 |
| Tình trạng thiếu thuốc hoặc đấu thầu không thành công tại các cơ sở y tế công lập là một khoảng trống cho thuốc giả xâm nhập. Ảnh: Nhã Chi |
Liên tiếp phát hiện nhiều vụ việc
Cục Quản lý Dược vừa phát đi cảnh báo thuốc giả, thuốc lưu thông trái phép trên thị trường đối với thuốc tiêm YEZTUGO (lenacapavir) injection 463.5,g/1.5mL (309mg/mL) có hiển thị trên nhãn “Nơi sản xuất: Công ty Gilead Science Inc.; Địa chỉ nơi sản xuất: 333 Lakeside Drive Foster City, CA 94404, USA; Phone:+1(650) 574 3000”.
Theo khẳng định của cơ quan này, loại thuốc trên chưa có/hoặc cơ sở sản xuất có tên thuốc được cấp phép giấy đăng ký lưu hành tại Việt Nam.
Trước đó, chính Công ty Gilead Science Inc. và Công ty TNHH SNB-REACT Việt Nam đã có văn bản cảnh báo về việc phát hiện hành vi bán và cung cấp thuốc dự phòng trước phơi nhiễm HIV giả mạo nhãn hiệu của Công ty Gilead Science Inc..
Bên cạnh phát hiện của cơ quan chức năng, hàng loạt doanh nghiệp dược lớn cũng ghi nhận các dấu hiệu bất thường. Công ty TNHH Sandoz Việt Nam từng phát hiện lô thuốc nghi giả sản phẩm Aclasta, số giấy phép lưu hành: 900110171700 (số đăng ký cũ: VN-21917-19), do Công ty Lek Pharmaceuticals d.d., Slovenia sản xuất, Công ty TNHH Sandoz Việt Nam đăng ký.
Cụ thể, Công ty TNHH Sandoz Việt Nam nhận được phản ánh của nhà thuốc thuộc Phòng khám Dụng cụ y khoa Gia đình, địa chỉ G2-41 Phạm Hùng, phường An Hòa, TP. Rạch Giá, Kiên Giang (Theo địa chỉ cũ). Theo đó, một khách hàng đã đến hỏi nhà thuốc về sản phẩm Aclasta và chia sẻ hình ảnh bao bì của sản phẩm (Tên thuốc: Aclasta, Lot: KHBY7, MFD: 08/2024, EXP: 07/2027). Từ thông tin có trên hình ảnh về sản phẩm, Công ty TNHH Sandoz Việt Nam và nhà máy sản xuất thuốc Aclasta đăng ký tại Việt Nam đã xác minh, lô hàng không được sản xuất bởi Lek Pharmaceuticals d.d., Slovenia (nhà máy sản xuất của Sandoz), không được nhập khẩu bởi Công ty TNHH Sandoz Việt Nam. Các lô hàng được sản xuất từ sau tháng 5/2024 đã không còn logo của Novartis trên nhãn, mà thay vào đó là logo Sandoz. Do đó, Công ty nghi ngờ sản phẩm là thuốc giả.
Tương tự, Novartis Việt Nam cũng ghi nhận 4 trường hợp nghi ngờ thuốc giả đối với các sản phẩm thuốc nhỏ mắt phổ biến như: Tobrex 5ml, 02 lô số: VEE98C, VEE90A; Maxitrol 5ml, số lô: VFD09A; TobraDex 5ml, số lô: VHN07A.
Novartis Việt Nam cho biết đã tiếp nhận 4 trường hợp nghi ngờ thuốc giả thông qua phản hồi của người tiêu dùng. Từ thông tin có trên mẫu nghi ngờ và các hình ảnh về sản phẩm, Novartis Việt Nam đã xác minh, sản phẩm “Tobrex 5ml, số lô: VEE90A” là thuốc giả, số còn lại có dấu hiệu nghi vấn.
Theo dữ liệu của Cục Quản lý Dược, các sản phẩm Tobrex 5ml (được cấp giấy đăng ký lưu hành số VN-19385-15); sản phẩm Maxitrol 5ml (được cấp giấy đăng ký lưu hành số 540110024025 (SĐK cũ: VN-21435-18)); sản phẩm TobraDex 5ml (được cấp giấy đăng ký lưu hành số VN-20587-17) đều do Novartis Việt Nam đứng tên đăng ký.
Ở một diễn biến khác, Công ty TNHH DKSH Pharma Việt Nam - đơn vị nhập khẩu một số thuốc do Cheplapharm Arzneimottel GmbH là chủ sở hữu vào thị trường Việt Nam - dẫn báo cáo điều tra của Cheplapharm Arzneimottel GmbH, sản phẩm Lexomil ® 6mg; số lô: F3193F01; HD 12/2027; quy cách đóng gói Hộp 30 viên được sản xuất và đóng gói tại Cenexi (Fontenay sous Bois 52, rue Marcel et Jacques Gaucher, 94120 Fontenay-sous-Bois, France) vào ngày 7/12/2022 xác định, sản phẩm “Lexomil ® 6mg; số lô: F3193F01; HD 12/2027” đang thu giữ tại Công an TP.HCM là thuốc giả, dù mang đủ thông tin về lô sản xuất và hạn dùng. Đáng chú ý, theo Cheplapharm Arzneimottel GmbH, sản phẩm này được xuất bán bởi Hãng, chỉ được phân phối tại thị trường Pháp, chưa từng nhập khẩu vào Việt Nam bởi DKSH Pharma cũng như chưa từng phân phối tại thị trường Việt Nam.
Vai trò chủ động từ doanh nghiệp, địa phương
Hầu hết các vụ việc thuốc giả bị phát hiện trong thời gian gần đây đến từ phía nhà sản xuất, chủ sở hữu chính danh - những chủ thể nắm rõ nhất về sản phẩm của mình. Điều này cho thấy sự vào cuộc chủ động của doanh nghiệp trong việc giám sát thị trường, phát hiện và cảnh báo sớm các hành vi làm giả, làm nhái, hàng kém chất lượng.
Chia sẻ với phóng viên, một số hãng dược, nhà phân phối dược có uy tín cũng bày tỏ quan ngại về tình trạng giả mạo thuốc chính hãng được bán trên thị trường ngày càng tinh vi, có thể len lỏi vào các kênh phân phối chính thức, thậm chí không thể loại trừ nguy cơ xâm nhập hệ thống đấu thầu bệnh viện.
Một số ý kiến cho rằng, tình trạng thiếu thuốc hoặc đấu thầu không thành công tại các cơ sở y tế công lập là một khoảng trống cho thuốc giả xâm nhập. Đây là rủi ro cần được nhìn nhận thẳng thắn và cần sớm có cơ chế phối hợp giám sát chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các cơ sở y tế trong kiểm soát chuỗi cung ứng thuốc, siết chặt từ khâu nhập khẩu, phân phối, đấu thầu đến sử dụng. Việc công khai thông tin, cảnh báo kịp thời và xử lý nghiêm các vi phạm sẽ là nền tảng để bảo vệ thị trường thuốc và quyền lợi của người bệnh.
Theo Công ty TNHH Sandoz Việt Nam, việc lưu hành thuốc giả trên thị trường, ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị và tính an toàn của thuốc cho bệnh nhân.
Về phía Bộ Y tế, bên cạnh công bố thông tin cảnh báo thuốc giả, hoặc có dấu hiệu nghi ngờ thuốc giả, Cục Quản lý Dược đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố thông báo tới các cơ sở kinh doanh, sử dụng thuốc và người dân biết để không được mua/bán, sử dụng sản phẩm thuốc giả bị phát hiện; kịp thời thông báo các dấu hiệu nghi ngờ về sản xuất, kinh doanh thuốc giả, thuốc không rõ nguồn gốc tới cơ quan y tế và cơ quan có chức năng liên quan.
Các địa phương cần phối hợp với các cơ quan chức năng, tăng cường kiểm tra, giám sát xác minh nguồn gốc hóa đơn chứng từ mua bán thuốc trên (nếu có), kịp thời phát hiện việc sản xuất, buôn bán và sử dụng thuốc giả. Đặc biệt, cần tiếp tục đẩy mạnh công tác đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực y tế.
