 |
| Cá nhân giao dịch vàng hiện không phải chịu thuế thu nhập cá nhân. Ảnh: Ngọc Thắng |
Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết Phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 9 năm 2025 (Phiên thứ nhất), trong đó, quyết nghị một số nội dung quan trọng với Dự án Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi).
Theo đó, Chính phủ yêu cầu Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan nghiên cứu quy định rõ thu nhập từ hoạt động giao dịch mua bán vàng thuộc đối tượng chịu thuế để nâng cao tính minh bạch của thị trường, hạn chế đầu cơ vàng. Giao Bộ Tài chính phối hợp với Ngân hàng Nhà nước thống nhất nội dung này trong Dự thảo Luật Thuế TNCN (sửa đổi).
Theo quy định tại Luật Thuế giá trị gia tăng (GTGT) 2024, vàng dạng thỏi, miếng chưa được chế tác thành sản phẩm mỹ nghệ, đồ trang sức hay sản phẩm khác ở khâu nhập khẩu thuộc diện không chịu thuế GTGT. Vàng trang sức vẫn chịu thuế GTGT. Doanh nghiệp kinh doanh vàng chịu thuế thu nhập doanh nghiệp. Trong khi đó, cá nhân giao dịch vàng hiện không chịu thuế TNCN.
Đồng tình với chủ trương đánh thuế TNCN với giao dịch vàng, ông Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia kinh tế - tài chính cho rằng, về nguyên tắc, các hoạt động kinh tế tạo ra thu nhập cần được tính thuế. Tại Việt Nam, hầu hết hoạt động có thu nhập như đầu tư của cá nhân, tổ chức và kể cả thu nhập từ lao động cũng đều phải chịu thuế thu nhập. Với bất động sản, thuế TNCN được tính ở mức 2% trên giá chuyển nhượng. Với chứng khoán, thuế TNCN ở mức 0,1% trên giá trị giao dịch. Nhiều hoạt động khác cũng phải chịu thuế TNCN như thu nhập từ tiền lương tiền công, các khoản thu nhập từ trúng thưởng, thu nhập từ bản quyền…
Việc đánh thuế với vàng không những tăng được nguồn thu cho ngân sách mà có khả năng làm giảm lợi nhuận trong kinh doanh vàng tại thời điểm giá vàng tăng cao, một phương pháp chống đầu cơ vàng hữu hiệu.
Về cách tính thuế TNCN với giao dịch vàng, ông Hiếu cho rằng: “Theo nguyên lý có thu nhập mới chịu thuế nên đánh thuế trên lợi nhuận thay vì đánh thuế trên giá trị tại thời điểm bán. Tuy nhiên, việc đánh thuế trên chênh lệch giữa giá mua và giá bán không dễ thực hiện bởi cần lưu trữ cũng như khai báo dữ liệu về giá vàng tại thời điểm mua vào. Do đó, cần tính toán thận trọng để bảo đảm lợi ích của người dân khi giao dịch vàng và giám sát việc thực thi”.
Theo PGS. TS. Đinh Trọng Thịnh, áp thuế thu nhập cá nhân với giao dịch vàng sẽ có tác động điều tiết thị trường theo từng thời điểm, góp phần hạn chế tình trạng đầu cơ vàng, minh bạch hóa giao dịch vàng, giúp thị trường phát triển lành mạnh.
Ông Đinh Tuấn Minh, Giám đốc nghiên cứu Trung tâm Nghiên cứu giải pháp thị trường cho các vấn đề kinh tế và xã hội (MASSEI) thì cho rằng, thuế vừa là công cụ điều tiết thị trường, vừa để mở rộng cơ sở thu ngân sách nhà nước. Khi xem vàng là tài sản thì giao dịch từ vàng phải chịu thuế thu nhập cá nhân là phù hợp. Tuy nhiên, cách tính thuế theo nguyên lý có thu nhập mới chịu thuế sẽ gặp khó khăn bởi khó chứng minh được thu nhập từ giao dịch vàng, đặc biệt nhiều người Việt Nam có thói quen tích trữ vàng từ rất nhiều năm trước, khi mua bán vàng chưa có hóa đơn.
Do đó, ông Minh đề xuất có thể áp dụng tính như thuế với giao dịch chuyển nhượng chứng khoán và bất động sản với một tỷ lệ % theo giá trị giao dịch. Tỷ lệ này cần phù hợp để vừa đạt mục đích điều tiết hành vi mua bán vàng, vừa khiến người dân sẵn lòng mua bán vàng công khai minh bạch, hướng tới giao dịch vàng trên sàn giao dịch. Cùng với yêu cầu mua bán vàng phải có hóa đơn chứng từ và mức giao dịch trên 20 triệu đồng phải thực hiện qua tài khoản, việc tính thuế với vàng là một diễn tiến mới, nhằm phát triển thị trường minh bạch.
