 |
| Nhiều doanh nghiệp phải tăng giá bán sản phẩm do giá nguyên vật liệu và vận chuyển tăng cao trong tháng 1/2026. Ảnh: Tấn Tiên |
Nhiều ý kiến dự báo, CPI năm 2026 sẽ chịu tác động bất lợi từ nhiều yếu tố như giá điện ở mức cao, giá vật liệu xây dựng có thể tiếp tục tăng do nhu cầu từ các công trình hạ tầng lớn, nguồn vốn giải ngân đầu tư công khoảng 1,1 triệu tỷ đồng đổ vào nền kinh tế, tác động “độ trễ” từ tín dụng cao năm 2025… đòi hỏi phải có giải pháp hiệu quả để kiểm soát đà tăng.
Lo ngại chi phí đầu vào của doanh nghiệp tăng
Số liệu từ Cục Thống kê cho biết, CPI tháng 1/2026 tăng 0,05% so với tháng trước và tăng 2,53% so với cùng kỳ năm 2025 - mức tăng thấp nhất kể từ tháng 2 năm 2025. Theo Bộ Tài chính, năm 2026 là năm đầu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030, nhu cầu sử dụng điện, vật tư, nguyên liệu phục vụ sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng được dự báo tăng cùng với những biến động phức tạp từ tình hình kinh tế thế giới, qua đó tạo áp lực nhất định lên chỉ số giá tiêu dùng trong nước.
Theo Bộ Tài chính, một số yếu tố gây áp lực lên mặt bằng giá năm 2026 là giá nguyên nhiên vật liệu nhập khẩu; giá vật liệu xây dựng; giá thịt lợn; giá một số mặt hàng do Nhà nước quản lý thực hiện điều chỉnh giá dịch vụ theo hướng tính đúng tính đủ và một số yếu tố khác. Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đưa ra 3 kịch bản lạm phát năm 2026 với mức tăng CPI bình quân năm 2026 so với năm 2025 lần lượt là 3,6%, 4,1% và 4,6%.
Trên cơ sở cập nhật diễn biến kinh tế trong và ngoài nước, Ngân hàng Nhà nước ước tính lạm phát tổng thể bình quân năm 2026 tăng khoảng 3,5 - 4,5%. Các tổ chức quốc tế dự báo lạm phát bình quân của Việt Nam tăng khoảng 3,2 - 4%.
Nhóm nghiên cứu của Công ty Chứng khoán Yuanta nhận định, lạm phát tăng nhẹ trong tháng 1 nhưng còn nhiều áp lực trong thời gian tới. Báo cáo Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) của S&P Global cho thấy, tháng 1/2026, chi phí đầu vào của các doanh nghiệp sản xuất tăng mạnh nhất trong 22 tháng, buộc các doanh nghiệp tăng giá bán đầu ra với tốc độ nhanh nhất từ tháng 4/2022. Diễn biến này có thể làm gia tăng áp lực lạm phát trong thời gian tới. Bên cạnh đó, đà tăng của giá vật liệu xây dựng và bất động sản cũng góp phần đẩy mặt bằng giá lên cao hơn. Đồng thời, thu nhập bình quân cải thiện sẽ kích thích tiêu dùng, qua đó tạo thêm sức ép đối với lạm phát. Cùng quan điểm, nhóm nghiên cứu Công ty Chứng khoán MB (MBS) cho rằng, bên cạnh giá điện và giá vật liệu xây dựng, lạm phát năm 2026 còn chịu tác động từ độ trễ của đà tăng tỷ giá và tăng trưởng tín dụng cao trong năm 2025.
Chủ động kiểm soát giá cả
Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo điều hành giá diễn ra cuối tuần qua, Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận cho rằng, thực hiện mục tiêu Quốc hội đề ra về tốc độ tăng CPI bình quân năm 2026 khoảng 4,5%, công tác quản lý, điều hành giá cần tiếp tục bảo đảm việc kiểm soát tốt lạm phát trong điều kiện các nguồn lực được thúc đẩy mạnh mẽ để tăng trưởng kinh tế ở mức cao nhất. Bộ Tài chính đề nghị trong thời gian tới, các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục chủ động thực hiện biện pháp quản lý, điều hành giá, bình ổn giá cả thị trường hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng thiết yếu để kiểm soát lạm phát theo mục tiêu Quốc hội, Chính phủ đề ra.
Chỉ đạo tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc, Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá nhấn mạnh yêu cầu xây dựng, thực hiện giải pháp linh hoạt trong công tác điều hành giá, tiến hành đánh giá toàn diện để chuẩn bị thật tốt phương án đối với những mặt hàng, dịch vụ Nhà nước định giá. Đồng thời, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc yêu cầu điều hành chính sách tài khóa phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ và các chính sách khác để góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.
TS. Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng cho rằng, bối cảnh kinh tế trong và ngoài nước đặt ra bài toán khó hơn cho mục tiêu kiểm soát lạm phát năm 2026, đặc biệt khi Việt Nam theo đuổi mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao.
Theo ông Lực, chủ trương đẩy mạnh đầu tư công năm 2026 với khoảng 1,1 triệu tỷ đồng dự kiến được giải ngân, cao hơn đáng kể so với mức 900 nghìn tỷ đồng năm trước cùng với rủi ro từ độ trễ của tăng trưởng tín dụng cao trong năm 2025 sẽ tăng sức ép đối với cân đối vĩ mô. Vị chuyên gia này phân tích, CPI bình quân năm 2026 dự báo tăng khoảng 4 - 4,5%, cao hơn năm 2025 do áp lực chi phí đẩy (tiếp tục điều chỉnh giá một số mặt hàng do Nhà nước quản lý như tiền lương, giá điện…) và cả yếu tố cầu kéo khi cung tiền tăng ít nhất tương đương năm 2025, vòng quay tiền nhanh hơn (khoảng 0,7 - 0,75 lần) và độ trễ tăng cung tiền từ năm trước. Tuy vậy, lạm phát vẫn trong tầm kiểm soát nhờ xu hướng hạ nhiệt của giá cả, lạm phát toàn cầu, nguồn cung hàng hóa - dịch vụ thiết yếu trong nước được bảo đảm, tỷ giá và lãi suất cơ bản ổn định, cùng hiệu quả phối hợp chính sách ngày càng được cải thiện.
“Rủi ro lạm phát là hiện hữu và lớn hơn so với trước đây nên cần thận trọng trong công tác điều hành. Trên hết, cần kiên định mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô. Chính sách tài khóa cần là chủ lực, chính sách tiền tệ bổ trợ, phối hợp hài hòa với cả các chính sách vĩ mô khác nhằm thúc đẩy tăng trưởng và kiểm soát lạm phát; bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu (gồm cả điện năng), điều hành linh hoạt lãi suất - tỷ giá, bình ổn thị trường vàng, lành mạnh hóa thị trường bất động sản, kiểm soát giá nhà đất và rủi ro liên thông giữa thị trường tài chính, tiền tệ - bất động sản”, ông Lực nhấn mạnh.
