 |
| Ảnh chỉ mang tính minh họa |
Mới đây, tại Khánh Hòa, Gói thầu số 05 Thi công xây dựng thuộc Dự án Hệ thống thoát nước dọc các trục đường khu dân cư thôn Ma Oai, do Ban Quản lý dự án xã Bác Ái làm chủ đầu tư, phải hủy thầu do các HSDT không đáp ứng yêu cầu của hồ sơ mời thầu (HSMT). Không đồng thuận, Công ty CP Tư vấn & Xây dựng CIC đã liên tiếp gửi đơn kiến nghị về việc đánh giá hồ sơ dự thầu (HSDT).
Theo HSMT, nhà thầu phải có hợp đồng thi công công trình hạ tầng kỹ thuật cấp IV với giá trị tối thiểu 4,453 tỷ đồng. Để chứng minh năng lực, Công ty CIC kê khai Hợp đồng số 03/2024/HĐTCXD ký ngày 3/4/2024, giá trị quyết toán 17,286 tỷ đồng. Tuy nhiên, Tổ chuyên gia cho rằng phần giá trị liên quan đến hệ thống mương thoát nước trong hợp đồng này chỉ khoảng 248 triệu đồng, không đáp ứng giá trị tối thiểu mà HSMT yêu cầu.
Không đồng tình, CIC cho rằng HSMT không yêu cầu nhà thầu chứng minh giá trị của từng hạng mục mà xác định hợp đồng tương tự trên cơ sở công trình đã hoàn thành. Theo nhà thầu, hợp đồng kê khai là công trình hạ tầng kỹ thuật cấp IV, có các hạng mục tương đồng với gói thầu đang xét, đồng thời đáp ứng yêu cầu về quy mô giá trị. Từ đó, CIC cho rằng việc Tổ chuyên gia bóc tách riêng giá trị của hạng mục mương thoát nước để đánh giá là chưa phù hợp với yêu cầu của HSMT.
Tình huống tương tự cũng xuất hiện tại Gói thầu Xây lắp thuộc Dự án Hoàn thiện, nâng cấp, sửa chữa mặt đường số 10, đường số 6 và đoạn cuối đường số 10 đến đường số 7 tại Khu công nghiệp Trà Nóc 2, TP. Cần Thơ. Liên danh Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Trường Phát - Công ty TNHH MTV Xây dựng Thịnh Vượng đã gửi đơn kiến nghị nhiều cấp về kết quả lựa chọn nhà thầu.
Cụ thể, HSMT yêu cầu nhà thầu có tối thiểu 2 công trình có loại kết cấu đường ô tô, cấp III trở lên; trong đó ít nhất một công trình có giá trị tối thiểu 11,314 tỷ đồng và tổng giá trị các công trình tương tự không nhỏ hơn 22,629 tỷ đồng.
Theo thỏa thuận liên danh, Thịnh Vượng đảm nhận 83% khối lượng gói thầu nên phải chứng minh đã hoàn thành 2 công trình tương tự, trong đó ít nhất một hợp đồng có giá trị từ 9,39 tỷ đồng và tổng giá trị các hợp đồng đạt tối thiểu 18,782 tỷ đồng. Thịnh Vượng kê khai Hợp đồng số 17/2023/HĐ-BQL ký với Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng TP. Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang (13,181 tỷ đồng) và Hợp đồng số 08/2025/HĐ-TC ký với Ban Quản lý Khu kinh tế Trà Vinh, trong đó nhà thầu thực hiện 87,96% giá trị hợp đồng (7,946 tỷ đồng).
Tuy nhiên, khi đánh giá, Tổ chuyên gia chỉ công nhận phần giá trị thuộc hạng mục đường ô tô, phần còn lại không được tính, dẫn đến tổng giá trị được chấp nhận là 17,37 tỷ đồng, khiến nhà thầu bị đánh giá không đạt.
Bình luận về trường hợp này, một chuyên gia đấu thầu cho rằng, trường hợp HSMT không quy định cụ thể giá trị của từng hạng mục, việc tổ chuyên gia tự bóc tách để tính toán có thể dẫn đến cách đánh giá khác với tiêu chí trong HSMT, đồng thời không phản ánh đầy đủ kinh nghiệm thực tế của nhà thầu.
Bên cạnh các trường hợp bóc tách để đánh giá như trên, tại nhiều gói thầu, một số tổ chuyên gia giới hạn nhà thầu phải chứng minh kinh nghiệm thực hiện nhiều công việc trong cùng một hợp đồng tương tự.
Đơn cử, tại Gói thầu Thi công xây dựng công trình thuộc Dự án Nâng cấp, mở rộng tuyến đường Tà Hong, xã Ninh Thạnh Lợi, huyện Hồng Dân, tỉnh Bạc Liêu (nay thuộc tỉnh Cà Mau), Công ty TNHH Thương mại Xây dựng Năm Bạn bị đánh giá không đáp ứng yêu cầu về kinh nghiệm đối với một số hợp đồng đã kê khai. Cụ thể, với Hợp đồng số 24/2024/HĐ-XD về thi công xây dựng tuyến đường Kinh Tây - Điền Cô Ba, nhà thầu chỉ thực hiện hạng mục phần mặt đường nên không được công nhận là công trình tương tự do HSMT yêu cầu công trình giao thông có cả hạng mục đường giao thông và cầu. Tương tự, Hợp đồng số 150/2024/HĐXD về thi công cầu Ba Phòng cũng không được thừa nhận với lý do nhà thầu chỉ thực hiện hạng mục phần mặt đường.
Trong khi đó, mẫu HSMT xây lắp hướng dẫn, đối với kinh nghiệm thực hiện hợp đồng xây lắp tương tự, các công trình, hạng mục tương tự mà nhà thầu đã hoàn thành có thể thuộc một hoặc nhiều hợp đồng. Đối với gói thầu bao gồm nhiều loại công trình, hạng mục, trường hợp nhà thầu có các hợp đồng riêng lẻ đáp ứng tương ứng từng phần công việc của gói thầu thì cần được xem xét, đánh giá.
Theo chuyên gia đấu thầu, để hạn chế tranh chấp, trước hết HSMT cần quy định rõ, vừa đủ về loại, cấp công trình, quy mô và giá trị hợp đồng tương tự, tránh mô tả quá chi tiết khiến tiêu chí bị biến thành yêu cầu riêng cho từng hạng mục. Khi đánh giá HSDT, Tổ chuyên gia phải bám sát tiêu chí đã được phê duyệt, không tự đặt thêm điều kiện hoặc cách tính bất lợi cho nhà thầu. Sự thống nhất trong cách hiểu và cách áp dụng tiêu chí hợp đồng tương tự sẽ góp phần giảm thiểu kiến nghị, rút ngắn thời gian lựa chọn nhà thầu và bảo đảm cạnh tranh, hiệu quả của hoạt động đấu thầu.
