Doanh nghiệp gánh chịu nhiều áp lực thị trường

Doanh nghiệp cần chủ động cải tiến công nghệ, tối ưu hóa quản trị và củng cố nguồn lực tài chính nhằm nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động của thị trường. Ảnh: Nhã Chi

Hơn 155.000 DN rút khỏi thị trường

Bức tranh về hoạt động của DN vừa được Cục Thống kê công bố cho thấy, 7 tháng đầu năm 2026, cả nước có 187.173 DN thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 7,5% so với cùng kỳ năm 2025.

Tuy vậy, trong 7 tháng ghi nhận 155.325 DN rút lui khỏi thị trường, tăng 7,6% so với cùng kỳ năm 2025. Theo Cục Phát triển DN tư nhân và kinh tế tập thể thuộc Bộ Tài chính, số lượng DN rút lui cao cho thấy cộng đồng DN đang chịu nhiều sức ép từ chi phí sản xuất, biến động thị trường và quá trình thích ứng với những yêu cầu mới của nền kinh tế.

Phân tích cụ thể hơn, trong 7 tháng đầu năm 2026, nhóm DN có quy mô vốn nhỏ chiếm tỷ trọng áp đảo trong tổng số DN rời khỏi thị trường. Cụ thể, có 140.381 DN có quy mô vốn từ 0 - 10 tỷ đồng, tăng 8,5% so với cùng kỳ năm 2025; 7.553 DN có quy mô vốn từ 10 - 20 tỷ đồng, giảm 1,7%; 4.281 DN có quy mô vốn từ 20 - 50 tỷ đồng, tăng 3,5%. Trong khi đó, có 75 DN có quy mô vốn trên 1.000 tỷ đồng rút lui khỏi thị trường.

Xét theo ngành, nghề kinh doanh, nhóm ngành dịch vụ có 115.684 DN rút khỏi thị trường, tăng 7,6% so với cùng kỳ năm 2025; nhóm ngành công nghiệp và xây dựng có 37.324 DN, tăng 7,6%; nhóm ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản có 2.317 DN, tăng 8,1%. Riêng ngành bán buôn, bán lẻ, sửa chữa ô tô, xe máy ghi nhận 59.619 DN rút lui khỏi thị trường, tăng 8,1%.

TS. Mạc Quốc Anh, Viện trưởng Viện Phát triển kinh tế và DN nhìn nhận, con số DN rút lui khỏi thị trường 7 tháng cho thấy áp lực đang lan rộng trong cộng đồng DN, đặc biệt là khu vực có quy mô vốn nhỏ và các ngành có mức độ cạnh tranh cao. DN vừa phải xử lý những điểm yếu nội tại về chi phí, dòng tiền, quản trị, vừa phải thích ứng với những biến động ngày càng khó lường từ môi trường kinh doanh bên ngoài.

Ông Nguyễn Cao Sơn, Chủ tịch Hội Doanh nhân tỉnh Phú Thọ cho biết, nhà đầu tư năng lượng tái tạo vẫn đối mặt với nhiều điểm nghẽn liên quan đến quy hoạch, giá điện và vốn. Những vấn đề này có thể khiến dự án gặp vướng mắc khi triển khai, thậm chí không thể thực hiện hoặc phải kéo dài tiến độ.

Sức ép về dòng tiền cũng đang được phản ánh ở năng lực thực hiện hợp đồng của nhà thầu. Dữ liệu từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy đã xuất hiện trường hợp nhà thầu không còn năng lực để thi công. Đơn cử ngày 30/7/2026, Ban Quản lý dự án các công trình điện miền Trung quyết định chấm dứt hợp đồng với Công ty TNHH Hoàng Dũng Quảng Trị - thành viên Liên danh thực hiện Gói thầu số 27 Xây dựng nhà quản lý vận hành Đội Truyền tải điện Lệ Thủy thuộc Dự án Đường dây 500kV Quảng Trạch - Dốc Sỏi. Theo thông tin công bố, nguyên nhân là nhà thầu gặp khó khăn về tài chính, không triển khai thi công theo cam kết hợp đồng; đồng thời không thực hiện gia hạn bảo lãnh thực hiện hợp đồng và bảo lãnh tạm ứng theo quy định.

Trước đó, Tổng công ty Điện lực miền Trung cũng chấm dứt hợp đồng với Công ty CP Xây dựng Điện VNECO12 đối với phần ngầm chưa thực hiện của Gói thầu CPC-ĐH.LTW01 thuộc Dự án Nâng cao khả năng mang tải đường dây 110kV TBA 110kV Đồng Hới - Lệ Thủy. Lý do là nhà thầu chậm hoàn thành công trình, không còn năng lực để tiếp tục thực hiện hợp đồng và vi phạm cơ bản hợp đồng…

Làm gì để vượt khó khăn, thách thức?

Dự báo về tình hình kinh tế những tháng cuối năm 2026, nhiều tổ chức và chuyên gia nhận định, tình hình kinh tế, chính trị thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều yếu tố bất định. Theo đó, khó khăn, thách thức đối với DN vẫn còn rất lớn.

Trong bối cảnh sức ép gia tăng, TS. Mạc Quốc Anh cho rằng, DN cần cơ cấu lại hoạt động, tập trung nguồn lực vào lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh; đổi mới tư duy quản trị theo kinh nghiệm sang quản trị dựa trên dữ liệu, chiến lược và khả năng dự báo; phải minh bạch hóa tài chính, chuẩn hóa quy trình, kiểm soát dòng tiền, quản trị rủi ro và xây dựng phương án kinh doanh có khả năng thích ứng trước các biến động về thị trường, tỷ giá, năng lượng và chuỗi cung ứng; chủ động chuyển đổi xanh, chuyển đổi số để đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, cũng như tăng cường liên kết các DN cùng nhau phát triển… “Khi cạnh tranh về giá ngày càng khó khăn, DN cần tạo lợi thế từ chất lượng sản phẩm, dịch vụ, công nghệ, thương hiệu và khả năng đáp ứng nhanh nhu cầu thị trường”, TS. Mạc Quốc Anh khuyến nghị.

Đại diện Cục Phát triển DN tư nhân và kinh tế tập thể cho rằng, số lượng DN rút lui tăng phản ánh áp lực cạnh tranh khốc liệt từ thương mại điện tử và các nền tảng trực tuyến, khiến mô hình kinh doanh truyền thống gặp nhiều thách thức. Để thích ứng, các DN cần chủ động cải tiến công nghệ, tối ưu hóa quản trị và củng cố nguồn lực tài chính nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.

Hiến kế xử lý “điểm nghẽn” quy hoạch phát triển điện tái tạo, ông Nguyễn Cao Sơn cho rằng, các dự án khi đưa vào quy hoạch điện lực quốc gia cần được đánh giá kỹ tính khả thi về khả năng giải phóng mặt bằng, khả thi về kinh tế và kỹ thuật; tăng quyền chủ động cho địa phương trong việc điều chỉnh quy hoạch các dự án trên địa bàn…

Về chính sách hỗ trợ DN phát triển ngành năng lượng tái tạo, ông Sơn đề xuất, Chính phủ sớm ban hành chính sách ưu đãi thuế, đất đai nhằm nội địa hóa chuỗi cung ứng phụ trợ như: tháp gió, kết cấu móng, thiết bị điện…, giảm phụ thuộc nhập khẩu, qua đó giảm chi phí đầu tư đồng thời chủ động được chiến lược phát triển ngành.

Với nhà thầu, chuyên gia đấu thầu khuyến nghị, thay vì chạy theo số lượng, DN cần lựa chọn những gói thầu phù hợp, nhất là về năng lực tài chính, nhân sự, thiết bị và kinh nghiệm để bảo đảm khả năng thực hiện hợp đồng. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, lựa chọn đúng gói thầu và kiểm soát tốt khả năng thực hiện không chỉ giúp nhà thầu hạn chế rủi ro tài chính mà còn cải thiện nội lực, tăng sức nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động của thị trường.