Những tuyên bố gần đây xoay quanh nguy cơ AI có thể đe dọa nhân loại đã nối tiếp nhau xuất hiện vào dịp cuối tuần, xuất phát từ lời kêu gọi của các nhân vật chóp bu trong làng AI, bao gồm CEO của Anthropic là Dario Amodei, về việc làm chậm lại tốc độ tiến bộ công nghệ nhằm có thêm thời gian quản lý rủi ro.
Khoản chi tiêu khổng lồ từ các "ông lớn" công nghệ nhằm xây dựng các trung tâm dữ liệu AI đã đem lại lợi ích cho hàng loạt doanh nghiệp và đẩy giá cổ phiếu của họ lên cao, giúp chỉ số S&P 500 tăng hơn gấp đôi kể từ khi thị trường giá lên bắt đầu vào tháng 10/2022. Phố Wall vẫn luôn cảnh giác trước mọi dấu hiệu cho thấy khoản chi tiêu này - vốn dự kiến đạt gần 800 tỷ USD trong năm 2026 - có thể hụt hơi.
"Điều này sẽ trở thành vấn đề nếu thực tế bạn thấy các đơn hàng bị hủy, hay các thỏa thuận xây dựng trung tâm dữ liệu bị hủy bỏ. Tôi cần thấy những bằng chứng cụ thể rằng sự giảm tốc thực sự đang diễn ra thay vì chỉ là những lời bàn tán", Chuck Carlson, Tổng giám đốc điều hành tại Horizon Investment Services ở Hammond, Indiana, nhận định.
Một lệnh tạm dừng mang tính ép buộc từ OpenAI và Anthropic - những nhà phát triển AI hàng đầu - có thể dấy lên những câu hỏi về mức định giá của hai hãng này, trong khi cả hai đều kỳ vọng sẽ phát hành cổ phiếu ra công chúng trong tương lai. "Với việc các công ty này dự kiến sẽ trở thành công ty đại chúng trong thời gian tới, các cổ đông sẽ đòi hỏi họ phải tiếp tục tăng trưởng", ông Carlson cho hay.
Nhóm cổ phiếu hưởng lợi từ chi tiêu vốn cho Ai chịu đòn đau
Tính đến thời điểm hiện tại trong năm nay, chỉ số thị trường chung đã ghi nhận mức tăng hơn 11%, dẫn dắt bởi sự tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp được thúc đẩy bởi làn sóng chi tiêu mạnh mẽ trong vài năm qua.
Theo BofA Global Research, nhóm các "ông lớn" điện toán đám mây đầu tư hạ tầng AI - bao gồm Microsoft, Alphabet, Amazon, Meta Platforms và Oracle - dự kiến rót khoảng 795 tỷ USD vào chi phí vốn trong năm nay và gần 1,08 nghìn tỷ USD vào năm 2027.
Phần lớn khoản chi tiêu đó đang được đổ vào các doanh nghiệp bán dẫn. Cổ phiếu và lợi nhuận của các hãng này đã bay cao trong năm nay, nhưng cũng đồng thời gánh chịu phần lớn áp lực bán tháo vào phiên thứ Hai.
Chỉ số Philadelphia SE Semiconductor Index hiện vẫn ghi nhận mức tăng gần 60% trong năm 2026.
"Thị trường đang trừng phạt tầng lớp 'bán cuốc xẻng' (cung cấp công cụ nền tảng) mạnh tay hơn so với nhóm các hãng siêu quy mô, bởi đây là tầng lớp dễ bị tổn thương nhất trước bất kỳ sự giảm tốc nào trong tốc độ cải thiện năng lực công nghệ", Erik Kratz, Giám đốc đầu tư kiêm đồng trưởng bộ phận tài sản tại Arena Private Wealth ở Chicago, đánh giá.
Dù vậy, ông Kratz cho rằng vẫn có thể có những điểm sáng đằng sau sự giám sát chặt chẽ hơn đối với vấn đề an toàn của ngành.
"Việc xây dựng không dừng lại chỉ vì các CEO yêu cầu có các hàng rào bảo vệ. Nếu có điều gì đó xảy ra, một khung pháp lý an toàn đáng tin cậy sẽ giúp việc bảo lãnh cho các khoản chi tiêu vốn dài hạn trở nên dễ dàng hơn", ông Kratz nhận xét.
Nỗi lo về AI bồi đắp thêm áp lực lãi suất cho thị trường chứng khoán
Cú sốc gần đây gợi cho một số nhà đầu tư nhớ lại những va vấp của thị trường vào đầu năm 2025 sau sự xuất hiện của mô hình DeepSeek AI từ Trung Quốc, điều từng làm dấy lên nghi ngờ về tốc độ rót vốn cho hạ tầng AI. Đợt bán tháo đó hóa ra chỉ là một cú vấp ngắn hạn đối với làn sóng đầu tư AI.
Tuy nhiên, giới đầu tư giờ đây đang phải cân nhắc một tập hợp rủi ro rộng lớn hơn nhiều, bao gồm khả năng cơ quan quản lý siết chặt "vòng kim cô".
"Rủi ro thực sự không nằm ở việc hoạt động phát triển thực sự chậm lại - mà nằm ở phản ứng thái quá của nhà quản lý", ông Kratz nói.
Mặc dù những lo ngại về tăng trưởng có thể không làm gián đoạn cơn sốt đầu tư, vẫn có một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến tốc độ phát triển của AI.
Michael Bruun, đồng giám đốc toàn cầu mảng vốn tư nhân tại Goldman Sachs Alternatives cho biết, các nhà đầu tư đang phải xoay xở để định hướng liệu sắp tới sẽ có "nhiều hay ít quy định hơn, căng thẳng địa chính trị gia tăng hay hạ nhiệt, hay liệu có những mô hình công nghệ mới nào đang nổi lên hay không".
Mặc dù vậy, ông Bruun cho biết ông vẫn nhìn thấy các cơ hội để triển khai nguồn vốn "vào ngay tâm chấn của AI".
Nếu những hoài nghi về AI lớn dần, giá cổ phiếu có thể rơi vào thế dễ bị tổn thương trong bối cảnh cả hai chỉ số S&P 500 và Nasdaq Composite đều chỉ thấp hơn đỉnh lịch sử khoảng 2%, đồng thời thị trường còn phải đối mặt với lợi suất trái phiếu cao hơn, giá dầu leo thang và khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ nâng lãi suất trong tuần này nhằm kiềm chế lạm phát.
"Các cổ phiếu bán dẫn và hạ tầng AI từ lâu đã định giá sẵn một cơn bùng nổ chi tiêu vốn không có điểm dừng, qua đó gần như không để lại biên độ sai số nào cho một giới hạn tốc độ do chính ngành công nghệ tự áp đặt. Nếu thị trường đã phải đối mặt với mức lạm phát dai dẳng hơn dự kiến cùng một lộ trình lãi suất mơ hồ từ Fed, việc cắt đứt động lực tăng trưởng chủ lực của thị trường sẽ để lại cho các chỉ số chung sự phơi bày hoàn toàn trước những cơn gió ngược vĩ mô đó", James Humphries, đối tác quản lý tại Mindset Wealth Management ở Indianapolis, Indiana, nhận định.
