 |
| Luật Đấu thầu được sửa đổi theo hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình và chất lượng nhà thầu. Ảnh: Lê Tiên |
Ghi nhận Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) đã có những bước tiến vượt bậc trong việc trao quyền chọn mua cho các cơ sở y tế, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn ĐBQH TP.HCM) cho biết, thước đo hiệu quả mua sắm y tế không phải là thủ tục hồ sơ đủ dấu, mà là mua đúng thứ cần dùng, đúng thời điểm, chi phí hợp lý và không để người bệnh chịu hậu quả khi đứt gãy nguồn cung. Nhấn mạnh quan điểm "giá thấp không đồng nghĩa với giá trị tốt nhất", đại biểu Nguyễn Vũ Trung cho rằng, nếu chỉ chọn giá mua ban đầu thấp nhất, cơ sở y tế có thể phải trả chi phí rất cao trong suốt quá trình vận hành (vật tư tiêu hao, hóa chất, bảo trì, thời gian dừng máy...). Việc Dự thảo Luật chỉ dừng ở mức cho phép các đơn vị tự chọn phương pháp chi phí vòng đời là chưa đủ ràng buộc. Ông Trung đề nghị đối với gói thầu có chi phí vận hành, bảo trì, vật tư tiêu hao hoặc chi phí liên quan đáng kể trong thời gian sử dụng, hồ sơ mời thầu phải xác định và công bố phương pháp đánh giá tổng chi phí vòng đời, tiêu chí kỹ thuật, chất lượng và chi phí phải đo lường được, gắn trực tiếp với nhu cầu sử dụng.
Về điều kiện áp dụng chỉ định thầu, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) nhận định, tại Điểm i Khoản 6 và Điểm d Khoản 7 Điều 19, Điểm a Khoản 3 Điều 23 của Dự thảo Luật có sử dụng các tiêu chí như tiến độ, chất lượng, hiệu quả hoặc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Mặc dù đây là các mục tiêu hoàn toàn chính đáng, nhuưng các quy định này còn mang tính định tính, dễ dẫn đến việc áp dụng không thống nhất và có nguy cơ ảnh hưởng đến tính cạnh tranh minh bạch trong lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư. Đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị Quốc hội xem xét xác định ngay trong Luật điều kiện khách quan, yêu cầu chứng minh sự cần thiết và trách nhiệm giải trình và công khai căn cứ để áp dụng, không lấy nguyên nhân chủ quan để làm lý do để chỉ định thầu.
Nhìn nhận các vụ án cho thấy hồ sơ có thể đủ thủ tục mà giá gói thầu vẫn sai, ông Nguyễn Khánh Vũ (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) cho rằng, giá gói thầu là mức trần xét duyệt trúng thầu. Mức trần bị nâng thì giá trúng thầu bị kéo theo, nhất là trong chỉ định thầu, vốn không có cạnh tranh. Do đó, khi căn cứ xác định giá còn lỏng, giá gói thầu trở thành chiếc bẫy hai chiều: người muốn làm sai thì lợi dụng, người làm đúng lại e ngại; cán bộ tham gia tổ chuyên gia, hội đồng thẩm định giá luôn nơm nớp lo sợ. Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ cũng đề nghị bổ sung yêu cầu hậu kiểm giá gói thầu cấp bách khi quyết toán; bổ sung yêu cầu đối chiếu giá gói thầu, kể cả khi điều chỉnh với ít nhất hai nguồn độc lập, trong đó có giá trúng thầu tương tự (nếu có) và trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu…
Phát biểu giải trình, tiếp thu ý kiến ĐBQH nêu tại phiên thảo luận ở Hội trường, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cơ quan soạn thảo làm rõ việc phải có tiêu chuẩn, tiêu chí quy định, phải kiểm tra, giám sát để việc lựa chọn nhà thầu thực sự công khai, minh bạch, tránh lợi dụng chính sách. Đây là nội dung được nhiều ĐBQH quan tâm cho ý kiến, cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu tất cả những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm và rất sát thực tiễn của các ĐBQH để tiếp tục hoàn thiện Dự án Luật, bảo đảm tính khả thi.
Bộ trưởng cho biết, Dự thảo Luật đã có quy định bổ sung tập trung vào đánh giá về tiêu chí kỹ thuật hoặc kết hợp cả tiêu chí về kỹ thuật cũng như về giá, bảo đảm lựa chọn được nhà thầu chất lượng tốt để triển khai dự án. Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định về tăng cường sử dụng cơ sở dữ liệu, kết nối liên thông giữa các cơ quan có trách nhiệm để cung cấp giá phù hợp để có những căn cứ tham chiếu khi lựa chọn nhà thầu. Bên cạnh đó là quy định bảo đảm tính linh hoạt trong việc mua sắm thiết bị y tế, bảo đảm kịp thời phục vụ hoạt động khám chữa bệnh và cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Y tế để rà soát kỹ các điều khoản, bảo đảm tính khả thi và sự chặt chẽ của quy định.
Về quy trình, thủ tục lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết Dự thảo Luật đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi kèm với cơ chế kiểm tra, giám sát để tránh lạm dụng và bảo đảm việc lựa chọn nhà thầu tốt nhất. “Phân cấp, phân quyền không có nghĩa là buông lỏng quản lý, mà phải đề cao trách nhiệm của người được quyết định”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh.
Theo Bộ trưởng, năm 2025 đã phân cấp, phân quyền chỉ định thầu lên đến trên 72% và cho thấy hiệu quả. Do đó, căn cứ vào điều kiện cụ thể, cần giao trách nhiệm cho người đứng đầu quyết định và chịu trách nhiệm để làm sao sử dụng đồng tiền của Nhân dân, của Nhà nước hiệu quả nhất, gắn với việc bảo đảm yêu cầu công việc.
Bên cạnh việc bổ sung, làm rõ một số hành vi bị cấm trong hoạt động đấu thầu, Dự thảo Luật hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát, tập trung vào các dự án, gói thầu quan trọng, các trường hợp lựa chọn nhà thầu không qua cạnh tranh, đồng thời tăng cường giám sát trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia thông qua phân tích dữ liệu để sớm phát hiện, cảnh báo rủi ro.
