Theo số liệu mới nhất từ Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) và Trường Kinh doanh Luiss (Ý), tốc độ tăng trưởng của danh mục đầu tư vô hình đạt mức bình quân 5,5% mỗi năm trong giai đoạn 2020 - 2025, cao gấp gần 2 lần so với mức tăng 3,2% của tài sản hữu hình. Hiện tại, mảng đầu tư này đã chiếm tới gần 13% GDP của các nền kinh tế được khảo sát, minh chứng cho một bước chuyển dịch cơ cấu bền vững trong bức tranh đầu tư toàn cầu.
Báo cáo Điểm nhấn đầu tư vô hình toàn cầu phiên bản thứ ba thực hiện khảo sát tại 29 nền kinh tế có thu nhập cao và trung bình (chiếm khoảng 57% GDP thế giới). Đáng chú ý, báo cáo năm nay lần đầu tiên đưa vào các số liệu ước tính của Canada và Philippines, đồng thời cập nhật dữ liệu mới nhất từ Brazil, Ấn Độ và Nhật Bản.
“Sự tăng trưởng kỷ lục của dòng vốn đầu tư vào tài sản vô hình cho thấy rõ ràng giá trị kinh tế toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ từ các tài sản vật chất sang tài sản vô hình. Xu hướng này diễn ra đồng bộ ở cả các nền kinh tế phát triển lẫn các thị trường mới nổi. Dữ liệu này chứng minh các quốc gia và doanh nghiệp đang ngày càng nương tựa vào đổi mới sáng tạo, công nghệ và tư duy sáng tạo để thúc đẩy tăng trưởng”, ông Daren Tang, Tổng giám đốc WIPO, nhận định.
Tại Mỹ, các doanh nghiệp và cơ quan chính phủ đã rót gần 5.000 tỷ USD vào tài sản vô hình trong năm 2025, dẫn đầu tuyệt đối trong số các nền kinh tế được nghiên cứu. Khoảng cách giữa Mỹ và tổng của 4 nền kinh tế bám đuổi phía sau đã tăng gấp đôi trong thập kỷ qua, từ mức chênh lệch khoảng 1.000 tỷ USD năm 2015 lên tới 2.000 tỷ USD vào năm 2025.
Số liệu điều chỉnh mới cũng cho thấy, các doanh nghiệp và tổ chức chính phủ Nhật Bản đã chi 810 tỷ USD cho tài sản vô hình vào năm 2024, giúp quốc gia này vươn lên vị trí thứ hai thế giới, vượt qua Đức (695 tỷ USD). Sự bứt phá của Tokyo đánh dấu một thay đổi lớn trong cơ cấu đầu tư: trong khi đầu tư hữu hình rơi vào trạng thái trì trệ, đầu tư vô hình của Nhật Bản lại tăng trưởng tới 4,8% trong năm 2024, nhanh hơn hẳn các nền kinh tế thu nhập cao khác như Mỹ, Đức và Pháp.
Báo cáo cũng mang đến một góc nhìn mới về các thị trường mới nổi khi lần đầu tiên số liệu chính thức ghi nhận dòng vốn vô hình tăng trưởng mạnh mẽ bên ngoài khối các nước thu nhập cao. Tại Ấn Độ và Philippines, danh mục này tăng trưởng lần lượt là 5,3% và 3,9% mỗi năm trong thập kỷ qua, vượt qua nhiều quốc gia phát triển. Trong khi đó, Brazil cũng ghi danh vào nhóm các quốc gia chi mạnh tay nhất cho tài sản vô hình với 312 tỷ USD vào năm 2023.
Báo cáo đặc biệt nhấn mạnh vai trò của trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc thúc đẩy tốc độ đầu tư thông qua hai làn sóng riêng biệt.
Làn sóng thứ nhất (hữu hình) tập trung vào cơ sở hạ tầng với các trung tâm dữ liệu, chip bán dẫn, hệ thống năng lượng và mạng lưới phần cứng cần thiết để vận hành các mô hình AI tiên tiến. Giai đoạn này đang bùng nổ mạnh mẽ hơn dự kiến, góp phần vực dậy mảng đầu tư hữu hình, song lại phân bố không đồng đều và tập trung chủ yếu tại Mỹ.
Làn sóng thứ hai (vô hình - diện rộng) diễn ra khi các doanh nghiệp đồng loạt rót vốn vào dữ liệu, phần mềm, hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), thương hiệu, quản trị doanh nghiệp và đào tạo nhân sự. Báo cáo lưu ý rằng, tương tự các công nghệ đa dụng trước đây, tác động kinh tế lâu dài của AI sẽ không nằm ở làn sóng hạ tầng vật chất, mà đến từ các tài sản vô hình được xây dựng trên nền tảng hạ tầng đó.
Mỹ hiện đóng vai trò trung tâm trong cả 2 làn sóng đầu tư này nhờ lợi thế về cả quy mô lẫn tốc độ tăng trưởng. Cơn sốt AI diễn ra cùng lúc với đà tăng trưởng mạnh mẽ ổn định của dòng vốn vô hình tại Mỹ, bao gồm phần mềm, dữ liệu và vốn tổ chức (tăng 4,4% giá trị thực tế trong giai đoạn 2024 - 2025).
“AI không chỉ là một công nghệ mới; nó đang tái định nghĩa lại cách chúng ta tạo ra tri thức. Do đó, đầu tư vô hình chính là chìa khóa để thấu hiểu tác động kinh tế của AI. Công nghệ này vận hành dựa trên các yếu tố vô hình như dữ liệu, phần mềm, bí quyết quản trị và ngược lại, nó còn củng cố chính các yếu tố đó nhờ việc giảm chi phí sản xuất và mở rộng phạm vi ứng dụng. Dù vậy, một phần lớn dòng vốn này - đặc biệt là vốn tổ chức, thương hiệu và đào tạo - vẫn chưa được ghi nhận đầy đủ trong các số liệu thống kê chính thức. Nếu không cải thiện phương thức đo lường, chúng ta sẽ tiếp tục đánh giá thấp đóng góp thực tế của AI đối với nền kinh tế”, bà Cecilia Jona-Lasinio, Giáo sư tại Trường Kinh doanh Luiss kiêm đồng tác giả Báo cáo, phân tích.
