 |
| Lựa chọn Liên danh CONSORTIUM PTSC - TCC mang lại hiệu quả kinh tế tức thời do mức giá thấp hơn đáng kể nhà thầu cùng cạnh tranh. Ảnh minh họa |
Ban Quản lý dự án (QLDA) Điện lực Dầu khí Long Phú 1 (Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam) vừa công bố kết quả lựa chọn nhà thầu Gói thầu T08. Theo đó, Liên danh CONSORTIUM PTSC - TCC trúng thầu với giá 180.165.221,88 USD và 3.341.634.324.936 đồng.
Theo thông báo mời thầu, Gói thầu T08 được tổ chức theo hình thức đấu thầu rộng rãi quốc tế, một giai đoạn một túi hồ sơ, hợp đồng trọn gói, thời gian thực hiện 22 tháng. Đây là gói thầu “xương sống” của Dự án, có giá gói thầu quy đổi tương đương lên tới 9.197.696.753.393 đồng (theo tỷ giá trong tổng mức đầu tư điều chỉnh 1USD = 24.740 đồng) bao gồm cung cấp thiết bị, xây dựng, lắp đặt, giám sát và phối hợp chạy thử nghiệm thu các hạng mục Nhà máy chính. Biên bản mở thầu (ngày 01/12/2025) cho thấy có 2 liên danh tham dự gồm: Liên danh PETROCONs - CC1 - PACIFIC (Công ty CP Tập đoàn Thái Bình Dương, Tổng Công ty CP Xây lắp Dầu khí Việt Nam, Tổng công ty Xây dựng số 1 - CTCP) và Liên danh CONSORTIUM PTSC - TCC (Tổng công ty CP Dịch vụ kỹ thuật dầu khí Việt Nam, China Tianchen Engineering Corporation). Cả hai đều đáp ứng hiệu lực hồ sơ, bảo đảm dự thầu và thời gian đề xuất thực hiện hợp đồng tương đương 22 tháng.
Theo quan sát, đây là gói thầu hỗn hợp có quy mô lớn, tính chất phức tạp nhưng khác hoàn toàn với dự đoán trước đó rằng thắng - bại nằm ở khía cạnh kỹ thuật, cuộc đua ở Gói thầu T08 thuộc Dự án Nhà máy nhiệt điện Long Phú 1 lại chỉ thực sự diễn ra ở phần tài chính. Cụ thể, theo Báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu (HSDT) số 37/BCĐG-TCG-T08 ngày 12/1/2026 của Tổ chuyên gia thuộc Ban QLDA Điện lực Dầu khí Long Phú 1, giá đánh giá của Liên danh PETROCONs - CC1 - PACIFIC là 11.305 tỷ đồng; trong khi Liên danh CONSORTIUM PTSC - TCC là 8.173 tỷ đồng. Chênh lệch giữa giá đánh giá của 2 liên danh nhà thầu lên tới khoảng 3.132 tỷ đồng.
Theo ý kiến chuyên gia, với một hợp đồng trọn gói EPC, mức chênh lệch này là rất lớn, đặc biệt khi cả hai nhà thầu đều được xác định đạt yêu cầu kỹ thuật. Kết quả xếp hạng vì thế khá rõ ràng: Liên danh CONSORTIUM PTSC - TCC đứng thứ nhất và được phê duyệt trúng thầu với giá 180,165 triệu USD và 3.341 tỷ đồng. Quy trình lựa chọn, xét về mặt pháp lý, hiện chưa ghi nhận có điểm bất thường. Cả hai HSDT đều hợp lệ, không có nhà thầu bị loại vì lý do kỹ thuật. Đến nay, Gói thầu chưa ghi nhận phát sinh kiến nghị, không có nội dung bảo lưu. Tổ chuyên gia cũng ghi nhận tỷ lệ chi phí trong nước của cả hai liên danh đều ở mức 41%, nên không đặt ra vấn đề ưu đãi nhà thầu trong nước.
Tuy nhiên, một nhà thầu cho rằng, đấu thầu quốc tế EPC không chỉ là câu chuyện “ai giá thấp hơn thì thắng”. Câu hỏi đầu tiên cần đặt ra là cấu trúc chi phí của 2 liên danh nhà thầu khác biệt ở đâu để tạo ra khoảng cách giá đánh giá hơn 3.100 tỷ đồng? Với đặc thù nhiệt điện, phần thiết bị chính như lò hơi, tua-bin, hệ thống điều khiển… thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng giá trị hợp đồng. Do đó, lợi thế chuỗi cung ứng, năng lực thiết kế tích hợp và khả năng nội địa hóa sẽ quyết định mức giá cuối cùng. Trong bối cảnh các nhà thầu Trung Quốc đang có lợi thế về sản xuất thiết bị công nghiệp quy mô lớn, giá thành cạnh tranh và tiến độ cung ứng nhanh, việc Liên danh CONSORTIUM PTSC - TCC đưa ra mức giá thấp hơn đáng kể không phải điều quá bất ngờ. Điểm gây băn khoăn là, mức giá trúng thầu phản ánh hiệu quả tổ chức thi công của nhà thầu được chọn, hay chiến lược thâm nhập thị trường với biên lợi nhuận thấp?
Thứ hai, hợp đồng trọn gói chuyển phần lớn rủi ro chi phí sang phía nhà thầu. Do vậy, biến động giá vật tư, tỷ giá USD/VND, chậm trễ chuỗi cung ứng hoặc thay đổi thiết kế đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của nhà thầu. Khi biên độ giá chênh lệch quá lớn, áp lực thực hiện sẽ là không nhỏ đặt lên vai nhà thầu thắng thầu. Thực tế các dự án nhiệt điện trước đây cho thấy, thách thức lớn không nằm ở bước lựa chọn nhà thầu, mà ở giai đoạn triển khai như: kiểm soát tiến độ, xử lý thay đổi kỹ thuật, điều phối thiết bị nhập khẩu và giải quyết phát sinh hợp đồng. Dự án Nhà máy nhiệt điện Long Phú 1 từng có giai đoạn gián đoạn kéo dài, vì vậy yêu cầu về năng lực tổ chức thi công và quản trị rủi ro càng trở nên quan trọng. Ở góc độ Chủ đầu tư, kết quả lựa chọn Liên danh CONSORTIUM PTSC - TCC mang lại hiệu quả kinh tế tức thời do mức giá thấp hơn đáng kể nhà thầu cùng cạnh tranh. Nhưng hiệu quả sẽ chỉ thực sự trọn vẹn khi Dự án được triển khai đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, vận hành an toàn, thông suốt suốt chiều dài dự án và không phát sinh tranh chấp lớn.
Kết quả lựa chọn nhà thầu Gói thầu T08 Nhà máy Nhiệt điện Long Phú 1 mở ra một vấn đề rộng hơn: Việt Nam đang xây dựng thị trường EPC theo hướng nào, làm thế nào để doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực làm chủ thiết kế, chế tạo thiết bị cốt lõi? Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng đang diễn ra mạnh mẽ, chiến lược lựa chọn nhà thầu quốc tế có đi kèm với yêu cầu chuyển giao công nghệ thực chất?
Cuộc đua cung cấp thiết bị, xây dựng, lắp đặt, giám sát và phối hợp trong quá trình chạy thử nghiệm thu các hạng mục Nhà máy chính Dự án Nhà máy nhiệt điện Long Phú 1 đã tạm khép lại, nhưng bài toán quản trị hợp đồng EPC quốc tế mới chỉ bắt đầu. Với một dự án có ý nghĩa lớn đối với hệ thống điện lực quốc gia, điều giới nhà thầu xây lắp Việt Nam chờ đợi không phải là giá trúng thầu thấp hơn bao nhiêu, mà là tiến độ, chất lượng và khả năng kiểm soát rủi ro trong suốt 22 tháng thực hiện. Giá có thể là yếu tố khiến Chủ đầu tư quyết định chọn lựa nhà thầu, nhưng năng lực thực thi mới là yếu tố quyết định thành công cuối cùng của Long Phú 1.
Được biết, ngoài Gói thầu T08 có giá trị lớn nhất, Dự án đầu tư xây dựng công trình Nhà máy nhiệt điện Long Phú 1 có 35 gói thầu khác, trong đó có nhiều gói thầu hỗn hợp, xây lắp, hàng hóa lớn. Tổng mức đầu tư Dự án là 51.130,3 tỷ đồng. Quá trình lựa chọn nhà thầu Gói thầu T08 ghi nhận trên 30 lượt yêu cầu làm rõ hồ sơ mời thầu và hàng chục nội dung yêu cầu làm rõ HSDT.
