 |
| Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, chủ trì phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Tại phiên họp, Ban Chỉ đạo đã rà soát kết quả triển khai 4 chương trình mục tiêu quốc gia gồm: xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; phát triển văn hóa; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển; hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo. Nội dung thảo luận tập trung vào tiến độ hoàn thiện cơ chế, chính sách, ban hành văn bản hướng dẫn, phân bổ vốn, giải ngân cũng như những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai.
Theo các báo cáo tại phiên họp, các điều kiện pháp lý cơ bản đã được hoàn thiện khi chủ trương đầu tư của cả 4 chương trình đã được Quốc hội phê duyệt, nhiều cơ chế, chính sách và văn bản hướng dẫn đã được ban hành. Tuy nhiên, tiến độ triển khai giữa các chương trình còn chưa đồng đều; một số chương trình vẫn chậm hoàn thiện phương án phân bổ vốn và văn bản hướng dẫn, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện ở địa phương.
Phát biểu kết luận, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, trong bối cảnh nguồn lực ngân sách còn hạn chế nhưng nhu cầu đầu tư rất lớn, việc triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia phải bảo đảm hiệu quả, tránh chồng chéo, lãng phí và sử dụng đúng mục tiêu, đúng đối tượng. Việc kiện toàn Ban Chỉ đạo với mô hình thống nhất nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp, xử lý kịp thời các vấn đề liên ngành và điều phối đồng bộ giữa các chương trình.
Thủ tướng ghi nhận nỗ lực của Bộ Nông nghiệp và Môi trường với vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo trong việc triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Tuy nhiên, người đứng đầu Chính phủ cũng chỉ rõ nhiều tồn tại khi tiến độ thực hiện các chương trình còn chậm, nguy cơ không hoàn thành kế hoạch giải ngân năm 2026.
Đáng chú ý, hơn 17.000 tỷ đồng vốn của ba chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025 được kéo dài sang năm 2026 vẫn giải ngân thấp. Bên cạnh đó, nhiều chương trình chưa hoàn thành phương án phân bổ vốn, trong khi số lượng văn bản hướng dẫn quá lớn, riêng chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã có tới 54 văn bản, gây khó khăn cho quá trình triển khai tại cơ sở.
Thủ tướng cho rằng nguyên nhân chủ quan vẫn là chủ yếu khi một số bộ, ngành và địa phương chưa thật sự quyết liệt, chưa chủ động chuẩn bị hồ sơ, phối hợp còn chậm, chất lượng tham mưu chưa đồng đều và trách nhiệm của cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp chưa được phát huy đầy đủ. Một số địa phương cũng chưa nhận thức đầy đủ vai trò của các chương trình mục tiêu quốc gia trong thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Để khắc phục những hạn chế này, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung thực hiện quyết liệt hơn, coi mục tiêu giải ngân 100% vốn ngân sách trung ương năm 2026 là nhiệm vụ trọng tâm. Kết quả thực hiện, tiến độ giải ngân và hiệu quả tác động đến đời sống người dân sẽ là căn cứ quan trọng để đánh giá trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, địa phương.
Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục thực hiện vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, tăng cường theo dõi, đôn đốc các địa phương hoàn thành phân bổ vốn, chuẩn bị danh mục dự án, tháo gỡ khó khăn và giám sát việc thực hiện. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẩn trương hoàn thiện phương án phân bổ vốn trung hạn, đồng thời ban hành đầy đủ các văn bản hướng dẫn và sổ tay triển khai trong tháng 7. Bộ Y tế và Bộ Giáo dục và Đào tạo phải hoàn thiện tiêu chí phân bổ vốn, định mức ngân sách và hệ thống văn bản hướng dẫn để bảo đảm các chương trình được triển khai đồng bộ.
Bộ Dân tộc và Tôn giáo được giao tập trung hướng dẫn thực hiện các hợp phần liên quan đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, bảo đảm chính sách đến đúng địa bàn, đúng đối tượng và đáp ứng các nhu cầu thiết yếu như đất ở, nhà ở, đất sản xuất, điện, nước sinh hoạt và sinh kế cho người dân.
Đối với Bộ Tài chính, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương tổng hợp, trình cấp có thẩm quyền giao vốn ngay khi đủ điều kiện; đồng thời theo dõi tiến độ phân bổ, giải ngân của từng chương trình, từng bộ, ngành và địa phương, công khai kết quả hằng tháng, kịp thời đề xuất điều chuyển vốn đối với các đơn vị chậm triển khai.
Một trong những chỉ đạo đáng chú ý tại phiên họp là yêu cầu nghiên cứu tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia theo hướng thực chất, không cộng dồn cơ học. Thủ tướng thống nhất thành lập Tổ công tác do một Phó Thủ tướng trực tiếp chỉ đạo, lãnh đạo Bộ Tài chính làm Tổ trưởng, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm Tổ phó để rà soát toàn diện, làm việc với các địa phương và xây dựng phương án tích hợp tổng thể. Báo cáo phải được hoàn thiện trước ngày 25/7 để trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Theo Thủ tướng, việc tích hợp phải hướng tới giảm chồng chéo, tăng tính liên kết giữa các chương trình, phân cấp mạnh cho địa phương, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát theo kết quả đầu ra, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, thúc đẩy phát triển bền vững khu vực nông thôn, miền núi và các vùng khó khăn trong giai đoạn 2026-2030.
