 |
| Hiệp hội kiến nghị luật hóa quy định này để tạo cơ sở pháp lý ổn định, thống nhất trong thời gian dài, thay vì chỉ áp dụng trong thời gian thí điểm. Ảnh: T. Trang |
Hàng nghìn hecta đất được chấp thuận thí điểm
Nghị quyết 171/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/4/2025, cho phép thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất hoặc trên cơ sở nhà đầu tư đang có quyền sử dụng đất. Cơ chế này mở rộng khả năng tiếp cận đất đai, bao gồm cả đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp không phải đất ở nếu đáp ứng điều kiện quy định.
Theo báo cáo số 3686/BC-BNNMT ngày 16/4/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cả nước có 2.750 đề xuất đăng ký thực hiện dự án theo cơ chế thí điểm. Trong đó, 742 khu đất với tổng diện tích 5.686 ha đã được chấp thuận.
Tại TP.HCM, có 974 đề xuất đăng ký, trong đó 361 khu đất với diện tích 2.284,52 ha được chấp thuận. Tuy nhiên, theo Thông báo số 12512/TB-SNNMT-QLĐ ngày 5/5/2026, còn 259 khu đất với tổng diện tích hơn 3.400 ha chưa đủ điều kiện triển khai do vướng quy hoạch, hồ sơ pháp lý, nguồn gốc đất, thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất và nghĩa vụ tài chính.
HoREA cho biết, việc xét duyệt hồ sơ tại TP.HCM phải trải qua nhiều khâu rà soát, lấy ý kiến Tổ công tác 1338 trước khi trình cấp có thẩm quyền. Quy trình này cùng tần suất xem xét hồ sơ hạn chế khiến thời gian xử lý kéo dài. Hiệp hội cho rằng cần đơn giản hóa thủ tục, tăng tính minh bạch và khả năng dự đoán cho doanh nghiệp.
Đề xuất đưa cơ chế thỏa thuận vào Luật Đất đai
Tại văn bản số 145/2026/CV-HoREA ngày 4/11/2026 gửi các cơ quan Trung ương, HoREA kiến nghị lựa chọn phương án 1 tại khoản 1 và khoản 4 Điều 57 dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) ngày 18/10/2026, nhằm luật hóa cơ chế thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án nhà ở thương mại.
Trước đó, tại phiên thảo luận Quốc hội ngày 29/10/2026, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, Chính phủ đề xuất tiếp tục thí điểm theo Nghị quyết 171 thay vì đưa ngay cơ chế này vào luật, do thời gian thí điểm còn kéo dài đến năm 2030.
Theo phương án HoREA đề xuất, nhà đầu tư được thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất đối với dự án không thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất. Với dự án thuộc diện Nhà nước thu hồi đất nhưng không sử dụng ngân sách nhà nước, nhà đầu tư có thể lựa chọn phương thức thỏa thuận thay vì đề nghị Nhà nước thu hồi đất.
Hiệp hội cũng đề nghị cho phép người đang có quyền sử dụng đất thực hiện dự án nếu phù hợp quy hoạch, đáp ứng điều kiện về dự án, nhà đầu tư theo pháp luật về đầu tư và không thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất.
Chủ tịch HoREA Lê Hoàng Châu cho rằng, Nghị quyết 171 đã tháo gỡ vướng mắc của Luật Đất đai năm 2024 khi bỏ yêu cầu dự án nhà ở thương mại thực hiện theo phương thức thỏa thuận phải có đất ở. Vì vậy, việc luật hóa cơ chế này sẽ tạo cơ sở pháp lý ổn định, thống nhất thay vì chỉ áp dụng trong thời gian thí điểm.
Việc tiếp tục thí điểm hay luật hóa cần gắn với yêu cầu quản lý đất đai. Cơ chế thỏa thuận có thể mở rộng nguồn đất phát triển nhà ở thương mại, nhưng phải đi kèm điều kiện rõ ràng về quy hoạch, mục đích sử dụng đất, năng lực nhà đầu tư và nghĩa vụ tài chính, nhằm bảo vệ quyền lợi người sử dụng đất và hạn chế tình trạng thu gom đất tràn lan.
