 |
| Ảnh chỉ mang tính minh họa: Internet |
Tại TP.HCM, Dự án Chống sạt lở bán đảo Thanh Đa (1.342 tỷ đồng) đang được xem là điển hình của tình trạng nhà thầu rời bỏ công trình. Đây là dự án mang tính cấp bách của TP.HCM, được phê duyệt từ năm 2006. Tháng 2/2016, Dự án khởi động với việc Gói thầu Tư vấn khảo sát xây dựng và lập thiết kế bản vẽ thi công - tổng dự toán được công bố mời thầu. Đến nay, sau hơn 10 năm, Dự án vẫn chưa thể về đích.
Theo đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng (QLDA ĐTXD) các công trình giao thông TP.HCM, nguyên nhân khiến Dự án Chống sạt lở bán đảo Thanh Đa chậm tiến độ là công tác giải phóng mặt bằng chưa đồng bộ. Tuy nhiên, một nguyên nhân khác khiến Dự án đình trệ trong thời gian dài là bất đồng giữa đơn vị thi công và Chủ đầu tư cũng như năng lực hạn chế của nhà thầu.
Cụ thể, Dự án thành phần Chống sạt lở bán đảo Thanh Đa - đoạn 3 (Bình Quới, Cây Bàng, Rạch Chùa) có tổng mức đầu tư 643,226 tỷ đồng, gồm 21 gói thầu. Trong đó, những gói thầu xây lắp chính đã lần lượt chốt nhà thầu từ năm 2016 - 2019. Tuy nhiên, theo báo cáo mới nhất thì phải đến cuối năm 2026, Dự án mới có thể hoàn thành.
Chủ đầu tư cho biết, do năng lực hạn chế, một số nhà thầu đảm nhận đoạn 2 và đoạn 4 đã không bố trí nhân sự, thiết bị để thi công trong một thời gian dài và phải chấm dứt hợp đồng. Theo dữ liệu của phóng viên, đoạn 2 gồm Gói thầu Xây dựng công trình dưới nước (thảm đá) trị giá hơn 76 tỷ đồng do Liên danh Công ty CP Tập đoàn Anh Vinh - Công ty CP Xây dựng đê kè và Phát triển nông thôn Hải Dương đảm nhận; Gói thầu Xây dựng công trình phần trên cạn (thân kè và đỉnh kè) sông Sài Gòn đoạn Khách sạn Sài Gòn Domaine do Công ty CP Anh Vinh trúng thầu. Đoạn 4 gồm Gói thầu Xây dựng công trình dưới nước do Công ty CP Xây dựng đê kè và Phát triển nông thôn Hải Dương đảm nhận; Gói thầu Xây dựng công trình phần trên cạn do Liên danh Công ty CP Anh Vinh - Công ty TNHH Thành Hưng - Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Vũ Bách đảm nhận, thi công từ tháng 9/2018.
Thông tin với phóng viên, đại diện Ban QLDA ĐTXD các công trình giao thông TP.HCM cho biết, để xử lý tình huống nhà thầu bỏ công trình tại Dự án Chống sạt lở bán đảo Thanh Đa, trong suốt thời gian 2024 - 2025, Chủ đầu tư đã tổ chức đấu thầu phần khối lượng còn lại. “Các gói thầu thi công phần khối lượng còn lại này thường là “khúc xương” khó nhằn, không có sức hấp dẫn nhà thầu do tính phức tạp của công trình tồn đọng cũng như thủ tục. Nhiều gói thầu mời đi mời lại nhiều lần mới tìm được nhà thầu chấp nhận thi công”, Chủ đầu tư cho biết.
Thực tế, một số thành viên trong liên danh thi công đã có văn bản đề xuất xin thi công toàn bộ phần khối lượng của nhà thầu bỏ công trình, nhưng Chủ đầu tư gặp khó khăn trong xử lý. Do dây dưa, vướng mắc rất nhiều hồ sơ thủ tục, việc điều chuyển khối lượng nội bộ giữa các thành viên trong liên danh tiềm ẩn rủi ro pháp lý. Trong thời gian dài, Chủ đầu tư mắc kẹt do điều chuyển không được, đấu thầu không xong. Đây là một trong những nguyên nhân khiến Dự án kéo dài cả chục năm, chưa thể hoàn thành. Hệ quả của tình trạng nhà thầu bỏ công trình tại Dự án Chống sạt lở bán đảo Thanh Đa là dòng vốn ngân sách không phát huy hiệu quả, mặt bằng công trình cỏ mọc um tùm, nhiều hạng mục làm xong bị hư hại, xuống cấp.
Tại Cần Thơ, đại diện Ban QLDA ĐTXD TP. Cần Thơ cho biết đang gặp khó khăn khi xử lý tình huống xảy ra tại Dự án Đường tỉnh 918 (tổng mức đầu tư gần 800 tỷ đồng). Cụ thể là Công ty CP Xây dựng dịch vụ và Thương mại 68 gửi văn bản xin hoàn trả khối lượng thi công thuộc gói thầu đoạn cuối tuyến (giá trị hơn 100 tỷ đồng). Theo văn bản gửi Chủ đầu tư, nhà thầu bày tỏ khó có thể cầm cự với gánh nặng chi phí phát sinh do giá nguyên, nhiên, vật liệu tăng đột biến và vướng mắc mặt bằng. Để xử lý tình huống này, Chủ đầu tư đã xin ý kiến người có thẩm quyền nhằm nhanh chóng tiếp tục tổ chức thi công Dự án.
Theo ông Nguyễn Văn Hòa, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ, đối với trường hợp nhà thầu xin chấm dứt hợp đồng tại Dự án Đường tỉnh 918, Thành phố yêu cầu rà soát, xem xét phương án điều chỉnh hợp đồng thay vì đấu thầu lại, nhằm tránh kéo dài thời gian thực hiện. Với phương án này, Chủ đầu tư có thể điều chuyển khối lượng hoặc chỉ định thầu tìm đơn vị thi công khối lượng còn lại. Tuy nhiên, chủ đầu tư rất băn khoăn về khả năng liệu có tìm được nhà thầu có thể tham gia thi công nốt phần còn lại hay không.
Theo chuyên gia đấu thầu, khi nhà thầu rời bỏ công trình, dù vì khách quan hay do năng lực, tài chính hạn chế, hậu quả xử lý là phức tạp. Theo đó, cần có giải pháp thúc đẩy nhà thầu tuân thủ quy định tại hợp đồng và công khai thông tin để các chủ đầu tư khác tham vấn. Bên cạnh đó, cần có chế tài đủ mạnh đối với những vi phạm dẫn tới tình trạng trì trệ trong giải ngân đầu tư công, giảm hiệu quả của dòng vốn ngân sách.
