 |
| Nhiều hồ sơ mời thầu vẫn đưa ra những yêu cầu quá chi tiết, cụ thể đối với tiêu chí hợp đồng tương tự. Ảnh minh họa: Nhã Chi |
Ngày 2/10/2026, UBND xã Vĩnh Định (tỉnh Quảng Trị) mở Gói thầu Thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị thuộc Dự án Khu tưởng niệm nữ Anh hùng lực lượng vũ trang Lê Thị Tuyết. Trong thời gian phát hành HSMT, một nhà thầu đã có văn bản đề nghị làm rõ yêu cầu về hợp đồng tương tự. Cụ thể, HSMT yêu cầu, đến thời điểm đóng thầu, nhà thầu đã hoàn thành toàn bộ hoặc hoàn thành phần lớn tối thiểu 1 công trình có loại kết cấu nhà, kết cấu dạng nhà thuộc công trình văn hóa hoặc công trình tín ngưỡng, cấp III, có giá trị là 7,4 tỷ đồng. Nhà thầu cho rằng, ngoài yêu cầu về loại kết cấu nhà, kết cấu dạng nhà và cấp công trình III, HSMT còn giới hạn công trình tương tự phải “thuộc công trình văn hóa hoặc công trình tín ngưỡng”.
Văn bản đề nghị làm rõ của nhà thầu nêu, Khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu quy định HSMT không được nêu điều kiện dẫn đến làm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu, gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng. Theo Nghị định số 349/2026/NĐ-CP, đối với hợp đồng xây lắp tương tự, HSMT quy định phải “ghi loại kết cấu, cấp công trình của công trình thuộc gói thầu”; loại kết cấu và cấp công trình được xác định theo pháp luật xây dựng, trong trường hợp Thông tư số 06/2021/TT-BXD được thay thế thì phải áp dụng văn bản thay thế.
Tại thời điểm HSMT Gói thầu trên được phát hành (ngày 25/9/2026), Thông tư số 06/2021/TT-BXD đã hết hiệu lực, được thay thế bằng Thông tư số 34/2026/TT-BXD. Theo Bảng 2 Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư số 34/2026/TT-BXD, “Nhà, Kết cấu dạng nhà” được xác định là một loại kết cấu và được phân cấp căn cứ các thông số về quy mô kết cấu như chiều cao, số tầng, tổng diện tích sàn, nhịp kết cấu và các tiêu chí tương ứng; việc phân loại này không phân chia loại kết cấu “Nhà, Kết cấu dạng nhà” theo công năng văn hóa, tín ngưỡng, giáo dục, y tế, hành chính. Do đó, các nhà thầu đề nghị Chủ đầu tư điều chỉnh tiêu chí này.
Ngày 28/9/2026, UBND xã Vĩnh Định có văn bản trả lời nhà thầu và điều chỉnh các tiêu chí này trong HSMT. Theo ông Nguyễn Thế Hậu, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Định, HSMT sau sửa đổi quy định yêu cầu về hợp đồng tương tự là công trình có loại kết cấu nhà, kết cấu dạng nhà, cấp III để bảo đảm tuân thủ đúng hướng dẫn tại mẫu HSMT xây lắp do Bộ Tài chính ban hành. Gói thầu đã hoàn tất mở thầu với sự tham gia của 2 nhà thầu, có cạnh tranh về giá.
Tại Đồng Nai, Văn phòng HĐND và UBND phường Dầu Giây đang tổ chức đấu thầu Gói thầu số 09 (Xây lắp) Đường giao thông + hệ thống thoát nước + hệ thống điện và chiếu sáng thuộc Dự án Đường Vành đai phía Đông của huyện (giáp TP. Long Khánh). Dự án có tổng mức đầu tư 166,908 tỷ đồng; Gói thầu 09 có giá 46,683 tỷ đồng.
Sau khi HSMT phát hành, nhà thầu có văn bản đề nghị làm rõ về tiêu chuẩn đánh giá hợp đồng tương tự. Cụ thể, theo nhà thầu, HSMT yêu cầu đến thời điểm đóng thầu, nhà thầu đã hoàn thành toàn bộ hoặc hoàn thành phần lớn tối thiểu 1 công trình có loại kết cấu đường giao thông, cấp III, giá trị là 20.692.097.000 đồng, 1 công trình có loại kết cấu đường dây trung thế, trạm biến áp và điện chiếu sáng, cấp III có giá trị là 2.612.782.000 đồng. Tuy nhiên, sau khi nghiên cứu HSMT, bản vẽ thiết kế thi công và các tài liệu liện quan, nhà thầu nhận thấy phần hạng mục đường dây trung thế, trạm biến áp, chiếu sáng của Dự án tương đương cấp IV. Để bảo đảm tính đúng đắn, hiệu quả trong việc lựa chọn nhà thầu, nhà thầu đề nghị Chủ đầu tư xem xét lại cấp của hạng mục đường dây trung thế, trạm biến áp, chiếu sáng.
Ngày 2/10/2026, Chủ đầu tư có văn bản phúc đáp và quyết định điều chỉnh HSMT. Theo ông Nguyễn Bằng Lương, Chánh văn phòng HĐND và UBND phường Dầu Giây, HSMT sau điều chỉnh quy định về hợp đồng tương tự gồm 1 công trình có loại kết cấu đường giao thông, cấp III có giá trị là 20.692.097.000 đồng, 1 công trình có loại kết cấu đường dây trung thế, trạm biến áp và điện chiếu sáng, cấp IV có giá trị 2.612.782.000 đồng. Gói thầu được mở vào ngày 16/10/2026 với hy vọng sẽ thu hút sự tham gia của đông đảo nhà thầu có năng lực.
Tại 2 trường hợp trên, việc kịp thời điều chỉnh HSMT đã chấm dứt tình trạng các văn bản làm rõ liên tục phát sinh. Tuy nhiên, có những chủ đầu tư chưa xử lý kịp thời phản ánh của nhà thầu. Chia sẻ với phóng viên, các nhà thầu cho biết, tại Gói thầu số 5 Thi công xây dựng (bao gồm chi phí nhà tạm) thuộc Dự án Đầu tư xây dựng, nâng cấp cơ sở vật chất các trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở trên địa bàn xã Vạn Hưng, Phòng Văn hóa - Xã hội xã Vạn Hưng (Khánh Hòa) đã không điều chỉnh HSMT kịp thời sau khi tiếp nhận văn bản đề nghị làm rõ. Theo phản ánh của nhà thầu, HSMT đưa ra yêu cầu về hợp đồng tương tự với tiêu chí kỹ thuật rất cụ thể là dầm thép (≥ 18m). Sự chậm trễ xem xét lại của Chủ đầu tư đã dẫn đến tình trạng nhà thầu gửi tới 4 văn bản đề làm rõ về sự bất cập của tiêu chí này.
Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Việt Hùng cho rằng, với hướng dẫn lập HSMT hiện nay, các chủ đầu tư không thể tùy tiện “sáng tạo” thêm các tiêu chí có thể gây hạn chế nhà thầu, đặc biệt liên quan đến hợp đồng tương tự. Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu, rất khó tránh khỏi những sơ suất, hạn chế. Theo đó, tinh thần cầu thị, nhanh chóng rà soát, phản hồi kịp thời chính là điều quan trọng để giữ niềm tin cho các nhà thầu tham gia cạnh tranh, đồng thời thể hiện tính chuyên nghiệp từ phía chủ đầu tư đang cần lựa chọn nhà thầu đúng luật và hiệu quả.
