 |
| Giá nhiên liệu tăng sốc, vật liệu xây dựng khan hiếm đang ảnh hưởng đến tiến độ thi công nhiều dự án hạ tầng, công trình trọng điểm quốc gia. Ảnh: Dân Hòa |
Sức ép bão giá trên vai nhà thầu
Lãnh đạo nhiều doanh nghiệp ngành giao thông, xây dựng bày tỏ lo lắng khi gần 1 tháng nay, giá nhiên liệu tăng sốc (trung bình tăng hơn 50%), vật liệu xây dựng khan hiếm, cùng những bất thường trong chuỗi cung ứng khiến nhựa đường, nhũ tương (vật liệu quan trọng để thảm mặt đường) bị “đứt gãy”, đang đẩy nhiều dự án hạ tầng giao thông vào thế bị động, có nguy cơ chậm tiến độ các công trình trọng điểm quốc gia.
Chia sẻ với phóng viên Báo Đấu thầu, đại diện Công ty CP Đầu tư và Xây dựng giao thông Phương Thành cho biết, xăng dầu là nguyên liệu đầu vào cho máy móc thi công làm ra các loại vật liệu xây dựng chủ lực như đá dăm, đá bê tông xi măng, cát, nhựa đường, thép, xi măng… Khi giá xăng dầu tăng sốc, nhà thầu gặp khó nhiều bề, các cửa hàng hạn chế bán hoặc từ chối bán với khối lượng lớn. Thực tế này ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công nhiều công trình đang triển khai.
Một số nhà thầu phản ánh việc xuất hiện tình trạng “đầu cơ”, nhiều chủ mỏ không bán trực tiếp cho nhà thầu mà thông qua các đơn vị trung gian để đẩy giá bán lên cao bất thường so với giá niêm yết. Nhà thầu chịu sức ép về tiến độ thi công nên cứ phải nai lưng “gánh” phần chi phí phát sinh. Ngay cả đối với những hợp đồng theo cơ chế điều chỉnh giá thì mức độ điều chỉnh chỉ được 5 - 10%, chiếm một tỷ lệ rất nhỏ trong “gánh bão giá” đang đè lên tài chính nhà thầu.
Trong khi đó, việc cập nhật chỉ số giá vật liệu của nhiều địa phương quá chậm, giá niêm yết khác xa so với biến động thị trường. Đại diện Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) thông tin, đến nay, một số địa phương vẫn chưa ban hành chỉ số giá xây dựng của các tháng trong quý I/2026 để chủ đầu tư có cơ sở cập nhật chỉ số giá xây dựng, làm cơ sở điều chỉnh các yếu tố biến động về nguyên, nhiên, vật liệu cho nhà thầu đang triển khai thi công công trình ở địa phương.
Loạt giải pháp gỡ khó chờ thực thi
Nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải, tại Công điện số 25/CĐ-TTg mới đây, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã yêu cầu Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố khẩn trương chỉ đạo các cơ quan chuyên môn tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật về giá. Thủ tướng yêu cầu kiên quyết xử lý nghiêm, đấu tranh với các hiện tượng đầu cơ, găm hàng, thổi giá, lũng đoạn thị trường hoặc lợi dụng biến động thị trường để tăng giá bất hợp lý; rà soát trữ lượng các mỏ khoáng sản, vật liệu xây dựng thông thường để đẩy nhanh cấp phép hoạt động, nâng công suất khai thác.
Đối với các loại vật liệu có giá biến động bất thường, Thủ tướng chỉ đạo phải thực hiện công bố giá vật liệu, chỉ số giá xây dựng hằng tháng hoặc sớm hơn (khi cần thiết) để các đơn vị có cơ sở lập, điều chỉnh dự toán, đáp ứng yêu cầu quản lý hợp đồng xây dựng; không để xảy ra tình trạng công bố giá vật liệu xây dựng, chỉ số giá xây dựng chậm hoặc không phản ánh đúng mặt bằng giá thị trường, ảnh hưởng đến việc triển khai các dự án đầu tư xây dựng và phát sinh tiêu cực.
Liên quan đến biến động giá xăng dầu, giá vật liệu xây dựng, người đứng đầu Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, chủ đầu tư các dự án, các doanh nghiệp xây dựng tập trung theo dõi, đánh giá tác động đến tổng mức đầu tư và khả năng đáp ứng về nguồn vốn tại các dự án, đặc biệt là các dự án trọng điểm quốc gia; đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến hợp đồng xây dựng, đặc biệt là hợp đồng trọn gói và đơn giá cố định để có giải pháp xử lý, bảo đảm tiến độ triển khai các dự án.
Chỉ đạo của Thủ tướng mở ra kỳ vọng cho nhiều nhà thầu. “Chúng tôi mong nhất là Nhà nước, các bộ, ngành, địa phương vào cuộc ngay, có giải pháp cụ thể đối với việc bình ổn giá vật liệu, tháo gỡ khó khăn để các công trình không bị “lụt” tiến độ”, một nhà thầu cho biết. Hiện nay, nhiều công trình đang phải dừng thi công vì không mua được nhựa đường, nhũ tương, không đủ dầu/xăng để duy trì được máy móc hoạt động thi công. Các máy móc, phương tiện đã tập kết ở công trường, nhưng thiếu nguyên liệu, xăng, dầu thì không thể triển khai thi công được.
Lãnh đạo Công ty CP Xây lắp 368, Công ty TNHH Xây dựng Phan Đình đề xuất, Nhà nước ban hành cơ chế bù giá trực tiếp trên hóa đơn (mua xăng, dầu, vật liệu xây dựng) thay vì thực hiện điều chỉnh giá theo nhóm chỉ số xây dựng vì cách này không phản ánh đủ chi phí, giá thành xây dựng công trình thực tế nhà thầu bỏ ra trong bối cảnh hiện tại. Thực tế, nhà thầu đang càng làm càng bị thâm hụt nguồn lực tài chính. Bên cạnh sự hỗ trợ trực tiếp, Nhà nước cần có giải pháp kịp thời xử lý triệt để tình trạng đầu cơ, cố tình tăng giá vật liệu xây dựng, để thị trường sớm trở lại trạng thái cân bằng cung - cầu.
Công ty CP Đầu tư và Xây dựng giao thông Phương Thành đề xuất, Nhà nước có chính sách bổ sung nguồn từ ngân sách vào Quỹ Bình ổn giá để bình ổn giá xăng, dầu vì đây là “nguồn cơn” của mọi biến động tăng giá. Việc sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu cần được kiểm soát công khai, minh bạch, giảm thiểu tiêu cực, đảm bảo sự hỗ trợ khách quan, công bằng cho các chủ thể trong những giai đoạn giá nguyên liệu bất thường như hiện nay.
Chia sẻ với phóng viên, lãnh đạo Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Trung Chính cho rằng, biến động giá hiện tại đặt ra bài toán phải tăng cường dự trữ năng lượng quốc gia, đồng thời việc quản lý giá và công bố giá cần thực chất, chuẩn xác, tránh tình trạng “công bố giá một đằng, giá bán một nẻo”. Nhà thầu mong nhất là giá mua/bán vật liệu xây dựng và xuất hóa đơn phải thống nhất, nhằm tạo niềm tin cho doanh nghiệp, nhà thầu khi đang đảm nhiệm việc thi công hàng loạt công trình, dự án trên toàn quốc.
