 |
| Nếu kết nối được các cực kinh tế, giảm được chi phí đô thị và tạo ra năng lực phát triển tương xứng, sự mở rộng hôm nay có thể trở thành một “phép nhân” về sức mạnh kinh tế đối với TP.HCM. Ảnh: Bảo Tín |
Từ “phép cộng” quy mô đến “phép nhân” năng lực
Không gian TP.HCM mới hội tụ những lợi thế chiến lược từng bị phân tán trước đây: trung tâm tài chính – dịch vụ (TP.HCM), thủ phủ công nghiệp – sản xuất (Bình Dương), cùng hệ thống cảng biển nước sâu, logistics quốc tế và nguồn nhân lực dồi dào (Bà Rịa - Vũng Tàu).
Theo GS.TS Nguyễn Đức Thuận, Chủ tịch Hội Các nhà quản trị doanh nghiệp Việt Nam, việc mở rộng địa giới đã tạo ra một dư địa phát triển lớn hơn. Bài toán tiếp theo là kết nối các ngành trụ cột để bổ trợ lẫn nhau thay vì vận hành riêng lẻ.
Nhìn nhận về cơ hội này, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng “siêu cơ hội” luôn đi cùng “siêu thách thức”. Thành phố cần năng lực quản trị tương xứng để chuyển hóa tiềm năng thành kết quả phát triển thực tế.
Điều này đòi hỏi TP.HCM phải chủ động thay đổi mô hình tăng trưởng theo hướng công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và dịch vụ có giá trị gia tăng lớn. Đồng thời, ba không gian TP.HCM – Bình Dương – Bà Rịa - Vũng Tàu phải gắn kết trong một cấu trúc kinh tế thống nhất, hình thành các chuỗi giá trị và lực lượng doanh nghiệp nội địa đủ sức làm chủ, liên kết và cạnh tranh.
Hạ tầng đi trước để dẫn dắt không gian đô thị
Tiếp cận từ góc nhìn hạ tầng, ông Nguyễn Đỗ Dũng, Tổng giám đốc enCity, chỉ ra thực tế hai thập niên qua: TP.HCM từng định hướng mở rộng về phía Nam và Đông, nhưng đô thị hóa lại tự phát bùng nổ ở phía Bắc và Đông Bắc — nơi có kết nối giao thông tốt hơn.
Bài học đó cho thấy hạ tầng không chỉ đi sau phục vụ nhu cầu hiện hữu, mà phải đi trước để dẫn dắt, tái định hình không gian và phân bổ lại giá trị đô thị. Với mức thiệt hại khoảng 6 tỷ USD/năm do ùn tắc, bài toán của TP.HCM không đơn thuần là xây thêm đường hay thêm tuyến metro, mà là tối ưu chi phí đô thị. Hạ tầng giao thông phải trở thành công cụ mở rộng thị trường lao động, hạ giá thành sinh hoạt và gia tăng khả năng tiếp cận nhà ở, việc làm cho người dân lẫn doanh nghiệp.
Thị trường bất động sản: Cơ hội chỉ đến cùng hạ tầng
Sự thay đổi của không gian phát triển đang tác động trực tiếp đến thị trường bất động sản, trong đó công nghiệp và nhà ở là hai phân khúc chịu ảnh hưởng sớm nhất. Bà Dương Thùy Dung, Giám đốc điều hành CBRE Việt Nam, đánh giá việc mở rộng địa giới giúp gia tăng quỹ đất cho sản xuất, kho vận, đồng thời đa dạng hóa nguồn cung và phân khúc giá cho người mua nhà.
Theo số liệu được trình bày tại diễn đàn, giá căn hộ sơ cấp trung bình của TP.HCM trước khi mở rộng khoảng 92 triệu đồng/m², trong khi mức bình quân của TP.HCM mới, khi tính thêm nguồn cung từ các khu vực mới, khoảng 76,1 triệu đồng/m². CBRE dự báo nguồn cung căn hộ mới có thể đạt khoảng 25.000 căn trong năm 2026, 31.000 căn năm 2027 và 48.000 căn năm 2028.
Tuy nhiên, quỹ đất rộng hay nguồn cung lớn vẫn chưa đủ để hình thành một mô hình đô thị đa trung tâm. Sự dịch chuyển này đòi hỏi một mạng lưới hạ tầng kết nối đồng bộ gồm metro, đường bộ, cao tốc, cảng biển và hạ tầng thương mại.
Sự hưởng lợi từ hạ tầng cũng không chia đều cho mọi khu vực. Những nơi kết nối tốt sẽ nhanh chóng thu hút dòng vốn, doanh nghiệp và cư dân; ngược lại, nếu dự án giao thông trễ hẹn, khoảng cách phát triển giữa các vùng sẽ ngày càng bị kéo rộng.
"Siêu cơ hội" từ việc mở rộng không gian phát triển không nên được hiểu đơn giản là một chu kỳ tăng giá đất mới. Giá trị cốt lõi nằm ở khả năng tạo ra các cực phát triển thực chất, đi cùng sự dịch chuyển của việc làm, nguồn cung và hoạt động kinh tế.
Một siêu đô thị không thể được định danh thuần túy bằng diện tích hay quy mô dân số. Nếu kết nối thành công các lợi thế vùng và hạ được chi phí đô thị, sự mở rộng hôm nay sẽ là "phép nhân" cho sức mạnh kinh tế của TP.HCM. Nếu không, siêu đô thị này vẫn chỉ dừng lại ở một "phép cộng" lớn hơn trên bản đồ.
