 |
Ít ai thấu hiểu mảng kinh doanh này tường tận như Garman. Trong buổi trò chuyện với CNN tại trụ sở của Amazon ở Seattle vào giữa tháng 3, ông chia sẻ rằng ngay từ khi còn là thực tập sinh, ông đã chắp bút viết tài liệu định hình chiến lược kinh doanh cho AWS. Khi chính thức gia nhập Amazon vào năm 2006, ông trở thành giám đốc sản phẩm đầu tiên của AWS, giúp các doanh nghiệp chuyển đổi lên nền tảng web trong những ngày sơ khai của internet.
Hai thập kỷ kể từ khi ra mắt vào tháng 3/2006, AWS đã trở thành "xương sống" không thể thiếu đối với gần như mọi công ty phụ thuộc vào các công cụ internet. Khi AWS sập, một phần hoạt động của xã hội cũng bị đình trệ theo.
Đây là "con gà đẻ trứng vàng" của Amazon, mang về 128,7 tỷ USD doanh thu trong năm ngoái. Thế nhưng, AI đang làm đảo lộn ngành công nghiệp công nghệ. Amazon buộc phải thực hiện những thay đổi quyết liệt, chẳng hạn như đẩy mạnh chi tiêu cho cơ sở hạ tầng AI lên mức dự kiến 200 tỷ USD trong năm nay, song song với việc cắt giảm hàng chục nghìn nhân sự.
Garman giải thích lý do Amazon coi những bước đi này là tất yếu. Theo ông, việc tinh gọn bộ máy giúp đẩy nhanh tốc độ vận hành hàng ngày, và nhu cầu về AI hiện đang bị dồn nén đủ lớn để giữ cho các nền tảng đám mây của Amazon bận rộn trong 5 - 10 năm tới, ngay cả khi công nghệ này ngừng tiến bộ.
Quay lại thời điểm AWS mới ra mắt, ông chia sẻ: “Chúng tôi thậm chí đã phải giải thích khái niệm điện toán đám mây là gì, tại sao nó lại tồn tại, và vì sao Amazon lại muốn tham gia vào lĩnh vực này.”
Giờ đây, những cuộc trò chuyện đó lại mang đến một cảm giác quen thuộc.
“Tua nhanh đến vị thế hiện tại của chúng ta trong lĩnh vực AI, tôi nghĩ những thách thức thực chất cũng tương tự. Rất nhiều người sẽ phải tư duy lại về cách họ thay đổi phương thức làm việc”, ông Garman nhận định.
Chìa khóa của Amazon trong cuộc đua AI
AWS được ra mắt nhằm cung cấp máy chủ và cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin (CNTT) ảo cho các doanh nghiệp.
Lời cam kết khi đó rất đơn giản: Amazon sẽ gánh vác toàn bộ hệ thống kỹ thuật nền tảng (backend) để các công ty có thể tập trung vào sản phẩm và khách hàng. Nhưng đó từng bị coi là một vụ cá cược rủi ro đối với một công ty vốn nổi danh nhờ việc tái định hình ngành bán lẻ.
Nhưng cuối cùng, AWS đã trở thành một phần không thể thiếu đối với các doanh nghiệp trên nền tảng web - và giờ đây, tương lai của nó phụ thuộc vào việc lặp lại thành công tương tự đối với các công ty AI.
Amazon đang bắt tay sâu rộng với các "ông lớn" trong ngành AI, như OpenAI và Anthropic, thông qua việc rót vốn trực tiếp hàng tỷ USD, hỗ trợ phân phối dịch vụ và cung cấp nền tảng công nghệ để huấn luyện các mô hình của họ. Công ty cũng đã tự phát triển các dòng chip chuyên dụng cho các tác vụ AI.
Đồng thời, AWS cũng tham vọng trở thành nền tảng lõi cho mọi doanh nghiệp thông qua Bedrock - nền tảng mà Amazon cho biết đang được hơn 100.000 công ty sử dụng để xây dựng các ứng dụng và trợ lý AI của riêng họ. Giống như việc các sản phẩm ban đầu của AWS cho phép doanh nghiệp tiếp cận khả năng lưu trữ và sức mạnh điện toán mà không cần đầu tư cơ sở hạ tầng khổng lồ, Amazon khẳng định các công cụ mới của họ đang giúp các mô hình AI trở nên dễ tiếp cận hơn bao giờ hết.
Là nhà cung cấp nền tảng đám mây lớn nhất hiện nay, Amazon đang ở vị thế vững chắc để hưởng lợi từ sự bùng nổ nhu cầu điện toán liên quan đến AI. Tuy nhiên, các đối thủ như Microsoft và Google cũng đang ráo riết bứt tốc.
Theo công ty nghiên cứu thị trường Gartner, thị phần đám mây của Amazon đã giảm từ 39% (năm 2023) xuống còn 37,7% (năm 2024).
Đám mây của Google hiện đang thu hút các startup vì nền tảng này có phần dễ tiếp cận và thân thiện hơn với người mới, theo Jacob Colker, Giám đốc điều hành của vườn ươm A12 tại Seattle (tổ chức chuyên hỗ trợ các startup AI). Thêm vào đó, Google còn có một chương trình cấp tín dụng hào phóng hơn dành cho các doanh nghiệp non trẻ.
Phía AWS phản hồi rằng họ đã cung cấp hơn 8 tỷ USD tín dụng cho 350.000 công ty mới thông qua chương trình khởi nghiệp AWS Activate. Hãng cũng trích dẫn dữ liệu từ Pitchbook vào tháng 10/2025, cho thấy hơn 65% các startup kỳ lân đang xây dựng sản phẩm trên nền tảng AWS.
Dù vậy, ông Colker nhận định rằng cục diện có thể xoay chuyển bất cứ lúc nào. “Rõ ràng là tốc độ đổi mới trong thế giới công nghệ diễn ra một cách chóng mặt, và tôi nghĩ điều đó cũng đúng với phần lớn các nhà cung cấp dịch vụ đám mây”, ông Colke cho biết.
Những canh bạc lớn trị giá hàng trăm tỷ USD
Các trung tâm dữ liệu khổng lồ cùng hàng triệu dặm cáp quang của Amazon chính là hạ tầng cốt lõi của internet. Nhưng chính những quyết định được đưa ra bên trong các tòa nhà như tháp kính Amazon Reinvent ở trung tâm Seattle mới là thứ định hình tương lai của Amazon - và của hàng triệu công ty khác, nếu mọi việc đi đúng quỹ đạo mà hãng mong muốn.
Một trong những dấu hỏi lớn nhất mà Phố Wall đặt ra cho Amazon là khoản chi phí vốn lên tới 200 tỷ USD mà công ty dự kiến đổ vào hạ tầng AI trong năm nay. Con số này cao hơn kỳ vọng của các nhà phân tích tới hơn 50 tỷ USD và vượt xa mức 131,8 tỷ USD mà Amazon đã chi cho bất động sản cùng thiết bị vào năm 2025.
Mức chi tiêu cho AI đã trở nên khổng lồ đến mức công ty nghiên cứu thị trường Gartner hiện xếp các tập đoàn như Amazon vào nhóm "quốc gia kỹ thuật số". Nhà phân tích Nicole Greene cho rằng, họ "kiểm soát đủ đất đai, năng lượng, nguồn nước và nhân tài để thực sự ngang ngửa với một quốc gia".
Vậy dòng tiền đó đang chảy về đâu? “Đây chẳng phải bí mật gì, đó là các trung tâm dữ liệu và máy chủ”, ông Garman cho biết.
Mức chi tiêu "khủng" này đã làm dấy lên những lo ngại về hiện tượng bong bóng AI.
Các gã khổng lồ công nghệ khẳng định nhu cầu về AI đang nóng đến mức họ phải chạy đua để gom sức mạnh điện toán. Nhưng các nhà phê bình lại muốn biết khi nào các công ty này mới thu hồi được vốn từ những khoản đầu tư đó.
Động thái vung tiền bạo tay của Amazon không phải là bước đi gây sốc duy nhất gần đây. Công ty đã cắt giảm khoảng 30.000 việc làm qua 2 đợt sa thải (vào tháng 10/2025 và tháng 1/2026) - một bước đi mà họ khẳng định là để tăng tốc độ thích ứng khi AI tiến hóa.
Trước đó, Amazon từng tuyên bố những tiến bộ của AI không phải là nguyên nhân chính đằng sau các đợt cắt giảm, dù CEO Andy Jassy từng thừa nhận vào tháng 6 rằng công ty sẽ cần "ít nhân sự hơn" khi AI làm thay đổi bản chất công việc. Về phần mình, ông Garman cho biết AI đang đóng vai trò ngày càng lớn trong khâu vận hành, từ lập kế hoạch chuỗi cung ứng, quản lý tài nguyên trung tâm dữ liệu, cho đến phát triển phần mềm.
Các công cụ lập trình AI - cho phép lập trình viên tự xây dựng lực lượng "nhân công" AI của riêng mình - đang làm đảo lộn ngành công nghiệp phần mềm. Các dự án từng mất 2 - 3 năm tại AWS nay có thể được hoàn thành chỉ trong vài tháng với các nhóm nhỏ. Ông Garman cho biết, các nhóm của AWS hiện đang "xây dựng sản phẩm với một tốc độ mà chúng ta chưa từng thấy trong nhiều năm qua".
Những bước đi của Amazon có thể đã chạm vào "nỗi đau" chung, bởi chúng đánh trúng hai mối quan ngại lớn nhất xoay quanh AI trong năm qua: tác động của công nghệ này tới việc làm và nguy cơ hình thành bong bóng kinh tế.
Tuy nhiên, một số chuyên gia, như James Landay - đồng sáng lập Viện AI Lấy con người làm trung tâm của Stanford, từng chia sẻ với CNN rằng vai trò của AI trong phát triển phần mềm đôi khi đang bị thổi phồng. Và sau mỗi kỳ báo cáo tài chính, các nhà phân tích dường như lại càng sốt ruột hơn với câu hỏi: Khi nào hàng tỷ đô la đổ vào AI mới được hiện thực hóa thành các sản phẩm mới?
