 |
| Trong lần mời thầu đầu tiên, HSMT vấp phải phản ánh từ phía nhà thầu liên quan đến tiêu chí hợp đồng tương tự (Ảnh chỉ mang tính minh họa: AI) |
Gói thầu có giá 127,179 tỷ đồng, HSMT được phát hành lần đầu từ ngày 5/3 đến 6/4/2026, do Công ty TNHH Tư vấn thiết kế xây dựng TBT lập HSMT và đánh giá hồ sơ dự thầu (HSDT).
Trong lần mời thầu đầu tiên, HSMT vấp phải phản ánh từ phía nhà thầu liên quan đến tiêu chí hợp đồng tương tự. Cụ thể, HSMT yêu cầu nhà thầu phải có kinh nghiệm vận hành nhà máy xử lý nước thải có công suất từ 10.000 m3/ngày đêm trở lên, sử dụng công nghệ mương oxy hóa trong thời gian một chu kỳ (1 năm), với giá trị hợp đồng tối thiểu 7,631 tỷ đồng.
Theo phản ánh của nhà thầu, về bản chất kỹ thuật, việc vận hành nhà máy xử lý nước thải chủ yếu dựa trên quy trình công nghệ đã được thiết lập, hệ thống thiết bị, các thông số vận hành và đội ngũ nhân sự. Công nghệ mương oxy hóa thực chất là một biến thể của công nghệ xử lý sinh học bằng bùn hoạt tính. Trong khi đó, các công nghệ như AO, AAO, SBR hay MBBR cũng hoạt động trên cùng nguyên lý và sử dụng hệ thống thiết bị tương đồng. Vì vậy, các đơn vị đã có kinh nghiệm vận hành những công nghệ này hoàn toàn có khả năng tiếp nhận và vận hành nhà máy sử dụng công nghệ mương oxy hóa nếu đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về nhân sự, thiết bị, tài chính và quản lý.
Nhà thầu cũng cho rằng số lượng nhà máy xử lý nước thải tại Việt Nam sử dụng đúng công nghệ mương oxy hóa không nhiều và mang tính đặc thù. Việc đưa tiêu chí này vào phần đánh giá năng lực, kinh nghiệm theo tiêu chí đạt/không đạt vô hình trung loại bỏ nhiều nhà thầu có kinh nghiệm vận hành các nhà máy cùng quy mô nhưng áp dụng công nghệ xử lý sinh học khác.
Một chuyên gia về đấu thầu nhận định, công nghệ mương oxy hóa không phải là công nghệ cao hay có tính chất kỹ thuật đặc biệt, thậm chí còn được xem là công nghệ tương đối “cổ”. Do đó, việc giới hạn hợp đồng tương tự phải sử dụng đúng công nghệ này có thể khiến những nhà thầu đã vận hành các hệ thống ứng dụng công nghệ tiên tiến hơn cũng không đủ điều kiện tham dự.
Biên bản mở thầu ngày 6/4/2026 ghi nhận, nhà thầu duy nhất tham dự là Liên danh Công ty TNHH MTV Thoát nước đô thị TP.HCM - Công ty CP Điện nước An Giang (Powaco) với giá dự thầu 94,863 tỷ đồng. Được biết, Powaco là đơn vị đang trực tiếp vận hành hệ thống xử lý nước thải này theo hợp đồng thực hiện từ năm 2022 đến nay.
Tuy nhiên, theo báo cáo đánh giá HSDT, Liên danh bị đánh giá không đáp ứng yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm. Nguyên nhân là Công ty TNHH MTV Thoát nước đô thị TP.HCM kê khai Hợp đồng số 01/2024/ĐNAG-TNĐT ký ngày 1/10/2024 với Powaco để chứng minh kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự, nhưng không cung cấp được tài liệu chứng minh đã được chủ đầu tư (UBND TP. Long Xuyên) chấp thuận để tham gia thực hiện công việc của gói thầu. Vì vậy, hợp đồng này không được chấp nhận để đánh giá kinh nghiệm.
Từ ngày 18/6 đến 17/7/2026, Chủ đầu tư tổ chức đấu thầu lại Gói thầu số 06 với giá dự toán giữ nguyên. Ở lần đấu thầu này, dù đã gia hạn thời điểm đóng, mở thầu, Gói thầu vẫn tiếp tục bị hủy do không có nhà thầu nộp HSDT.
Không chỉ Gói thầu số 06, khảo sát cho thấy Gói thầu số 05 Tư vấn giám sát thuộc cùng Dự án cũng bị hủy thầu từ tháng 4/2026 và đến nay vẫn chưa được tổ chức lựa chọn nhà thầu lại.
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Duy, Phó Chủ tịch UBND phường Long Xuyên cho biết, Chủ đầu tư đang tham vấn ý kiến các sở, ngành chức năng để điều chỉnh HSMT theo hướng mở rộng yêu cầu về hợp đồng tương tự nhằm tăng tính cạnh tranh trong lần đấu thầu tới. Theo đó, ngoài công nghệ mương oxy hóa, Chủ đầu tư đang cân nhắc chấp nhận các công nghệ xử lý nước thải tương đương có cùng nguyên lý vận hành và sử dụng hệ thống thiết bị tương đồng. Do phải rà soát, thẩm định lại HSMT nên thời điểm tổ chức đấu thầu lại hiện vẫn chưa được ấn định.
Thực tiễn đấu thầu thời gian qua cho thấy số lượng các gói thầu bị hủy có xu hướng gia tăng, trong đó không ít trường hợp phải hủy nhiều lần. Bên cạnh những nguyên nhân khách quan, một nguyên nhân khá phổ biến là HSMT đặt ra các điều kiện về năng lực, kinh nghiệm hoặc yêu cầu kỹ thuật vượt mức cần thiết của gói thầu, khiến nhà thầu khó đáp ứng.
Theo các chuyên gia đấu thầu, để hạn chế tình trạng hủy thầu lặp lại, cần bắt đầu từ việc xây dựng HSMT theo đúng tính chất, quy mô của từng gói thầu. Đối với các gói thầu có yêu cầu kỹ thuật phức tạp, cần có sự tham gia của chuyên gia kỹ thuật độc lập trong quá trình xây dựng tiêu chí nhằm hạn chế những yêu cầu mang tính đặc thù không cần thiết. Bên cạnh đó, công tác giải quyết kiến nghị cần được thực hiện kịp thời, đầy đủ căn cứ pháp lý để giảm phát sinh tranh chấp, khiếu nại kéo dài và hạn chế nguy cơ phải hủy thầu nhiều lần.
