Loạt dự án bất động sản tại TP.HCM: Gỡ nút thắt tiền sử dụng đất cách nào?

0:00 / 0:00
0:00

(BĐT) - Những con số dự án được khơi thông pháp lý tại TP.HCM đang tăng lên qua từng tuần họp, nhưng đằng sau chuyển động tích cực này, bài toán xác định tiền sử dụng đất (TSDĐ) bổ sung và cơ chế tính giá đất mới vẫn là "nút thắt cổ chai" quyết định sức bật của thị trường.

Nhiều dự án bất động sản chưa thể đưa sản phẩm ra thị trường do vướng mắc trong xác định tiền sử dụng đất. Ảnh: Nguyễn Lộc
Nhiều dự án bất động sản chưa thể đưa sản phẩm ra thị trường do vướng mắc trong xác định tiền sử dụng đất. Ảnh: Nguyễn Lộc

Gỡ pháp lý và rào cản nghĩa vụ tài chính

Tại TP.HCM, tiến độ tháo gỡ pháp lý cho các dự án bất động sản (BĐS) đang được đo đếm theo từng tuần. Theo báo cáo kinh tế - xã hội 10 tháng năm 2026 của UBND TP.HCM, trong tổng số 921 dự án tồn đọng, kéo dài, Thành phố đã tháo gỡ cho 361 dự án (đạt 39,2%), 560 dự án còn lại đã được phân loại hướng xử lý. Riêng ở mảng cấp Giấy chứng nhận (sổ hồng) do Tổ công tác 1645 phụ trách, lũy kế đến tháng 10/2026 đã tháo gỡ được 349/380 dự án (tương ứng 221.611 căn nhà). Sang tháng 11/2026, danh sách này tiếp tục nối dài khi Tổ công tác 1645 họp bàn, gỡ vướng thêm cho loạt dự án chung cư kết hợp văn phòng tại phường Tân Mỹ và các dự án nghỉ dưỡng tại khu vực Vũng Tàu.

Tuy nhiên, hiện TSDĐ vẫn là rào cản khó vượt qua nhất, khiến nhiều dự án dù đã bàn giao nhà nhiều năm vẫn "tắc" sổ hồng, hoặc có hướng xử lý pháp lý nhưng chưa thể đưa sản phẩm ra thị trường. Nguyên nhân chủ yếu do việc điều chỉnh quy hoạch cục bộ, thay đổi chỉ tiêu sử dụng đất làm phát sinh nghĩa vụ tài chính bổ sung, nhưng khâu thẩm định giá đất tại thời điểm điều chỉnh gặp nhiều vướng mắc. Đơn cử dự án Empire City (Khu đô thị mới Thủ Thiêm) từng phải kiến nghị vì việc xem xét lại nghĩa vụ tài chính bổ sung ảnh hưởng đến kế hoạch dòng tiền; hay Công ty TNHH Lan Anh phản ánh nhiều dự án tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu đình trệ vì vướng định giá đất và khấu trừ nghĩa vụ nhà ở xã hội.

Đánh giá về vấn đề này, TS. Lê Bá Chí Nhân (chuyên gia kinh tế) nhận định, dù thu từ TSDĐ 10 tháng của TP.HCM tăng 51% nhưng mới đạt 43% kế hoạch năm, cho thấy dư địa tài chính từ đất đai đang bị nghẽn ở khâu chuyển hóa. Vì vậy, ông khuyến nghị Thành phố cần cải cách căn bản cơ chế định giá, phân biệt rõ thời điểm phát sinh nghĩa vụ tài chính để tránh tình trạng áp đặt ngược, gây bất cập cho doanh nghiệp (DN).

Gỡ nút thắt định giá trước thềm luật mới

Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI đang thảo luận để xem xét thông qua đồng bộ ba dự án luật: Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) vào cuối đợt 2 của kỳ họp (dự kiến ngày 20 - 21/11/2026). Theo Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) bản cập nhật ngày 5/11/2026 (gồm 13 chương, 112 điều - rút gọn 148 điều so với Luật Đất đai 2024, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027) và kết luận rà soát của Chính phủ ngày 10/11/2026, cơ quan soạn thảo thống nhất bỏ cơ chế xác định giá đất cụ thể, chuyển sang áp dụng bảng giá đất nhân với hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K) do HĐND cấp tỉnh ban hành. Thực tế tại TP.HCM, từ ngày 1/7/2026, Thành phố đã áp dụng hệ số K theo công thức K = K1 x K2 x K3 (Quyết định 45/2026/QĐ-UBND) dựa trên bảng giá đất mới.

Tại một số diễn đàn góp ý sửa luật gần đây, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) bác bỏ quan điểm cho rằng áp dụng bảng giá đất sẽ làm giảm TSDĐ. Dẫn chứng thực tế tại TP.HCM, ông Châu chỉ rõ, nếu lấy bảng giá đất nhân đồng loạt với các hệ số K1, K2, K3, TSDĐ của một dự án có thể tăng vọt tới 2,6 lần so với phương pháp thặng dư trước đây. Đồng quan điểm, TS. Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cho hay, chi phí đất đai hiện chiếm từ 30 - 40% giá thành nhà ở. Theo đó, nếu hệ số K kéo TSDĐ tăng từ 2 đến 2,6 lần cộng hưởng với chi phí vật liệu, nhân công leo thang, DN gần như không còn dư địa giảm giá bán, khiến mặt bằng giá nhà sơ cấp khó hạ nhiệt.

Liên quan đến người mua nhà, giới chuyên môn đánh giá cao tư duy tách bạch trách nhiệm của chủ đầu tư với quyền lợi người mua nhà mà Tổ Công tác 1645 đang áp dụng, tức là cho phép cấp sổ hồng trước cho cư dân song song với việc DN ký cam kết nộp nghĩa vụ tài chính bổ sung. Tuy nhiên, để hàng trăm dự án được gỡ vướng thực sự chuyển hóa thành nguồn cung giá hợp lý, các chuyên gia kiến nghị Quốc hội và Chính phủ cần thiết kế điều khoản chuyển tiếp thật chặt chẽ trong Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) trước khi thông qua, đồng thời xây dựng hệ số K theo phân khúc, quy mô dự án để hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, DN và người mua nhà.

Kết nối đầu tư