 |
| Nhiều doanh nghiệp tôn mạ “xoay trục” về thị trường nội địa trước áp lực từ các rào cản thương mại quốc tế. Ảnh: Nhã Chi |
Doanh nghiệp tôn mạ chuyển hướng về “sân nhà”
Thép xây dựng và HRC (thép cuộn cán nóng) là hai nhóm sản phẩm ghi nhận mức tăng trưởng nổi bật, trong khi sản phẩm tôn mạ vẫn chịu áp lực nhất định từ thị trường quốc tế. Theo báo cáo của VSA, dù sản lượng và tiêu thụ phục hồi, nhưng biên lợi nhuận của các doanh nghiệp lại có xu hướng thu hẹp. Nguyên nhân đến từ áp lực chi phí đầu vào duy trì ở mức cao, trong khi giá bán đầu ra không tăng tương ứng.
Trong bối cảnh hoạt động xuất khẩu gặp nhiều khó khăn, một số doanh nghiệp tôn mạ ghi nhận kết quả kinh doanh suy giảm. Đơn cử, Công ty CP Thép Nam Kim ghi nhận doanh thu quý I/2026 đạt gần 3.300 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế hơn 25 tỷ đồng, lần lượt giảm 20% và 69% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, cơ cấu doanh thu có sự dịch chuyển mạnh mẽ khi nguồn thu từ xuất khẩu giảm từ 2.125 tỷ đồng quý I/2025 còn 1.097,6 tỷ đồng quý đầu năm nay, doanh thu nội địa lại tăng 9,93%, đạt 2.180 tỷ đồng.
Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Thép Nam Kim Hồ Minh Quang chia sẻ, kết quả kinh doanh quý I/2026 chưa đạt kỳ vọng do trùng với giai đoạn nghỉ Tết. Tuy nhiên, Ban lãnh đạo kỳ vọng tình hình sẽ khởi sắc trong các quý tới khi giá thép và nhu cầu tiêu thụ hồi phục.
Việc chủ động giảm phụ thuộc vào xuất khẩu để tập trung cho thị trường trong nước được xem là chiến lược trọng yếu của Nam Kim trước làn sóng rào cản thương mại đối với tôn mạ Việt Nam. Nam Kim đang đẩy nhanh lộ trình đưa giai đoạn 1 của Nhà máy Tôn Nam Kim Phú Mỹ (tổng vốn đầu tư 6.200 tỷ đồng) vào vận hành. Theo Ban lãnh đạo Nam Kim, “việc đầu tư Dự án xuất phát từ sự chuyển dịch nhu cầu thị trường, khi các ngành công nghiệp trong nước gia tăng nhu cầu thép chất lượng cao nhằm tối ưu chi phí logistics và giảm phụ thuộc vào nguồn cung nhập khẩu. Ngoài ra, việc triển khai Nhà máy Phú Mỹ cũng là cách để Nam Kim chuyển hướng vào thị trường nội địa trong bối cảnh xuất khẩu khó khăn hơn”.
Một doanh nghiệp tôn mạ khác cũng ghi nhận kết quả kinh doanh quý I/2026 suy yếu là Công ty CP Tôn Đông Á với 3.589 tỷ đồng doanh thu (giảm 9,7% so với cùng kỳ 2025), lợi nhuận trước thuế đạt 67,2 tỷ đồng (giảm 17,6%). Biên lợi nhuận gộp của Tôn Đông Á trong quý I/2026 chỉ đạt 4,45%, thấp hơn nhiều so với mức 7,1% cùng kỳ 2025.
Đáng chú ý, Tôn Đông Á cũng đang xoay trục nguồn thu sang thị trường nội địa. Tỷ trọng thu nội địa từ 41,16% năm 2024 đã tăng lên 73% năm 2025.
Cùng xu hướng sụt giảm kết quả kinh doanh của doanh nghiệp tôn mạ, lợi nhuận trước thuế 3 tháng đầu năm 2026 của Công ty CP Tập đoàn Hoa Sen giảm 31,2% so với cùng kỳ 2025, còn 156,3 tỷ đồng.
Doanh nghiệp thép xây dựng thắng lớn
Trong khi đó, nhu cầu thép nội địa cho các dự án xây dựng tiếp tục hỗ trợ kết quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp.
Quý I/2026, Công ty CP Tập đoàn Hòa Phát ghi nhận hơn 53.300 tỷ đồng doanh thu và 10.762 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng tương ứng 40% và 170% so với cùng kỳ 2025. Sản lượng bán thép xây dựng, thép cuộn chất lượng cao, thép cuộn cán nóng và phôi thép của Hòa Phát đạt 3 triệu tấn, tăng 26% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, thép xây dựng, thép cuộn chất lượng cao ghi nhận lượng bán 1,4 triệu tấn, tăng 20% so với cùng kỳ 2025 và tăng 8% so với quý cuối năm trước. Đối với HRC, sản lượng bán đạt hơn 1,4 triệu tấn, tăng 48% so với quý đầu năm 2025.
Đối với Tổng công ty Thép Việt Nam (VNSTEEL), tổng tiêu thụ thép thành phẩm quý I/2026 ước đạt trên 1,21 triệu tấn, tăng 24,3% so với cùng kỳ 2025. VNSTEEL báo lãi trước thuế 207,8 tỷ đồng, tăng trưởng 82%. Các doanh nghiệp quy mô nhỏ hơn như Công ty CP Ống thép Việt - Đức VG PIPE báo lãi trước thuế tăng 8%, đạt 52,7 tỷ đồng; Công ty CP Tập đoàn Thép Tiến Lên báo lãi tăng 115%, đạt 6,4 tỷ đồng.
Báo cáo của Công ty CP Chứng khoán Mirae Asset nhận định, sản lượng xuất khẩu các sản phẩm thép thời gian tới vẫn suy giảm, đặc biệt ở nhóm tôn mạ. Các rào cản thương mại được thiết lập trong năm 2025 vẫn tiếp tục duy trì trong năm 2026, thậm chí với cường độ cao hơn. Mỹ tiếp tục áp mức thuế cơ sở 25% theo Mục 232 đối với thép nhập khẩu từ Việt Nam. Bên cạnh đó, mức thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp sơ bộ 120 - 130% đối với thép xây dựng cùng các vụ kiện tương tự gần như khiến thép Việt Nam khó có khả năng tiếp cận lại thị trường này. Đối với thị trường châu Âu, ngày 13/4/2026, EU đã đạt được thỏa thuận sơ bộ sẽ giảm một nửa hạn ngạch nhập khẩu và tăng mức thuế cho phần vượt hạn ngạch lên 50% (từ mức 25% hiện tại).
Đối với các dòng sản phẩm có mức tiêu thụ nội địa cao như thép xây dựng và HRC, báo cáo trên đánh giá, diễn biến sản lượng nhìn chung tích cực hơn so với nhóm tôn mạ. Trong khi thép xây dựng hưởng lợi từ nhu cầu nội địa, HRC được hỗ trợ bởi xu hướng thay thế hàng nhập khẩu.
