 |
| Cần xây dựng nền tảng thể chế vững chắc để khu vực tư nhân yên tâm phát triển, đủ năng lực tham gia vào các lĩnh vực then chốt quyết định tương lai của đất nước. Ảnh: Nhã Chi |
Rộng đường cho khu vực tư
Nhiều đại biểu Quốc hội đánh giá, trong bối cảnh khó khăn, Chính phủ đã điều hành bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, cân đối quốc gia, bảo đảm an sinh xã hội. Mục tiêu tăng trưởng 2 con số giai đoạn 2026 - 2030 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện cam kết mạnh mẽ, quyết tâm chính trị cao nhằm tạo đột phá cho phát triển đất nước. Tuy nhiên, việc đồng thời theo đuổi tăng trưởng cao và giữ vững ổn định vĩ mô là thách thức lớn, đòi hỏi điều hành chính sách thận trọng, linh hoạt và kỷ luật.
Để theo đuổi được mục tiêu đề ra, nhiều ý kiến tập trung vào các giải pháp củng cố năng lực nội tại, nâng sức chống chịu của nền kinh tế, tạo nền tảng phát triển bền vững, năng lực cạnh tranh dài hạn.
Theo đại biểu Phạm Trọng Nhân (Đoàn TP.HCM), phải phát triển mạnh mẽ khu vực tư nhân trong nước. Ông Nhân phân tích, thực tế kinh tế tư nhân vẫn chủ yếu hoạt động ở thị trường nội địa, gia công hoặc các phân khúc giá trị thấp, trong khi những lĩnh vực chiến lược, công nghệ cao và hạ tầng lại thiếu vắng vai trò dẫn dắt của kinh tế tư nhân. Dù đã có nhiều nỗ lực hoàn thiện chính sách, nhưng cách tiếp cận vẫn thiên về hỗ trợ, trong khi điều doanh nghiệp cần không phải là hỗ trợ, bởi còn tư duy hỗ trợ thì khó xóa rào cản xin - cho. Điều doanh nghiệp cần là một khung pháp lý vững chắc, ổn định, khả thi để họ có thể yên tâm đầu tư dài hạn, đặc biệt trong những lĩnh vực mà nền kinh tế đang rất cần như hạ tầng, năng lượng và công nghệ cao.
Dẫn thành công của Hàn Quốc, Đài Loan trong phát triển kinh tế tư nhân, từ đó tạo nên những kỳ tích phát triển đất nước, ông Phạm Trọng Nhân cho rằng, họ thành công không phải do được hưởng nhiều ưu đãi, mà do tạo được nền tảng thể chế đủ vững chắc để khu vực tư nhân yên tâm phát triển, đủ năng lực tham gia vào các lĩnh vực then chốt quyết định tương lai của đất nước. Đại biểu kiến nghị Quốc hội đưa vào chương trình xây dựng luật, pháp lệnh một đạo luật khung có tính nền tảng: Luật Bảo đảm quyền phát triển kinh tế tư nhân, nhằm tạo hành lang pháp lý vững chắc, để chuyển từ lời hứa sang thể chế, từ chủ trương sang bảo đảm bằng pháp lý, để khu vực được xác định là động lực quan trọng nhất có đủ năng lực thực chất cho kiến tạo phát triển. Từ đó, đưa kinh tế tư nhân trở thành động lực nền tảng, giải phóng nguồn lực toàn xã hội… Ông đề xuất đạo luật tập trung vào ba trụ cột: luật hóa nguyên tắc bình đẳng thực chất trong tiếp cận đất đai, tín dụng và cơ hội đầu tư; xác lập vùng an toàn pháp lý, bảo vệ người làm đúng quy định tại thời điểm quyết định, hạn chế rủi ro từ việc thay đổi chính sách; thiết lập cơ chế giám sát thường niên của Chính phủ trước Quốc hội về việc thực thi các quyền của khu vực kinh tế tư nhân.
Đại biểu Hoàng Minh Hiếu (đoàn Nghệ An) nhấn mạnh đến yêu cầu cải cách thủ tục hành chính. Theo đó, cần xác định đơn giản hóa thủ tục hành chính là giải pháp trọng tâm để khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh, giải phóng nguồn lực cho phát triển. Chính phủ cần quyết liệt hơn trong cải thiện thủ tục hành chính, chuyển mạnh từ đơn giản hóa sang cắt giảm thực chất, thủ tục cần giữ thì đơn giản, thủ tục nào không cần thiết thì xóa bỏ. Cải cách thủ tục hành chính phải đúng hướng, đúng trọng tâm và đo lường được kết quả, trước mắt ưu tiên rà soát những thủ tục có tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp như đất đai, môi trường.
Thúc đẩy hiệu quả đầu tư
Nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng, một nguồn lực nội tại khác cần được phát huy mạnh mẽ là tăng cường hiệu quả đầu tư công. Theo đại biểu Trần Văn Khải (Đoàn Ninh Bình), đầu tư công phải nhanh hơn, đồng thời phải thông minh hơn, ưu tiên hạ tầng số, đổi mới sáng tạo. Đại biểu Trần Văn Lâm (Đoàn Bắc Ninh) chỉ ra, hệ số hiệu quả sử dụng vốn đầu tư (ICOR) cao cho thấy sự lãng phí còn lớn, hiệu quả đầu tư rất hạn chế. Nêu nghịch lý nhiều trường hợp càng tăng đầu tư thì nguy cơ lãng phí càng lớn, ông Lâm cho rằng cần tập trung vào các giải pháp nâng cao hiệu quả dự án từ khâu lựa chọn dự án, thực hiện, vận hành, khai thác sau đầu tư; đầu tư phải nhanh đưa vào sử dụng và phát huy hiệu quả kinh tế.
Đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đồng Nai) nêu quan điểm, để tăng trưởng hai con số, không chỉ cần nhiều nguồn lực hơn mà điều quan trọng không kém là làm cho các nguồn lực đang có vận hành thông suốt, hiệu quả hơn. Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn TP. Hải Phòng) cho rằng, cần làm rõ nguồn lực cho tăng trưởng, đâu là nguồn có thể huy động ngay năm 2026, đâu là nguồn còn phụ thuộc thị trường để có giải pháp huy động phù hợp.
Còn theo đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng), tốc độ tăng năng suất lao động 5 năm qua thấp hơn mục tiêu đề ra, chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu. Ngoại trừ một số ít quốc gia có tài nguyên thiên nhiên giàu có, lợi thế địa chính trị, thì các quốc gia muốn thịnh vượng đều phải tăng năng suất lao động dựa trên yếu tố nền tảng là nguồn lao động tay nghề cao, đặc biệt là nguồn nhân lực đáp ứng các lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ lõi.
Nhiều ý kiến khác đặc biệt nhấn mạnh đến giải pháp tạo ra đột phá thực chất phát triển khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo, thành động lực chính để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Theo đại biểu Nguyễn Đại Thắng (đoàn Hưng Yên), Chính phủ cần đầu tư cho nghiên cứu và phát triển ít nhất 1,5% GDP. Bên cạnh đó, cần có các chính sách đột phá để thu hút chuyên gia giỏi, cả người nước ngoài và người Việt Nam ở nước ngoài về làm việc. Về thu hút FDI, phải chuyển dịch từ số lượng sang chất lượng, ưu tiên các dự án cam kết chuyển giao công nghệ cho Việt Nam và liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp nội địa.
