 |
| Lãi suất cho vay sản xuất, kinh doanh tại các ngân hàng thương mại cổ phần phổ biến ở mức 9,4% trong 12 tháng đầu, sau đó thả nổi với biên độ khoảng 3 - 3,5%. Ảnh: Nhã Chi |
Lãi suất huy động tăng
Ngân hàng Vietinbank vừa tăng lãi suất tiết kiệm tất cả các kỳ hạn dưới 6 tháng thêm hơn 2 điểm % lên kịch trần 4,75%/năm, lãi suất kỳ hạn 6 tháng - 12 tháng tăng thêm từ 2,1% - 2,3% lên mức 5,8% - 6%. Các ngân hàng còn lại trong nhóm Big 4 đều giữ lãi suất ở mức khá thấp dù đã có đợt tăng từ cuối năm ngoái và những ngày đầu năm nay. Cụ thể, tại Vietcombank, BIDV, lãi suất kỳ hạn 6 tháng chỉ ở mức 3,5%; tại Agribank, lãi suất kỳ hạn 6 tháng ở mức 3,8%.
Tại các ngân hàng TMCP khác, lãi suất huy động tiếp tục giữ ở mức cao. Tại SHB, lãi suất huy động kỳ hạn 6 tháng ở mức 7,5% không quy định hạn mức gửi tiền. Tại Ngân hàng PGBank và Ngân hàng Cake by VPBank, lãi suất huy động 6 tháng ở mức 7,1%.
Cùng xu thế, lãi suất cho vay bắt đầu vào đợt tăng mới kể từ đầu tháng 1 với mức tăng từ 0,3 - 0,6%. Lãi suất cho vay sản xuất, kinh doanh tại các ngân hàng TMCP phổ biến ở mức 9,4% trong 12 tháng đầu, hết thời hạn ưu đãi, lãi suất sẽ thả nổi với biên độ khoảng 3 - 3,5%, tương ứng khoảng 12,5 - 13%.
Với lãi suất cho vay mua nhà, đã có ngân hàng thông báo mức lãi suất lên đến 14% khi hợp đồng vay hết hạn ưu đãi lãi suất và chuyển sang lãi suất thả nổi. Tại BIDV, lãi vay mua nhà được công bố ở mức 9% trong 18 tháng đầu, sau đó áp dụng lãi suất thả nổi bằng lãi suất gửi tiết kiệm kỳ hạn 24 tháng cộng với biên độ 4,3%. Tại TPBank, lãi vay mua nhà được công bố ở mức 8,5% cố định 12 tháng đầu, sau đó áp dụng lãi suất thả nổi với biên độ khoảng 3,3%.
Tại Wooribank, lãi suất cho vay mua nhà cũng đã tăng lên mức 7,4% cố định trong 3 năm đầu, sau đó thả nổi với biên độ 4%. Tại Shinhanbank, lãi suất cho vay mua nhà đang là 7,36 - 7,6% cố định trong 12 - 36 tháng đầu, sau đó thả nổi với biên độ từ 2,5 - 3,5%. Lãi suất tại 2 ngân hàng Hàn Quốc này đã tăng khoảng 0,5 - 0,8 điểm % so với cuối năm 2025.
Tăng trưởng và sức ép lãi suất
Về triển vọng lãi suất trong năm 2026, nhóm nghiên cứu của Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) dự báo, mặt bằng lãi suất huy động sẽ tiếp tục nhích nhẹ từ 0,3 - 0,5 điểm % trong nửa đầu năm. Các lực đẩy với lãi suất huy động là nhu cầu chuẩn bị nguồn vốn nhằm đáp ứng cầu tín dụng từ hoạt động sản xuất, kinh doanh; chênh lệch giữa số dư tiền gửi và dư nợ tín dụng toàn hệ thống vẫn duy trì ở mức cao sẽ tiếp tục gây áp lực lên mặt bằng lãi suất huy động trong thời gian tới, đặc biệt ở nhóm ngân hàng TMCP quy mô trung bình - nhỏ.
Trong nửa cuối năm 2026, mặt bằng lãi suất huy động có thể tăng thêm khoảng 0,4 - 0,5 điểm % và tiếp tục có sự phân hóa giữa các ngân hàng. Theo đó, nhóm ngân hàng quốc doanh đã chủ động tăng lãi suất 0,3 - 0,6 điểm % trong tháng 12/2025 để chuẩn bị thanh khoản cho nhu cầu tín dụng cuối năm 2025 và năm 2026. Trong khi đó, nhóm ngân hàng tư nhân sẽ chịu áp lực tăng lãi suất huy động tương đối lớn nhằm tăng cường huy động vốn cho mục tiêu tăng trưởng tín dụng. Áp lực đặc biệt lớn hơn đối với những ngân hàng có mức độ phụ thuộc lớn vào tiền gửi khách hàng và cơ cấu huy động vốn kém linh hoạt; một số ngân hàng có tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn tăng nhanh, tạo áp lực đẩy mạnh huy động các nguồn vốn trung dài hạn để cân đối lại các khoản vay cho vay dài hạn; nhiều ngân hàng quy mô nhỏ đang có thanh khoản phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn ngắn hạn và thị trường liên ngân hàng.
Theo VCBS, mặt bằng lãi suất cho vay trung bình ước tính tăng 0,5 - 0,7 điểm % trong năm 2026 và tiếp tục duy trì sự phân hóa giữa các nhóm ngân hàng.
Nhóm ngân hàng quốc doanh tiếp tục thực hiện nhiệm vụ cho vay nhằm hỗ trợ khách hàng theo định hướng của Chính phủ, do đó, mặt bằng lãi suất cho vay mới có thể giảm từ 0,2 - 0,3 điểm %.
Với nhóm ngân hàng tư nhân, lãi suất cho vay mới sẽ tăng từ 0,3 - 1 điểm % tùy từng ngành nghề/phân khúc. Lý do khiến lãi suất cho vay của nhóm ngân hàng này tăng là xu hướng gia tăng tỷ trọng cho vay khách hàng cá nhân - nhóm có lãi suất cho vay cao hơn so với nhóm khách hàng doanh nghiệp, đặc biệt là đẩy mạnh cho vay mua nhà kỳ hạn dài sẽ giúp cải thiện mức lãi suất cho vay trung bình của toàn hệ thống. Bên cạnh đó, do biên lãi thuần (NIM) của ngân hàng đã co hẹp về mức thấp nhất kể từ cuối năm 2018 đến nay cùng với sức ép gia tăng chi phí vốn, các ngân hàng có thể điều chỉnh tăng lãi suất cho vay nhằm bù đắp chi phí vốn tăng và duy trì biên lợi nhuận, đặc biệt là ở những ngân hàng tư nhân quy mô vừa.
Mặt khác, nhiều gói cho vay mua nhà ưu đãi được ngân hàng áp dụng kể từ năm 2023 được điều chỉnh về lãi suất thả nổi trong năm 2026, sẽ đẩy mặt bằng lãi suất cho vay trung bình của các ngân hàng.
TS. Châu Đình Linh, giảng viên Đại học Ngân hàng TP.HCM cho rằng, lãi suất huy động và cho vay tăng ngay từ đầu năm phản ánh sức ép thanh khoản lớn của hệ thống ngân hàng do chênh lệch giữa huy động và tiền gửi trong năm 2025 ở mức khá lớn. Bên cạnh đó, khoảng 80% nguồn vốn huy động là ngắn hạn, 20% vốn huy động là trung dài hạn, trong khi vốn cho vay trung và dài hạn lên đến hơn 45% gây ra rủi ro chênh lệch kỳ hạn lớn, tạo sức ép thanh khoản cho hệ thống. Mặt khác, một số kênh đầu tư đang có mức sinh lời lớn hơn gửi tiết kiệm có thể tạo sức hút với dòng tiền, buộc ngân hàng phải tăng lãi suất huy động.
“Mặt bằng lãi suất tăng ngay từ đầu năm cho thấy thách thức trong điều hành chính sách tiền tệ nhằm hỗ trợ sản xuất, kinh doanh. Ở khía cạnh khác, dù mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10% song Ngân hàng Nhà nước đặt chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng định hướng 15% cho thấy sự thận trọng trong điều hành tín dụng, đặt ra yêu cầu phân bổ vốn chặt chẽ, bảo đảm dòng vốn đi vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh để tăng trưởng bền vững”, ông Linh nhấn mạnh.
