 |
| Người cao tuổi không chỉ là đối tượng của chính sách an sinh, mà còn là chủ thể tạo ra nhu cầu và nguồn lực cho một hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ mới. Ảnh: Nhã Chi |
Bước ngoặt chính sách “kinh tế bạc”
Già hoá dân số đang đặt Việt Nam trước một bài toán kép. Một mặt, số người cao tuổi tăng nhanh, kéo theo áp lực đè nặng lên hệ thống y tế, an sinh xã hội và mỗi gia đình. Mặt khác, nhu cầu mới về khám chữa bệnh, quản lý bệnh mạn tính, phục hồi chức năng... được nhiều tổ chức dự báo sẽ tạo ra một thị trường có quy mô ngày càng lớn.
Theo ông Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số (thuộc Bộ Y tế), cả nước hiện có gần 17 triệu người cao tuổi, dự kiến đến năm 2030, con số này lên tới 18 triệu người. Thời gian chuyển từ giai đoạn “già hoá” sang “dân số già” của Việt Nam chỉ khoảng 25 năm, nhanh hơn nhiều quốc gia khác.
Cùng với sự thay đổi về cơ cấu dân số là sự chuyển dịch trong tư duy chính sách. Người cao tuổi không chỉ được nhìn nhận là đối tượng của chính sách an sinh, mà còn là chủ thể tạo ra nhu cầu và nguồn lực cho một hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ mới. Vì thế, “kinh tế bạc”, theo đại diện Cục Dân số, đang có một cách tiếp cận rộng hơn, như một động lực tăng trưởng trong bối cảnh già hoá dân số.
Quyết định số 1116/QĐ-TTg ngày 22/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ, sửa đổi Chương trình chăm sóc sức khoẻ người cao tuổi đến năm 2030. Theo đó, Thủ tướng chỉ đạo, từ năm 2026, người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần, được lập hồ sơ theo dõi quản lý sức khỏe; đến năm 2030, có ít nhất 90% người cao tuổi được phát hiện, điều trị, quản lý các bệnh không lây nhiễm như: ung thư, tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, sa sút trí tuệ...
Định hướng trên tiếp nối Nghị quyết số 72-NQ/TW về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân, trong đó đặt mục tiêu củng cố cơ sở y tế, quản lý sức khoẻ theo vòng đời và đầu tư đầy đủ hơn cho trạm y tế cấp xã.
Nhiều chuyên gia nhận định, các chính sách trên khi được triển khai đầy đủ, thị trường chăm sóc người cao tuổi sẽ không chỉ nằm trong các viện dưỡng lão. Chuỗi dịch vụ có thể bắt đầu tư khám sàng lọc ở cấp xã, phục hồi chức năng, bệnh viện lão khoa, rồi đến chăm sóc dài hạn và dưỡng lão nội trú.
Địa phương dành quỹ đất lớn, mời gọi nhà đầu tư
Hà Nội là một trong những địa phương tiên phong trong việc hiện thực hoá hướng đi mới: dành quỹ đất, hút dòng vốn lớn làm hệ sinh thái dưỡng lão.
Ngày 6/6/2026, cơ sở chăm sóc sức khoẻ ban ngày cho người cao tuổi đầu tiên của Hà Nội được đưa vào hoạt động tại phường Long Biên, trên cơ sở tận dụng điểm y tế hiện hữu. Ban ngày, người cao tuổi đến đây để được theo dõi, chăm sóc sức khoẻ, cuối ngày lại trở về với gia đình.
Ngày 15/7/2026, HĐND TP. Hà Nội ban hành Nghị quyết số 80/NQ-HĐND về phát triển sản phẩm, dịch vụ chăm sóc, phục vụ người cao tuổi. Theo đó, Thành phố yêu cầu UBND cấp xã/phường tổ chức hoặc bố trí tối thiểu 1 điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại cộng đồng; địa điểm có thể là trạm y tế, điểm trạm y tế, nhà văn hoá..., ngân sách cấp xã hỗ trợ tối thiểu 50 triệu đồng/điểm/năm. Thành phố ưu tiên áp dụng cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu cung cấp sản phẩm, dịch vụ công.
Bên cạnh phát triển dịch vụ công, Hà Nội đang khuyến khích tư nhân đầu tư từ tổ hợp y tế, bệnh viện có khoa lão, viện dưỡng lão, trung tâm chăm sóc chuyên biệt... Nhà đầu tư được tiếp cận theo nhiều phương thức, gồm: đầu tư trực tiếp, đầu tư theo phương thức đối tác công - tư (PPP) và khai thác hợp lý tài sản công, trong đó ưu tiên bố trí quỹ đất, trụ sở công dôi dư, hỗ trợ tối đa 50% kinh phí đầu tư công nghệ, chuyển đổi số và xem xét các cơ chế đặc thù, kể cả lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt theo thẩm quyền.
Trong diễn biến mới nhất, ngày 10/8/2026, Nghị quyết số 52/NQ-HĐND TP. Hà Nội đã thông qua chủ trương đầu tư Dự án Khu phức hợp y tế - Chăm sóc sức khoẻ người cao tuổi - Đại học Y Hà Nội theo phương thức PPP, loại hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT). Dự án do Liên danh Bệnh viện Đại học Y Hà Nội - Tổng công ty Đầu tư và Phát triển Nhà Hà Nội - Công ty CP Thiết bị và Truyền thông NGS - Công ty CP VENEREUS phối hợp lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư, báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.
Dự án gồm 3 dự án thành phần (DATP) với tổng mức đầu tư sơ bộ 14.229 tỷ đồng. Trong đó, DATP 1 có tổng mức đầu tư 9.531,7 tỷ đồng, gồm các hạng mục: Bệnh viện Đại học Y Hà Nội 1.600 giường, cơ sở Trường đại học Y Hà Nội và Khu khám điều trị y tế và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. DATP 2 đầu tư trang thiết bị y tế, giáo dục cho các công trình tại Dự án thành phần 1, có tổng mức đầu tư là 2.632,8 tỷ đồng. DATP 3 đầu tư xây dựng khu căn hộ ở để kinh doanh gắn với chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại lô B3, có tổng mức đầu tư là 2.064,5 tỷ đồng (vốn ngoài ngân sách).
Ở khối tư nhân, năm 2022, Công ty TNHH Tổ hợp y tế Phương Đông đã đầu tư Dự án Viện dưỡng lão Phương Đông Asahi, với tổng vốn đầu tư gần 800 tỷ đồng. Dự án hoạt động từ tháng 11/2024 với quy mô 300 giường, 176 phòng, cung cấp đa dạng gói chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.
Cùng với Hà Nội, nhiều địa phương bắt đầu dành quỹ đất, đưa dự án chăm sóc người cao tuổi vào danh mục thu hút đầu tư.
Tại Đồng Nai, cuối tháng 6/2026, chính quyền công bố danh mục 20 dự án phát triển cơ sở dưỡng lão, ưu tiên thu hút đầu tư xã hội, có tổng diện tích sử dụng đất lên tới 211,6 ha. Các địa điểm định hướng gồm: Khu dưỡng lão kết hợp đô thị ven sông Buông tại phường Long Hưng (130 ha); Viện dưỡng lão sinh thái tại xã Bàu Hàm (50 ha); Cơ sở dưỡng lão tại phường Phước Long (39 ha); Cơ sở dưỡng lão tại xã Nha Bích (31 ha)…
Chia sẻ với phóng viên, Sở Y tế tỉnh Đồng Nai cho biết, danh mục dự án được xây dựng trên cơ sở đề xuất của các phường/xã. Đây là quỹ đất dành để phát triển cơ sở dưỡng lão và kêu gọi đầu tư, hiện địa phương chưa lựa chọn được nhà đầu tư.
Tại TP.HCM, Dự án Cơ sở chăm sóc người cao tuổi tại xã Phước Thuận, huyện Xuyên Mộc cũ, nay thuộc xã Hồ Tràm (10,26 ha, với sơ bộ vốn đầu tư 844,05 tỷ đồng) đã được đưa vào Danh mục dự án thu hút đầu tư giai đoạn 2026 - 2030. Dự án có tên trong định hướng phát triển từ Quy hoạch tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước sáp nhập.
Tại Đà Nẵng, Danh mục dự án thu hút đầu tư giai đoạn 2026 - 2030 có Dự án Viện dưỡng lão tại phường Hoà Xuân. diện tích 10.964 m2, đã có mặt bằng sạch. Đà Nẵng còn dự kiến đầu tư Dự án Bệnh viện chuyên khoa khu vực Điện Bàn tích hợp chuyên khoa thành một chuỗi điều trị liên tục.
Tại Bắc Ninh, tháng 12/2025, UBND Tỉnh đã chấp thuận Công ty TNHH Bệnh viện đa khoa Ngã Tư Hồ làm nhà đầu tư Dự án Đầu tư xây dựng Bệnh viện đa khoa và dưỡng lão 250 giường bệnh, tổng vốn đầu tư 740 tỷ đồng, diện tích khoảng 3,96 ha.
UBND TP. Hải Phòng vừa ký hợp đồng với Công ty TNHH HBParners - nhà đầu tư trúng thầu Dự án đầu tư xây dựng công trình dịch vụ y tế tại Lô I.11/DVCC-01 trong Khu đô thị Bắc Sông Cấm, TP. Thủy Nguyên (nay là phường Thuỷ Nguyên, TP. Hải Phòng) có tổng vốn đầu tư 772,543 tỷ đồng.
Tại Hội nghị sơ kết, đánh giá công tác chăm sóc người cao tuổi 7 tháng đầu năm 2026 mới đây, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, Bộ Chính trị đã giao cho Ban Chính sách, chiến lược Trung ương chủ trì xây dựng Đề án về phát triển kinh tế bạc. Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan liên quan được giao phối hợp xây dựng Đề án, tạo cơ sở để thể chế hoá và thúc đẩy hệ sinh thái này.
Song song với đó, TS. BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh cho biết, Bộ Y tế đang xây dựng Đề án Phát triển du lịch y tế giai đoạn 2026-2030 nhằm khai thác dòng khách quốc tế ước khoảng 300.000 lượt/năm với tổng chi tiêu từ 1 - 2 tỷ USD/năm.
Với gần 18 triệu người cao tuổi vào năm 2030, nhu cầu thị trường đã hiện hữu. Cơ chế vận hành nền “kinh tế bạc” được kỳ vọng sẽ thu hút mạnh mẽ các nguồn lực xã hội, biến nhu cầu tiềm năng thành các dịch vụ chất lượng, vừa bảo đảm mục tiêu an sinh, vừa tạo thêm động lực tăng trưởng mới.
