàn giàu tiền mặt nhất thế giới như Alphabet và Microsoft cũng phải dựa dẫm mạnh mẽ vào vay nợ, phát hành cổ phiếu và các thủ thuật tài chính ngoài bảng cân đối kế toán để tài trợ cho tham vọng AI.
"Trước đây, các công ty này vận hành theo mô hình 'nhẹ tài sản', tập trung vào phần mềm, sở hữu trí tuệ và các dịch vụ điện toán đám mây có khả năng mở rộng quy mô mà chỉ cần vốn đầu tư khiêm tốn. Sự chuyển dịch từ mô hình 'nhẹ tài sản' sang 'nặng tài sản' đòi hỏi mức độ đầu tư và huy động vốn chưa từng có tiền lệ", Moody’s phân tích trong báo cáo.
Cũng theo báo cáo, động thái này đang "đe dọa chất lượng tín nhiệm" của 6 tập đoàn nằm trong danh sách theo dõi của Moody’s, bao gồm Microsoft, Amazon, Alphabet, Meta, Oracle và CoreWeave.
Tổ chức này dự báo, chi phí vốn - khoản đầu tư vào các tài sản vật chất như trung tâm dữ liệu - của nhóm này sẽ đạt 785 tỷ USD vào năm 2026, trước khi chạm mốc khoảng 1.000 tỷ USD vào năm tiếp theo.
Bước chuyển dịch này đang phá vỡ công thức thành công kéo dài nhiều thập kỷ qua của Thung lũng Silicon - công thức từng tạo ra những công ty đắt giá nhất hành tinh. Trước đây, phần mềm hầu như không tốn chi phí để sao chép, mang lại biên lợi nhuận béo bở và bảng cân đối kế toán kiên cố như "pháo đài". Ngược lại, AI tạo sinh lại đòi hỏi hạ tầng vật lý khổng lồ: những kho bãi chất kín các hệ thống máy chủ và chip đắt đỏ, tiêu tốn cực kỳ nhiều năng lượng.
Để có tiền trang trải cho cuộc mở rộng này, các gã khổng lồ công nghệ đang ngày càng tìm đến Phố Wall, qua đó mang lại lợi nhuận kếch xù cho ngành tài chính.
Theo dữ liệu của Moody’s, tổng nợ trực tiếp của 6 tập đoàn này đã lên tới khoảng 460 tỷ USD. Bên cạnh đó, các công ty công nghệ cũng đang tích cực gọi vốn trên thị trường đại chúng. Điển hình như Alphabet - công ty mẹ của Google - hồi tháng trước đã thông báo kế hoạch bán cổ phiếu trị giá 85 tỷ USD.
Ồ ạt thuê trung tâm dữ liệu
Tổ chức xếp hạng tín nhiệm lưu ý rằng, do phần cứng và hạ tầng AI đòi hỏi khoản đầu tư trả trước khổng lồ trong khi doanh thu lại mất nhiều thời gian mới thu hồi được, dòng tiền tự do của toàn ngành đang phải chịu áp lực nặng nề.
Để né việc đưa các khoản nợ trực tiếp vào bảng cân đối kế toán, các "gã khổng lồ" đang viện đến các hình thức tài trợ ngoài bảng cân đối, chủ yếu thông qua các hợp đồng thuê trung tâm dữ liệu dài hạn.
Moody’s cho biết, các cam kết thuê của nhóm công nghệ này đã phình to lên mức 1.200 tỷ USD. Trong đó, hơn 820 tỷ USD đến từ các hợp đồng thuê chưa hiệu lực - đồng nghĩa với việc các trung tâm dữ liệu đó vẫn đang trong quá trình xây dựng.
Mặc dù các nghĩa vụ này không hiển thị dưới dạng nợ truyền thống, Moody’s khẳng định họ vẫn coi đây là các khoản nợ tương đương, buộc doanh nghiệp phải gánh nghĩa vụ trả tiền thuê rất lớn trong tương lai.
Dù đưa ra cảnh báo, Moody’s vẫn nhận định Microsoft, Alphabet, Amazon và Meta hiện sở hữu bảng cân đối kế toán thuộc hàng vững chắc nhất thế giới, do đó xếp hạng tín nhiệm đầu tư của họ chưa đối mặt với mối đe doạ tức thì.
Áp lực trước mắt tập trung vào các đơn vị có xếp hạng thấp hơn như Oracle và nhà cung cấp dịch vụ đám mây AI chuyên biệt CoreWeave. Oracle hiện mang xếp hạng Baa2 với triển vọng tiêu cực.
Trong khi đó, CoreWeave đang hoạt động trong thị trường trái phiếu rủi ro cao với xếp hạng Ba3, phải dựa vào các cấu trúc nợ tư nhân phức tạp để tài trợ cho hệ thống phần cứng GPU của mình.
Hệ sinh thái vòng tròn
Moody’s cũng chỉ ra tính chất "vòng tròn" mang tính cấu trúc trong bùng nổ AI. Một phần trong khoản doanh thu tồn đọng (backlog) trị giá hàng tỷ USD của các ông lớn công nghệ xuất phát từ các thỏa thuận chiến lược với các phòng thí nghiệm AI chưa lên sàn như OpenAI và Anthropic.
Cụ thể, các tập đoàn công nghệ rót hàng tỷ USD vào các phòng thí nghiệm AI, và sau đó các phòng thí nghiệm này lại dùng chính số tiền đó để mua dịch vụ điện toán đám mây từ chính các tập đoàn trên. Moody’s gọi đây là một "hệ sinh thái AI vòng tròn".
Moody’s nhận định, những mối quan hệ chồng chéo này làm tăng rủi ro hệ thống, bởi nhiều công ty lớn nhất ngành đang ngày càng phụ thuộc vào cùng một nhóm khách hàng AI và cùng chung các giả định về nhu cầu trong tương lai.
Dù vậy, các gã khổng lồ công nghệ vẫn sở hữu những thế mạnh đắc lực giúp bù đắp các rủi ro này. Nhu cầu về điện toán AI vẫn rất lớn, mảng kinh doanh đám mây tiếp tục tăng trưởng, và các tập đoàn đã ký kết được các hợp đồng dài hạn trị giá hàng trăm tỷ USD với khách hàng, đảm bảo nguồn doanh thu ổn định. Những thỏa thuận này giúp duy trì hồ sơ tín nhiệm nhìn chung vẫn rất mạnh của ngành, ngay cả giữa tâm bão chi tiêu.
Tuy nhiên, Moody’s kết luận rằng, giới đầu tư cần nhận thức rõ sơ đồ tài chính của ngành công nghệ đang trải qua một bước chuyển dịch cấu trúc chưa từng có trong kỷ nguyên điện toán đám mây.
"Giới đầu tư sẽ ngày càng khắt khe hơn trong việc đánh giá khả năng tạo ra tỷ suất sinh lời hợp lý trên vốn đầu tư của các công ty này", đại diện tổ chức xếp hạng tín nhiệm nhấn mạnh.
