 |
| Dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) định hướng khuyến khích doanh nghiệp tham gia các lĩnh vực công nghệ, công nghệ chiến lược, AI, bán dẫn, dữ liệu lớn, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Ảnh: Tiên Giang |
4 nhóm chính sách trọng tâm khi sửa đổi Luật
Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) là nền tảng pháp lý quan trọng trong hệ thống chính sách phát triển khu vực kinh tế tư nhân của Việt Nam. Sau hơn 8 năm triển khai, Luật đã từng bước góp phần hỗ trợ DNNVV nâng cao năng lực cạnh tranh, song cũng bộc lộ một số hạn chế tập trung vào các nhóm vấn đề như tiêu chí xác định DNNVV, các nhóm DNNVV cần ưu tiên hỗ trợ; nội dung chính sách hỗ trợ DNNVV; hệ sinh thái hỗ trợ DNNVV; phương thức, cơ chế tài chính thực hiện hỗ trợ DNNVV, thủ tục, quy trình hỗ trợ, công tác giám sát, đánh giá kết quả hỗ trợ.
Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đề xuất một số chính sách khi xây dựng Dự án Luật Hỗ trợ DNNVV (sửa đổi), tập trung vào 4 nhóm chính sách trọng tâm.
Cụ thể, nhóm chính sách 1 sẽ sửa đổi tiêu chí xác định DNNVV, bổ sung quy định xác định một số nhóm DNNVV ưu tiên hỗ trợ, từ đó đề xuất xây đựng chính sách đặc thù hoặc thiết kế các chương trình hỗ trợ ưu tiên trong từng thời kỳ.
Nhóm chính sách 2 là sửa đổi, bổ sung các chính sách hỗ trợ DNNVV để thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng của Bộ Chính trị về phát triển phát triển kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đối số.
Nhóm chính sách 3 là phát triển hệ sinh thái hỗ trợ DNNVV.
Nhóm chính sách 4 tập trung đổi mới công cụ, phương thức, cơ chế tài chính thực hiện hỗ trợ DNNVV và số hóa toàn diện quy trình hỗ trợ, giám sát và đánh giá kết quả hỗ trợ.
Ngoài các chính sách hỗ trợ chung, Dự thảo Luật đề xuất giao Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ theo thẩm quyền xây dựng, ban hành các chương trình hỗ trợ DNNVV phù hợp với trọng tâm ưu tiên và định hướng phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ.
Trong quá trình góp ý Dự thảo Luật, nhiều ý kiến của các cơ quan, tổ chức đặc biệt quan tâm tới chính sách mới hỗ trợ mở rộng thị trường cho các DNNVV thông qua cơ chế mua sắm công, đấu thầu...
Đơn cử, theo Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị, cần có quy định theo hướng ưu tiên cho DNNVV địa phương được tham gia cung cấp hàng hóa, dịch vụ trong các dự án đầu tư công trọng điểm tại chính địa bàn đó (thông qua các tiêu chuẩn đấu thầu phù hợp). Một số ý kiến đề xuất, bổ sung cơ chế ưu tiên để DNNVV, đặc biệt là DN khởi nghiệp sáng tạo, tham gia thị trường mua sắm công thông qua các hình thức phù hợp.
Giải trình đối với các góp ý chính sách, Bộ Tài chính cho biết sẽ nghiên cứu và tiếp thu, cụ thể hóa tại Dự thảo Luật các nội dung phù hợp, bảo đảm đồng bộ với pháp luật về đấu thầu.
Theo đó, để thể chế hóa đầy đủ tinh thần của Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, cơ quan chủ trì soạn thảo đưa ra định hướng bổ sung cơ chế ưu tiên để DNNVV tiếp cận quỹ tài sản công, trụ sở, nhà xưởng, mặt bằng sản xuất thuộc sở hữu nhà nước còn đang dôi dư thông qua hình thức cho thuê, đấu giá, đấu thầu hoặc các hình thức công khai, minh bạch khác...
Bên cạnh đó, Dự thảo Luật định hướng quy định chính sách hỗ trợ ưu tiên DNNVV, nhất là DN đổi mới sáng tạo, DN tiên phong tham gia các chương trình, kế hoạch, dự án mua sắm công, gói thầu, hạng mục đầu tư và đơn hàng có quy mô phù hợp với năng lực, thông qua các hình thức như đặt hàng, đấu thầu hạn chế, chỉ định thầu và phân khúc thị trường dự án; qua đó mở rộng không gian thị trường, khuyến khích DNNVV phát triển, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị sản xuất. Chính sách này sẽ là bổ sung các quy định ưu tiên mua sắm công với sản phẩm của các DNNVV khởi nghiệp sáng tạo, DNNVV là DN tiên phong.
Liên quan tới nhóm chính sách công cụ, phương thức, cơ chế tài chính thực hiện hỗ trợ DNNVV, thực tiễn tổng kết thi hành Luật cho thấy thủ tục, hồ sơ, quy trình hỗ trợ còn phức tạp, thời gian xử lý kéo dài, làm tăng chi phí tuân thủ và làm giảm động lực tham gia của DNNVV. Nhiều địa phương phản ánh quy trình đấu thầu cho hoạt động hỗ trợ DNNVV còn nặng về kỹ thuật, mất nhiều thời gian, khiến cơ quan triển khai không đủ nguồn lực để tập trung vào chất lượng hỗ trợ. Đồng thời, định mức chi còn thấp, chưa tiệm cận giá thị trường, khó thu hút nhà cung cấp dịch vụ chất lượng... Giải pháp chính sách đang được cơ quan soạn thảo tính đến là sẽ sửa đổi, bổ sung các quy định về hỗ trợ DNNVV bảo đảm cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, tăng cường thực hiện, giám sát, đánh giá hoạt động hỗ trợ DNNVV thông qua các nền tảng số dựa trên cơ sở dữ liệu chia sẻ từ các cơ quan chuyên ngành…
Kỳ vọng từ tư duy chính sách mới
Thời gian qua, đối với DNNVV, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 198/2025/QH15 đưa ra ưu đãi trong lựa chọn nhà thầu dành riêng cho trường hợp gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa, gói thầu hỗn hợp cung cấp hàng hóa và xây lắp sử dụng ngân sách nhà nước có giá gói thầu không quá 20 tỷ đồng được dành cho DNNVV, trong đó ưu tiên DN do thanh niên, phụ nữ, đồng bào dân tộc thiểu số, người khuyết tật làm chủ, DN ở miền núi, biên giới, hải đảo. Đồng thuận đối với chủ trương, chính sách hỗ trợ hơn nữa cho DNNVV nói chung, DN xây dựng nói riêng, ông Dương Văn Cận, Phó Chủ tịch Hiệp hội các nhà thầu xây dựng Việt Nam đề xuất, các quy định hỗ trợ DN tiếp cận thị trường các dự án mua sắm công, gói thầu, hạng mục đầu tư cần kế thừa quy định trước đây và đồng bộ với chính sách của các luật liên quan (trong đó có pháp luật đấu thầu) để tạo điều kiện thống nhất trong quá trình thực thi.
Dưới góc độ doanh nghiệp, nhà thầu, ông Nguyễn Thế Anh, Giám đốc Công ty CP Giá xây dựng đánh giá, những điều chỉnh tại Dự thảo Luật thể hiện sự chuyển biến từ tư duy “hỗ trợ chung chung” sang mở thị trường có kiểm soát cho DNNVV, đặc biệt thông qua mua sắm công, đấu thầu, tài sản công dôi dư, mặt bằng sản xuất và các công việc phù hợp với năng lực DN. Với DNNVV, nhất là DN trong lĩnh vực xây dựng, công nghệ, đổi mới sáng tạo, khó khăn lớn không chỉ là vốn mà là cơ hội tiếp cận thị trường, hồ sơ năng lực ban đầu, mặt bằng và dòng việc ổn định. Định hướng sửa Luật Hỗ trợ DNNVV theo hướng thực chất hơn, là một bước đi có tính mở khóa cho khu vực kinh tế tư nhân.
Để chính sách này thực sự hiệu quả, ông Nguyễn Thế Anh cho rằng, cần đi kèm cơ chế minh bạch, tiêu chí rõ ràng và kiểm soát chất lượng sau lựa chọn nhà thầu. Bởi, ưu đãi không nên hiểu là “nới chuẩn” hay "hạ thấp yêu cầu", mà phải là tạo sự công bằng cho doanh nghiệp có năng lực thật, sản phẩm thật, công nghệ thật tạo ra giá trị thật. Nếu làm tốt, đây không chỉ là hỗ trợ DNNVV đi qua khó khăn, mà còn tạo ra một thế hệ DN mới nhỏ nhưng chuyên sâu, linh hoạt, có năng lực số, từng bước tham gia vào chuỗi cung ứng lớn hơn.
Với ngành xây dựng, ông Thế Anh đặc biệt kỳ vọng Luật sẽ khuyến khích các DN ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM), môi trường làm việc chung (CDE), AI, quản lý thông tin, quản lý dữ liệu, quản lý chi phí và quản lý dự án hiện đại, thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá thấp.
