 |
| Hầu hết các loại vật liệu cát vàng, cát xây, đất đắp cho các công trình ở Hà Nội được mua tại các địa phương khác ảnh: Internet |
UBND thành phố Hà Nội cho biết, hiện nay, giá vật liệu trong thông báo giá (nhất là vật liệu rời như cát, đá, đất đắp, cát vàng…) thấp hơn giá thực tế thị trường, trong khi giá các loại vật liệu này liên tục biến động và có xu hướng tăng mạnh. Theo báo cáo của các xã, phường hiện nay, hầu hết trên địa bàn Hà Nội không có các mỏ vật liệu nên nguồn cung khan hiếm. Các nhà thầu mua vật liệu để thi công cho công trình thực tế phải trả tiền cao hơn nhiều giá bán ghi trong hóa đơn giá trị gia tăng của các đơn vị cung cấp vật liệu xây dựng.
UBND thành phố Hà Nội cho rằng, nguyên nhân chính của tình trạng trên là sự mất cân đối giữa nguồn cung với nhu cầu quá lớn của các vật liệu trên. Hiện khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường trên địa bàn Hà Nội có trữ lượng nhỏ, chủ yếu là cát san lấp trên các sông và có 1 mỏ đất đắp tại Cổ Đông, thị xã Sơn Tây (trước đây). Hà Nội không có mỏ cát vàng, cát xây (chỉ có cát san nền) nên việc cung cấp các loại vật liệu này được các doanh nghiệp lấy từ khu vực Hòa Bình, Phú Thọ (trước đây) để cung cấp cho nhu cầu xây dựng các công trình tại Thủ đô. Trong khi đó, nhu cầu vật liệu cát vàng, cát xây, đất đắp tại các dự án trọng điểm đã, đang và sắp triển khai của Thành phố là rất lớn. Hàng loạt công trình như: Vành đai 4, vành đai 3,5, cầu Ngọc Hồi, cầu Tứ Liên, cầu Vân Phúc, nút giao giữa đường Vành đai 3,5 và Đại lộ Thăng Long, đường cao tốc Đại lộ Thăng Long đoạn từ Quốc lộ 21 đến cao tốc Hà Nội - Hòa Bình, các đường Quốc lộ 21B, cầu Trần Hưng Đạo, cầu Thượng Cát, đường nối sân bay Gia Bình, đường sắt đô thị (tuyến metro số 2 Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo và số 5 Văn Cao - Hòa Lạc), đường nối cầu Tứ Liên đến đường cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên, đường Vành đai 3 qua địa phận huyện Đông Anh trước đây… đều có nhu cầu rất lớn về vật liệu xây dựng. Ngoài ra, hiện trên địa bàn thành phố Hà Nội, chủ đầu tư các xã, phường cũng đang triển khai hàng loạt dự án cần nhiều vật liệu xây dựng mà nguồn cung các mỏ trên địa bàn Thành phố là không có.
Chia sẻ với phóng viên, một nhà thầu cho biết, mỏ đất duy nhất được cấp phép tại Cổ Đông của Hà Nội có trữ lượng 480.400m3 đang được cấp cho Dự án đường Vành đai 4, còn ở các dự án khác, nhà thầu và chủ đầu tư đang mua ở các nguồn khác nhau ở các tỉnh lân cận.
Cán bộ Tổng công ty Cơ khí Xây dựng Thăng Long cho biết, nhiều công trình ở Hà Nội do vướng mặt bằng, chậm triển khai thi công dẫn tới thời gian thi công kéo dài trong khi giá vật liệu trên thị trường biến động và có xu hướng tăng, dẫn đến chênh lệch lớn giá vật liệu tại thời điểm thi công với giá vật liệu trong hợp đồng trúng thầu. Đó là chưa kể đến nhiều công trình, chủ đầu tư ký hợp đồng trọn gói hoặc hợp đồng theo đơn giá cố định (không được điều chỉnh giá trong quá trình thực hiện hợp đồng) điều này làm cho nhà thầu gặp khó khăn trong quá trình thực hiện hợp đồng.
Theo Lãnh đạo Công ty TNHH Liên hợp xây dựng Vạn Cường, hầu hết các loại vật liệu cát vàng, cát xây, đất đắp cho các công trình ở Hà Nội được mua tại các địa phương khác về nên cước vận chuyển đã làm tăng giá vật liệu xây dựng đáng kể, đặc biệt là trong bối cảnh công tác kiểm soát tải trọng xe, lĩnh vực vận tải được tiến hành sát sao.
Còn theo ông Dương Đức Tuấn - Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, một nguyên nhân khác dẫn đến chênh lệch giữa giá vật liệu được công bố với giá vật liệu trên thị trường là việc trước đây, một số tỉnh lân cận Hà Nội như Hòa Bình, Bắc Ninh, Bắc Giang đều có chỉ đạo không cho phép khai thác, bán vật liệu, chuyên chở vật liệu ra ngoài phạm vi địa phương. Bên cạnh đó, các đơn vị, doanh nghiệp kinh doanh vật liệu xây dựng có tình trạng khai báo không trung thực giá bán vật liệu xây dựng (khai báo thấp hơn thực tế) để giảm thuế giá trị gia tăng, giảm lợi nhuận, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp. Các đơn vị cung cấp báo giá vật liệu hầu như chỉ cung cấp báo giá mà không cung cấp hóa đơn giá trị gia tăng đã xuất cho các chủ đầu tư và nhà thầu. Trong khi đó, việc kiến nghị cơ quan thuế cung cung cấp hóa đơn của doanh nghiệp không thể thực hiện được do quy định hiện nay cơ quan thuế chỉ cung cấp hóa đơn cho các cơ quan tố tụng khi có yêu cầu, không cung cấp thông tin hóa đơn của doanh nghiệp cho các đơn vị khác.
Ở khía cạnh khác, đại diện một đơn vị tư vấn ở Hà Nội cho biết, khi lập dự án, dự toán xây dựng công trình, đa số chủ đầu tư, đơn vị tư vấn không tiến hành khảo sát, tính toán về khối lượng, về nguồn cung cấp vật liệu xây dựng ở nơi khác ngoài phạm vi địa bàn thành phố Hà Nội mà chỉ dựa vào công bố giá vật liệu của Sở Xây dựng Hà Nội, dẫn đến có sự chênh lệch về giá vật liệu trong dự toán được lập và giá thực tế trên thị trường.
Một chuyên gia đầu tư cho biết, hiện nay có tình trạng các cơ quan chức năng không thường xuyên thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân kinh doanh, buôn bán vật liệu xây dựng nên dẫn đến cùng một loại vật liệu xây dựng nhưng giá bán khác nhau, bán một đằng nhưng xuất hóa đơn một nẻo, bán vật liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ…
UBND thành phố Hà Nội cho biết, để tháo gỡ khó khăn cho nhà thầu, kịp thời khắc phục tình trạng mất cân bằng giữa cung - cầu vật liệu xây dựng, thúc đẩy tiến độ thi công các công trình trên địa bàn Thủ đô, Thành phố kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao cơ quan có chức năng quy hoạch tổng thể mỏ vật liệu trong vùng Thủ đô; xây dựng kế hoạch khai thác, xây dựng quy chế điều phối khoáng sản, vật liệu trong vùng Thủ đô để cung cấp kịp thời vật liệu xây dựng, phục vụ thi công các công trình trọng điểm. Đồng thời giao cơ quan chức năng nghiên cứu xây dựng, ban hành quy định cơ chế điều chỉnh giá hợp đồng đối với loại hợp đồng theo đơn giá cố định, hợp đồng trọn gói khi xảy ra tình huống vướng mặt bằng không thể bàn giao cho nhà thầu.
UBND thành phố Hà Nội cũng kiến nghị Bộ Xây dựng sớm ban hành hướng dẫn cụ thể về phương pháp xác định và công bố giá đảm bảo sát thị trường. Đặc biệt, kiến nghị giao cho các tổ chức, cá nhân chủ động xây dựng giá bán và đăng tải công khai, cơ quan nhà nước sẽ thực hiện "hậu kiểm".
UBND thành phố Hà Nội cũng kiến nghị Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế để cơ quan thuế có thể cung cấp thông tin hóa đơn giá trị gia tăng cho cơ quan chức năng tỉnh, thành phố, giải quyết "lỗ hổng" trong việc thu thập dữ liệu giá thực tế; xây dựng cơ chế giao cơ quan có thẩm quyền cấp tỉnh và chính quyền cấp xã thực hiện kiểm tra hậu kiểm giá bán của các đơn vị công bố theo đúng các quy định pháp luật.
