 |
| Thanh khoản của hệ thống ngân hàng tiếp tục chịu sức ép khi tăng trưởng tín dụng vượt huy động vốn, khiến mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao. Ảnh: Song Lê |
Trong tháng 7, lãi suất huy động và cho vay biến động không đáng kể so với tháng 6, mặt bằng lãi suất vẫn giữ ở mức cao. Lãi suất huy động kỳ hạn dưới 6 tháng phổ biến ở mức 4,75%, lãi suất huy động kỳ hạn 6 tháng đến 11 tháng phổ biến ở mức trên 8% tại các ngân hàng TMCP và ở mức 6,8% tại các ngân hàng TMCP nhà nước. Một số ngân hàng “chào mời” lãi suất trên 9% với số tiền gửi từ 1 tỷ đồng, kỳ hạn 12 tháng trở lên. Cùng xu hướng này, lãi suất cho vay tiếp tục nhích lên tại một số ngân hàng, đặc biệt lãi suất cho vay mua nhà khi hết giai đoạn ân hạn và thả nổi lên mức trên 14%/năm.
Trên thị trường liên ngân hàng, thống kê của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho thấy xu hướng tăng lãi suất vẫn tiếp diễn. Trong tuần từ 20/7 - 24/7, đối với các giao dịch bằng VND, lãi suất bình quân có xu hướng tăng ở hầu hết các kỳ hạn ngắn. Cụ thể, lãi suất bình quân một số kỳ hạn chủ chốt như kỳ hạn qua đêm tăng từ 2,43%/năm lên mức 2,97%/năm; 1 tuần tăng từ 3,51%/năm lên 3,81%/năm; 2 tuần tăng từ 5,47%/năm lên 5,60%/năm và 3 tuần tăng từ 5,29%/năm lên 5,88%/năm.
Về lãi suất cho vay, NHNN cho biết, lãi suất cho vay bình quân của nhóm ngân hàng TMCP nhà nước và nhóm ngân hàng TMCP đối với các khoản cho vay mới và cũ còn dư nợ ở mức 8,1- 10,5%/năm.
Yếu tố chính giữ mặt bằng lãi suất ở mức cao là khoảng chênh lệch lớn giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn trong nền kinh tế. Số liệu từ Công ty TNHH Chứng khoán ACB (ACBS) cho biết, tính đến ngày 10/7/2026, tăng trưởng tín dụng đạt 7,91% so với đầu năm, vượt trội so với mức tăng trưởng huy động (6,07%), đẩy khoảng trống thanh khoản của hệ thống lên 2,7 triệu tỷ đồng. Khoảng trống này càng làm gia tăng sự phụ thuộc của hệ thống ngân hàng vào thanh khoản trên kênh liên ngân hàng; đặc biệt là các đợt đấu thầu tiền gửi của Kho bạc Nhà nước (KBNN) tại các ngân hàng quốc doanh (số dư hiện liên tục duy trì hơn 700 nghìn tỷ đồng, gần chạm ngưỡng theo luật định). Điều này khiến việc giảm lãi suất huy động và cho vay tiêu dùng đầu tư trở nên thách thức khi ngân hàng thương mại vẫn gặp khó trong việc duy trì các tỷ lệ an toàn vốn và thanh khoản.
Dù chịu áp lực song nhiều ngân hàng khẳng định bảo đảm đủ thanh khoản cho thị trường. Tại cuộc điều tra xu hướng kinh doanh quý III của NHNN, các tổ chức tín dụng (TCTD) dự báo tình hình thanh khoản sẽ tiếp tục cải thiện trong quý III/2026 và cả năm 2026, năm 2027.
Tại kỳ điều tra lần này, các TCTD đã điều chỉnh giảm kỳ vọng tăng trưởng huy động vốn năm 2026 xuống còn 14,3%, thấp hơn 1,6 điểm phần trăm so với kỳ điều tra trước. Kỳ vọng tăng trưởng tín dụng giảm 1,5 điểm phần trăm, xuống còn 14,5%. Đồng thời, kỳ vọng tăng trưởng bình quân đạt 4,2% trong quý III/2026 đối với cả huy động vốn và dư nợ tín dụng.
Huy động vốn ngắn hạn vẫn được dự báo tăng trưởng cao hơn dài hạn, nhưng tín dụng trung và dài hạn dự báo tăng trưởng cao hơn ngắn hạn, phản ánh cấu trúc tín dụng đang dịch chuyển sang các dự án đầu tư tài sản cố định và hạ tầng, phù hợp với định hướng thúc đẩy tăng trưởng bền vững của Chính phủ.
Từ góc độ ngân hàng, tại buổi gặp gỡ nhà đầu tư mới đây, lãnh đạo Techcombank cho rằng, mặt bằng lãi suất có thể đi ngang hoặc tăng nhẹ 0,2 - 0,3 điểm phần trăm từ nay đến cuối năm. Theo đại diện Techcombank, NHNN đang triển khai nhiều biện pháp can thiệp và ổn định tình hình thanh khoản trên thị trường. Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng ở mức cao, đầu tư hạ tầng gia tăng và nhu cầu sử dụng vốn của các doanh nghiệp rất cao vẫn tạo áp lực lên nguồn vốn. Bên cạnh đó, mặc dù NHNN đã yêu cầu các ngân hàng điều chỉnh giảm lãi suất kỳ hạn 6 - 12 tháng song trên thực tế, mức giảm của các ngân hàng không đồng đều, cho thấy mức độ cạnh tranh huy động vốn trên thị trường ngày càng lớn.
Ông Vũ Bình Minh, Giám đốc kinh doanh vốn và tiền tệ, khối thị trường vốn và dịch vụ chứng khoán thuộc HSBC Việt Nam cho rằng, dù lãi suất điều hành được giữ nguyên, mặt bằng lãi suất liên ngân hàng và lãi suất huy động tiếp tục xu hướng đi lên và duy trì ở mặt bằng cao. Điều này phản ánh đúng trạng thái của một nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh với nhu cầu tín dụng tăng nhanh hơn so với huy động, nhưng đồng thời cũng phải duy trì chênh lệch lãi suất VND - USD ở mức đủ hợp lý để ổn định kỳ vọng tỷ giá. NHNN đã điều hành linh hoạt, chủ động và bám sát thực tiễn thị trường thông qua việc sử dụng các công cụ thị trường mở, và triển khai nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ để neo kỳ vọng, giữ thanh khoản hệ thống thông suốt và góp phần ổn định vĩ mô, kiểm soát bộ đôi lạm phát - lãi suất.
“Diễn biến này phản ánh một hệ quả tương đối tự nhiên của một nền kinh tế chọn tăng trưởng nhanh hơn trong lúc vùng đệm chính sách không còn dồi dào như trước. Chênh lệch tín dụng - huy động nới rộng khiến thanh khoản tiếp tục chịu sức ép. Trong bối cảnh tăng trưởng vẫn cao kéo theo nhu cầu vốn cao nhưng lạm phát và tỷ giá cùng chịu sức ép từ môi trường bên ngoài, mặt bằng lãi suất sẽ tiếp tục phản ánh thế “cân bằng” giữa hỗ trợ tăng trưởng và ổn định vĩ mô”, ông Bình Minh nhấn mạnh.
Về mối tương quan giữa tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô, tại buổi tiếp Trưởng đại diện Văn phòng Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) tại Campuchia, Lào và Việt Nam ngày 28/7, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng khẳng định: “Quan điểm nhất quán của Chính phủ là thúc đẩy tăng trưởng trên nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an toàn hệ thống tài chính - ngân hàng và tăng cường kỷ luật ngân sách. Cùng với đó, Việt Nam sẽ đẩy mạnh phát triển thị trường vốn để từng bước giảm sự phụ thuộc của nền kinh tế vào tín dụng ngân hàng. Việt Nam tuyệt đối không đánh đổi ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn hệ thống tài chính - ngân hàng để lấy tăng trưởng nóng trong ngắn hạn, thiếu tính bền vững”.
