 |
| Ảnh minh họa: Internet |
Cụ thể, Dự thảo Luật kiến nghị bổ sung quy định trường hợp các chi phí hợp lý, hợp lệ phục vụ sản xuất, cung ứng điện chưa được bù đắp đầy đủ trong các lần tính toán, điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân thì được phân bổ vào các lần tính toán, điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân tiếp theo.
Theo Bộ Công Thương, thời gian qua vẫn còn một số khoản chi phí phục vụ trực tiếp cho việc sản xuất, cung ứng điện chưa được tính toán, bù đắp đầy đủ trong giá bán lẻ điện bình quân dẫn đến hoạt động kinh doanh của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) bị lỗ trong giai đoạn 2022 - 2023. Theo báo cáo của EVN, số lỗ lũy kế 2 năm 2022 - 2023. Theo báo cáo của EVN, số lỗ lũy kế 2 năm 2022 - 2023 khoảng 50.029 tỷ đồng. Trong các năm 2024 và 2025, hoạt động sản xuất kinh doanh của Tập đoàn được cải thiện đáng kể và đến hết năm 2025 số lỗ lũy kế của Công ty mẹ - EVN hiện còn khoảng 5.611 tỷ đồng.
Góp ý cho Dự thảo Luật, nhiều ý kiến cho rằng việc bổ sung cơ chế này cần đi kèm yêu cầu minh bạch toàn bộ chi phí giá điện và không được chuyển rủi ro kinh doanh sang người dân.
Góp ý gửi cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ Tài chính đề nghị cơ quan soạn thảo tăng cường các yêu cầu về minh bạch chi phí sản xuất, truyền tải, phân phối điện; công khai phương pháp xác định giá điện; đồng thời, cần có cơ chế kiểm toán, giám sát độc lập đối với các khoản chi phí lớn, các cơ chế đặc thù. “Đây là cơ sở quan trọng để kiểm soát chi phí, bảo vệ lợi ích của Nhà nước và người tiêu dùng, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực trong ngành điện”, Bộ Tài chính nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cho rằng, các quy định của Dự thảo Luật liên quan đến cơ chế giá điện, hạch toán chi phí, chi phí khảo sát, đầu tư, cơ chế chia sẻ rủi ro đều có tác động trực tiếp đến hiệu quả sản xuất kinh doanh và giá trị vốn nhà nước tại DN điện lực. Do đó, đề nghị bổ sung nguyên tắc xuyên suốt trong Luật là phải bảo đảm bảo toàn và phát triển vốn nhà nước tại DN.
Bộ Tài chính đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ cơ chế xử lý các chi phí chưa được tính vào giá điện; trách nhiệm của DN trong quản trị chi phí. “Không thiết kế cơ chế chính sách làm suy giảm hiệu quả sử dụng vốn nhà nước hoặc chuyển rủi ro kinh doanh của DN sang Nhà nước hoặc người tiêu dùng”, Bộ Tài chính nêu quan điểm.
Đồng quan điểm, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình cho rằng, cần công khai đầy đủ, minh bạch các cấu phần hình thành giá bán lẻ điện bình quân. Nội dung công khai cần thể hiện rõ tỷ trọng của từng cấu phần trong tổng giá bán lẻ điện, qua đó, giúp người dân và DN nhận diện cụ thể nguyên nhân tăng, giảm giá điện, tạo sự đồng thuận xã hội, hạn chế ý kiến trái chiều mỗi khi điều chỉnh giá. Đồng thời, cần bổ sung quy định về trách nhiệm công khai, phương pháp xác định giá và căn cứ điều chỉnh giá điện.
Trao đổi với Báo Đấu thầu, TS. Nguyễn Thành Sơn, giảng viên Khoa Quản lý Công nghiệp và Năng lượng thuộc Trường Đại học Điện lực nhấn mạnh, nguyên tắc cốt lõi là phải “tính đúng, tính đủ” chi phí đầu vào nhằm bảo đảm DN điện lực hoạt động ổn định và tạo ra sự cạnh tranh công bằng giữa các loại hình phát điện như nhiệt điện than, thủy điện, điện khí hay năng lượng tái tạo.
Ông Nguyễn Tiến Thỏa, nguyên Cục trưởng Cục Quản lý giá thuộc Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh, nguyên tắc tối thượng của điều hành giá điện là phải bảo đảm bù đắp chi phí sản xuất hợp lý, hợp lệ đã được tính đúng, tính đủ. Nếu thực hiện đúng nguyên tắc này, ngành điện sẽ hạn chế tình trạng thua lỗ kéo dài và thuận lợi hơn trong thu hút đầu tư phát triển nguồn và lưới điện.
Về phương pháp xác định các khoản chi phí tính vào giá điện, các chuyên gia cho rằng, việc tính toán không thể do DN tự quyết mà phải dựa trên cơ chế quản lý, giám sát của Nhà nước thông qua các công cụ như thuế, phí và quỹ điều tiết nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích giữa DN, Nhà nước và người tiêu dùng.
Tiếp thu ý kiến góp ý, Bộ Công Thương cho biết Dự thảo Luật chỉnh lý theo hướng giá bán lẻ điện phải phản ánh kịp thời biến động chi phí đầu vào thực tế, bù đắp chi phí hợp lý, hợp lệ và có lợi nhuận phù hợp để bảo toàn, phát triển vốn cho DN điện lực trong từng giai đoạn phát triển của thị trường điện cạnh tranh. Dự thảo cũng bổ sung điều khoản chuyển tiếp để xử lý các chi phí chưa được tính vào giá điện trước thời điểm Luật Điện lực sửa đổi có hiệu lực.
Về đề xuất “công khai đầy đủ, minh bạch các cấu phần hình thành giá bán lẻ điện bình quân, trong đó bao gồm: chi phí mua điện từ các nguồn phát, chi phí truyền tải, chi phí phân phối - bán lẻ, chi phí vận hành hệ thống và các yếu tố đầu vào có tác động lớn đến giá điện”, Bộ Công Thương cho biết sẽ tiếp thu và xem xét quy định tại Thông tư quy định việc công khai chi phí thực tế thực hiện trong tính toán giá bán lẻ điện bình quân như nội dung sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 52 Luật Điện lực: “3. Hằng năm đơn vị bán lẻ điện có trách nhiệm lập, báo cáo Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính (cơ quản lý nhà nước về giá) và các cơ quan liên quan kiểm tra và công bố công khai chi phí thực tế thực hiện trong tính toán giá bán lẻ điện bình quân”.
