Thời gian gần đây, hoạt động đấu thầu xây lắp ghi nhận xu hướng cạnh tranh gay gắt khi nhiều gói thầu quy mô lớn thu hút đông đảo nhà thầu. Tuy nhiên, đi cùng với đó là tình trạng giảm giá sâu để trúng thầu, tiềm ẩn rủi ro lớn cho cả doanh nghiệp lẫn chất lượng công trình.
Khi tham dự thầu, sau khi cân đối chi phí để bảo đảm duy trì ổn định hoạt động, duy trì công việc cho người lao động, thông thường các doanh nghiệp xây lắp chỉ có thể giảm giá tối đa 7 - 9%. Tuy nhiên, tại không ít gói thầu xây lắp có giá trị hàng trăm tỷ đồng, một số nhà thầu sẵn sàng hạ giá tới 20%, thậm chí 30% so với dự toán. Điều đáng nói là các mức dự toán này vốn được chủ đầu tư xây dựng dựa trên định mức, đơn giá bám sát thị trường. Khi giảm sâu như vậy, doanh nghiệp gần như không còn lợi nhuận, thậm chí đối mặt nguy cơ thua lỗ nặng.
Càng làm càng lỗ là tình trạng chung của các nhà thầu phá giá nhưng đây là cách cạnh tranh dễ nhất. Nhưng, phá giá tiềm ẩn tình trạng công trình bị bớt xén, kém chất lượng hoặc các nhà thầu xây dựng tự “gặm xương mình” để tồn tại.
Đấu thầu công khai, minh bạch nhằm thúc đẩy cạnh tranh là cần thiết. Tuy nhiên, nếu chỉ chạy theo giá rẻ mà bỏ qua năng lực, chất lượng, về lâu dài sẽ gây hệ lụy cho sự phát triển của ngành xây dựng. Do đó, siết chặt kiểm soát, đồng thời nâng cao ý thức cạnh tranh lành mạnh của doanh nghiệp là giải pháp cấp thiết để bảo đảm hiệu quả đầu tư công trình và sự phát triển bền vững của ngành xây dựng.
