Báo cáo khảo sát "Tankan" công bố hôm thứ Năm chỉ ra rằng, kỳ vọng lạm phát của các doanh nghiệp vẫn neo ở mức cao, nhưng không tăng tốc so với 3 tháng trước. Diễn biến này giúp giải tỏa phần nào áp lực đè nặng lên BOJ về việc phải tung ra hai đợt tăng lãi suất liên tiếp trong tháng 9 và tháng 10.
"Tâm lý khối sản xuất khởi sắc nhờ nhu cầu bùng nổ về trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn cầu cùng sự hạ nhiệt của các điểm nghẽn chuỗi cung ứng. Dù vậy, sức tiêu thụ ảm đạm đối với nhóm hàng lâu bền có thể đã hãm phanh tâm lý lạc quan nói chung. Dữ liệu Tankan củng cố thêm căn cứ để tăng lãi suất trong tương lai, nhưng chưa đủ sức nặng cho một động thái nâng lãi suất liên tiếp", ông Takeshi Minami, chuyên gia kinh tế tại Viện Nghiên cứu Norinchukin, nhận định.
Khảo sát Tankan vốn được coi là thước đo quan trọng để BOJ cân nhắc lộ trình và thời điểm tăng lãi suất điều hành, sau khi cơ quan này vừa nâng lãi suất lên mức đỉnh 31 năm là 1,25% vào tháng trước nhằm đối phó với áp lực giá cả từ cú sốc năng lượng và sự mất giá của đồng Yên.
Cụ thể, chỉ số đo lường niềm tin kinh doanh của các nhà sản xuất lớn đã tăng từ mức +22 điểm trong tháng 6 lên +24 điểm vào tháng 9, mức cao nhất kể từ tháng 3/2018, bám sát mức dự báo trung bình +25 điểm của giới phân tích.
Đại diện BOJ chia sẻ tại buổi họp báo rằng nhiều doanh nghiệp sản xuất đã hưởng lợi lớn từ nhu cầu chip và công nghệ AI tăng vọt, đồng thời cải thiện biên lợi nhuận nhờ chuyển giao được chi phí nguyên vật liệu đầu vào sang giá bán.
Trái lại, chỉ số niềm tin của các doanh nghiệp lớn thuộc khối phi sản xuất lại trượt từ +37 điểm trong tháng 6 xuống +35 điểm, đánh dấu đợt suy giảm đầu tiên sau 5 quý và thấp hơn mức dự báo bình quân +36 điểm của thị trường.
Quan chức BOJ cho biết thêm, các doanh nghiệp ngành dịch vụ đang chịu ảnh hưởng nặng nề khi chi phí lao động và nguyên vật liệu đội lên bào mòn lợi nhuận, trong khi doanh số sụt giảm do người tiêu dùng dè dặt trước các đợt tăng giá. Ngoài ra, bão lớn và những đợt mưa kéo dài bất thường cũng tác động tiêu cực đến hoạt động của hệ thống nhà hàng, khách sạn.
Đáng chú ý, cả khối sản xuất lẫn phi sản xuất đều dự báo điều kiện kinh doanh sẽ xấu đi trong 3 tháng tới. Đây là tín hiệu cho thấy những bất ổn bắt nguồn từ xung đột tại Trung Đông đang phủ bóng đen lên tâm lý thị trường.
BOJ chưa vội nâng lãi suất?
Sau khi đưa lãi suất điều hành lên đỉnh hơn 3 thập kỷ vào tháng trước, BOJ đã phát tín hiệu sẵn sàng siết chặt hơn nữa nhằm ngăn chặn lạm phát vượt tầm kiểm soát.
Dù giới phân tích trước đó kỳ vọng BOJ sẽ sớm nâng lãi suất vào tháng 10 hoặc tháng 12, song đồng Yên đã quay đầu giảm giá so với USD trong phiên giao dịch hôm thứ Năm khi thị trường giảm bớt đặt cược vào kịch bản cơ quan này hành động ngay trong tháng 10.
Thống đốc BOJ Kazuo Ueda từng nhiều lần nhấn mạnh kỳ vọng lạm phát duy trì ở mức cao là yếu tố then chốt củng cố niềm tin rằng lạm phát cơ bản đang tiệm cận mục tiêu 2%. Do đó, kết quả đo lường kỳ vọng lạm phát doanh nghiệp trong báo cáo Tankan nhận được sự chú ý đặc biệt.
Khảo sát cho thấy, các doanh nghiệp dự báo lạm phát sẽ ở mức 2,6% trong 3 năm tới và 2,5% trong vòng 5 năm tới. Con số này phát tín hiệu rằng lạm phát được kỳ vọng sẽ neo trên ngưỡng mục tiêu 2% của BOJ trong một thời gian dài.
Dẫu vậy, mức dự báo cho giai đoạn 3 năm tới không biến động so với cuộc khảo sát 3 tháng trước, trong khi dự báo cho 5 năm tới thậm chí còn giảm nhẹ. Điều này cho thấy kỳ vọng lạm phát chưa bùng nổ đến mức buộc ngân hàng trung ương phải lập tức can thiệp bằng một đợt tăng lãi suất khẩn cấp.
Bên cạnh đó, các chỉ số thành phần của Tankan cũng chỉ ra rằng đà tăng chi phí đầu vào của các doanh nghiệp đang có xu hướng hạ nhiệt nhẹ.
Chỉ số đo lường điều kiện huy động vốn của khối doanh nghiệp phần lớn không thay đổi so với 3 tháng trước, chứng minh môi trường tài chính nhìn chung vẫn nới lỏng bất chấp các đợt tăng lãi suất vừa qua.
Khảo sát Tankan lần này được tiến hành từ ngày 26/8 đến ngày 30/9. Trong đó, khoảng 70% doanh nghiệp tham gia khảo sát đã gửi phản hồi trước ngày 9/9, thời điểm trước khi BOJ chính thức công bố quyết định tăng lãi suất vào ngày 18/9.
