 |
| Ông Ngô Đăng Khoa, Giám đốc toàn quốc Khối Kinh doanh vốn, tiền tệ và Thị trường chứng khoán, HSBC Việt Nam |
Theo ông Khoa, nửa đầu năm 2026 ghi nhận "bức tranh" kinh tế Việt Nam với nhiều điểm sáng tích cực. Hoạt động thương mại tăng trưởng mạnh, đầu tư duy trì nhịp độ khả quan, du lịch phục hồi tốt và niềm tin doanh nghiệp tiếp tục được củng cố. Tốc độ gia tăng đồng thời của cả xuất khẩu và nhập khẩu phản ánh nền kinh tế không chỉ mở rộng về quy mô mà còn tích cực chuẩn bị năng lực cho giai đoạn bứt phá tiếp theo.
Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng nhanh cũng kéo theo nhu cầu vốn, nhu cầu nhập khẩu nguyên vật liệu, máy móc và thanh toán quốc tế gia tăng. Diễn biến này trực tiếp gây áp lực lên cung - cầu ngoại tệ. Khi tốc độ nhập khẩu nhỉnh hơn xuất khẩu, cán cân thương mại và cán cân vãng lai thu hẹp tương đối, làm mỏng bộ đệm ngoại tệ của nền kinh tế. Tỷ giá USD/VND theo đó trở nên nhạy cảm hơn trước các biến động trong và ngoài nước, đặc biệt khi bước vào quý III - thời điểm cao điểm nhập khẩu phục vụ sản xuất cuối năm và doanh nghiệp FDI thực hiện chuyển lợi nhuận về nước.
Khác với các chu kỳ trước - thời điểm thị trường thường mặc định rằng áp lực tỷ giá tăng bắt buộc lãi suất phải tăng để bảo vệ đồng nội tệ - giai đoạn hiện tại đòi hỏi tư duy điều hành đa chiều hơn. Lãi suất không còn đơn thuần là công cụ hỗ trợ tỷ giá, mà phải đảm nhiệm cùng lúc nhiều mục tiêu, bao gồm hỗ trợ tăng trưởng, kiểm soát lạm phát, duy trì thanh khoản hệ thống và ổn định kỳ vọng thị trường.
“Trọng tâm điều hành không chỉ là kiểm soát từng biến số riêng lẻ, mà là thường xuyên lượng hóa 'điểm cân bằng' giữa hỗ trợ tăng trưởng, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá, duy trì thanh khoản và bảo đảm an toàn hệ thống”, ông Khoa nhận định.
Cũng theo dự báo của vị chuyên gia HSBC, phản ứng chính sách trong nửa cuối năm 2026 dự kiến không đến từ một cú thay đổi lãi suất điều hành đột ngột, mà được truyền dẫn linh hoạt qua thanh khoản hệ thống, công cụ thị trường mở (OMO), định hướng tín dụng và điều hành tỷ giá linh hoạt. Kịch bản cơ sở vẫn hướng tới việc tỷ giá biến động ở mức vừa phải nhờ các điểm tựa vĩ mô vững chắc như GDP tăng trưởng tốt, giải ngân FDI tích cực và nguồn thu du lịch dồi dào.
Mặc dù các biến số hiện vẫn nằm trong tầm kiểm soát, rủi ro lớn nhất cho giai đoạn nửa cuối năm không nằm ở một yếu tố đơn lẻ mà xuất phát từ khả năng nhiều áp lực cùng hội tụ tại một thời điểm. Những biến động từ giá dầu và năng lượng thế giới tăng trở lại, việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì mặt bằng lãi suất cao lâu hơn dự kiến tiếp tục hỗ trợ sức mạnh đồng USD, kết hợp với áp lực mùa vụ từ cầu ngoại tệ nội địa sẽ tạo nên thử thách lớn. Nếu các yếu tố này diễn ra đồng thời, kỳ vọng thị trường có thể thay đổi rất nhanh. Bên cạnh đó, nếu tốc độ tăng trưởng xuất khẩu không đủ nhanh để hấp thụ lượng nguyên liệu nhập khẩu đã tích trữ trước đó, áp lực lên cán cân bên ngoài sẽ kéo dài hơn so với tính toán.
Dù vậy, điểm sáng đáng chú ý trong bối cảnh hiện nay là sự chủ động thay đổi hành vi từ phía các doanh nghiệp. Nhận thức về phòng ngừa rủi ro tỷ giá đã chuyển mạnh mẽ từ thế "bị động ứng phó" sang "quản trị chiến lược". Các doanh nghiệp nhập khẩu chủ động lập kế hoạch dòng tiền sớm hơn, chia nhỏ thời điểm mua ngoại tệ và tích cực sử dụng các công cụ tài chính như giao dịch kỳ hạn. Trong khi đó, doanh nghiệp xuất khẩu ưu tiên bảo vệ biên lợi nhuận và tính chắc chắn của dòng tiền thay vì đầu cơ tỷ giá. Khu vực doanh nghiệp FDI cũng thể hiện sự vượt trội khi tối ưu hóa cấu trúc vốn vay giữa USD và VND, quản trị thanh khoản theo chuẩn mực toàn cầu và coi việc phòng ngừa rủi ro là một phần cốt lõi trong quản trị bảng cân đối kế toán.
Từ các phân tích trên, ông Khoa nhận định, nửa cuối năm 2026 mang đến cả cơ hội lẫn thách thức. Việc chuyển mạnh sang phương thức điều hành chủ động, linh hoạt và dựa trên dữ liệu từ cơ quan quản lý, kết hợp với sự chủ động từ khối doanh nghiệp, sẽ là nền tảng quan trọng giúp kinh tế Việt Nam vượt qua giai đoạn nhạy cảm này. Thước đo thành công của nền kinh tế trong giai đoạn tới không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng GDP hay quy mô tín dụng, mà chính là khả năng duy trì vững chắc "điểm cân bằng" - cơ sở cốt lõi cho sự phát triển bền vững và chất lượng.
