Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025 cùng với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong đầu tư công và mua sắm công đã trao nhiều quyền chủ động hơn cho các chủ đầu tư. Tuy nhiên, thực tế cũng đặt ra không ít khó khăn đối với đội ngũ cán bộ đấu thầu, nhất là tại cấp xã khi bộ máy tổ chức vừa được sắp xếp, nhiều cán bộ mới được giao nhiệm vụ nhưng chưa có kinh nghiệm chuyên môn về đấu thầu.
Khó khăn lớn nhất hiện nay không nằm ở việc thiếu quy định, mà là quy định ngày càng nhiều, trải rộng ở nhiều lĩnh vực và liên tục được sửa đổi, bổ sung. Ngoài Luật Đấu thầu, người thực hiện còn phải cập nhật các quy định về đầu tư công, ngân sách nhà nước, xây dựng, quản lý tài sản công và nhiều lĩnh vực chuyên ngành khác. Thậm chí có những văn bản thuộc lĩnh vực này nhưng lại sửa đổi quy định của lĩnh vực khác, khiến cho việc theo dõi và áp dụng pháp luật trở nên phức tạp.
Điển hình, trong khi Luật số 90/2025/QH15, Nghị định số 186/2025/NĐ-CP và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP đều theo hướng đơn giản hóa thủ tục mua sắm, không yêu cầu ban hành quyết định mua sắm trước khi lựa chọn nhà thầu, thì Nghị định số 104/2026/NĐ-CP hướng dẫn Điều 40 của Luật Ngân sách nhà nước lại bổ sung quy định về thẩm quyền phê duyệt chủ trương và dự kiến kinh phí mua sắm, sửa chữa, cải tạo, nâng cấp tài sản, trang thiết bị. Sự giao thoa này khiến nhiều chủ đầu tư lúng túng trong xác định trình tự, thẩm quyền thực hiện.
Để gỡ khó cho chủ đầu tư và nhà thầu, bên cạnh việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, cần tăng cường các hoạt động hướng dẫn, tập huấn và hệ thống hóa quy định theo hướng dễ tra cứu, dễ áp dụng. Đồng thời, cơ quan quản lý cần sớm ban hành văn bản hướng dẫn thống nhất đối với những nội dung còn có nhiều cách hiểu khác nhau. Khi người thực hiện nắm chắc quy định và giảm bớt rủi ro pháp lý, hoạt động đấu thầu sẽ được triển khai thuận lợi hơn, góp phần đẩy nhanh tiến độ giải ngân và nâng cao hiệu quả đầu tư công.
