Theo báo cáo của S&P Global, cuộc xung đột tại Trung Đông đang tạo ra những tác động dây chuyền mạnh mẽ lên ngành sản xuất của Việt Nam, khiến chi phí đầu vào leo thang và đẩy giá bán hàng tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 4/2011.
Áp lực lạm phát tăng cao đã trực tiếp làm hạn chế nhu cầu thị trường, dẫn đến sự sụt giảm đáng kể trong tốc độ tăng trưởng sản lượng cũng như số lượng đơn đặt hàng mới. Bên cạnh đó, tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng cũng trở nên trầm trọng khi thời gian giao hàng bị kéo dài ở mức độ lớn nhất trong vòng 4 năm qua.
Chỉ số PMI ngành sản xuất Việt Nam vẫn nằm trên ngưỡng 50 điểm trong tháng 3/2026, đánh dấu tháng thứ chín cải thiện điều kiện kinh doanh liên tiếp, nhưng đà tăng trưởng đã chậm lại rõ rệt. Cụ thể, chỉ số PMI đã giảm từ mức 54,3 điểm của tháng 2/2206 xuống còn 51,2 điểm trong tháng 3/2026, cho thấy mức cải thiện thấp nhất ghi nhận được kể từ tháng 9/2025.
Đặc điểm nổi bật nhất trong kỳ khảo sát lần này là ảnh hưởng tiêu cực của xung đột tại Trung Đông đối với lạm phát. Sự leo thang của giá dầu thế giới đã kéo theo cước phí, chi phí nhiên liệu và vận tải tăng vọt. Kết quả là gần một nửa số doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết chi phí đầu vào của họ đã tăng mạnh trong tháng 3/2026 với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 4/2022.
Khi gánh nặng chi phí đầu vào tăng được chuyển sang vai khách hàng, giá cả đầu ra đã tăng với một trong những tốc độ mạnh nhất kể từ khi chuỗi khảo sát bắt đầu vào năm 2011. Tốc độ lạm phát trong tháng 3 là mạnh nhất trong gần 15 năm.
Giá cả trong ngành sản xuất tăng mạnh đã làm hạn chế nhu cầu. Tổng số lượng đơn đặt hàng mới tiếp tục tăng khi một số công ty cho biết khách hàng đã cố gắng mua hàng trước khi hàng tăng giá. Tuy nhiên, tốc độ tăng chỉ là nhẹ và là yếu nhất kể từ tháng 9/2025.
Trong khi đó, nhu cầu trên thị trường quốc tế giảm, và số lượng đơn đặt hàng xuất khẩu mới đã giảm đáng kể sau khi ổn định trong tháng 2.
Phù hợp với bức tranh của tổng số lượng đơn đặt hàng mới, sản lượng sản xuất đã tăng với tốc độ đã giảm nhiều trong tháng 3. Lần tăng sản lượng kỳ này là lần thứ mười một trong 11 tháng, nhưng mức tăng là ít đáng kể nhất kể từ tháng 6/2025.
Số lượng đơn đặt hàng mới tăng chậm hơn và chi phí đầu vào tăng khiến các nhà sản xuất ngần ngại trong việc mua thêm hàng hóa trong tháng 3. Hoạt động mua hàng hóa đầu vào giảm đáng kể, từ đó kết thúc thời kỳ tăng kéo dài tám tháng. Tồn kho hàng mua cũng đã giảm.
Những công ty mua hàng hóa đầu vào đã gặp phải tình trạng kéo dài đáng kể về thời gian giao hàng của nhà cung cấp, và đây là mức kéo dài thời gian giao hàng đáng kể nhất trong 4 năm. Người trả lời khảo sát cho biết chi phí nhiên liệu tăng đã gây ra chậm trễ trong khâu vận tải.
Đồng thời với việc giảm hoạt động mua hàng, các nhà sản xuất cũng có tín hiệu giảm số lượng việc làm. Số lượng nhân viên trong ngành đã giảm lần đầu tiên trong sáu tháng. Một số công ty báo cáo tình trạng khó khăn khi thay thế các nhân viên nghỉ việc, và sự sụt giảm số lượng công nhân hợp đồng tạm thời.
Với số lượng việc làm giảm và khi các công ty khó khăn trong việc tìm mua nguyên vật liệu, lượng công việc tồn đọng đã tăng trong tháng 3. Lần tăng nhẹ này là lần tăng đầu tiên trong 4 tháng. Trong một số trường hợp, các nhà sản xuất đã sử dụng hàng tồn kho thành phẩm để đáp ứng yêu cầu đơn hàng, từ đó khiến hàng tồn kho sau sản xuất giảm đáng kể.
Niềm tin kinh doanh đã giảm xuống mức thấp của 6 tháng trong tháng 3/2026 khi có những quan ngại về ảnh hưởng của xung đột ở Trung Đông lên nhu cầu, giá cả và nguồn cung nguyên vật liệu trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, với những hy vọng rằng nhu cầu cơ bản sẽ vẫn ổn định và hỗ trợ cho việc tăng số lượng đơn đặt hàng mới và sản lượng, các công ty vẫn tiếp tục dự đoán sản lượng tăng trong năm tới.
