 |
| Tổng nhu cầu cát san lấp cho 3 dự án thành phần thuộc tuyến cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng qua TP. Cần Thơ khoảng 16,649 triệu m3. Ảnh: Quang Tạ |
Dự án Đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1 kết nối khu vực biên giới Tây Nam với hệ thống cảng biển Trần Đề và các tuyến giao thông huyết mạch của khu vực. Đoạn tuyến qua địa bàn TP. Cần Thơ được triển khai thông qua 3 dự án thành phần (DATP) với tổng chiều dài khoảng 132,47 km, quy mô giai đoạn 1 đầu tư 4 làn xe, tốc độ thiết kế 100 km/h.
Theo báo cáo cập nhật tháng 5/2026 của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng (QLDA ĐTXD) công trình giao thông và nông nghiệp TP. Cần Thơ (chủ đầu tư), tổng giá trị khối lượng thực hiện của 11 gói thầu xây lắp thuộc các dự án thành phần (DATP) 2, 3, 4 hiện đạt khoảng 11.249 tỷ đồng trên tổng giá trị hợp đồng gần 19.791 tỷ đồng, tương ứng khoảng 56,84% giá trị hợp đồng. So với thời điểm tháng 3/2026, tiến độ Dự án chỉ cải thiện thêm hơn 3 điểm phần trăm.
Trong 3 DATP, DATP 3 hiện có tiến độ tích cực nhất khi đạt khoảng 60,5% giá trị hợp đồng. Nhiều hạng mục cầu trên tuyến đang bước vào giai đoạn hoàn thiện kết cấu phần trên, một số đoạn tuyến bắt đầu triển khai cấp phối đá dăm và các lớp mặt đường đầu tiên. DATP 2 hiện đạt khoảng 57,88% giá trị hợp đồng.
Trong khi đó, DATP 4 (đoạn tuyến có quy mô lớn nhất) hiện đạt khoảng 53,58% giá trị hợp đồng, thấp nhất toàn tuyến. DATP 4 cũng là “tâm điểm” áp lực vật liệu cát san lấp phục vụ thi công phần tuyến và nền đường, trong khi các hạng mục cầu trên toàn tuyến hiện cơ bản đạt và vượt tiến độ đề ra. DATP này có 4 gói thầu xây lắp quy mô lớn với tổng giá trị hơn 9 nghìn tỷ đồng, do các doanh nghiệp xây dựng lớn như Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 5, Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn, Tổng công ty Thành An, Tổng công ty Xây dựng số 1, Công ty CP Tập đoàn Đạt Phương, Công ty CP Xây dựng và Lắp máy Trung Nam, Tổng công ty CP Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam, Công ty CP Xây dựng Tân Nam, Công ty CP Xây dựng dịch vụ và Thương mại 68… thi công.
Một cán bộ kỹ thuật của Tổng công ty Xây dựng số 1 tham gia thi công Gói thầu số 12 thuộc DATP 4 cho biết, khó khăn lớn nhất hiện nay không nằm ở việc xác định nguồn vật liệu, mà là khả năng huy động vật liệu với công suất đủ lớn để đáp ứng yêu cầu thi công tại công trường trong giai đoạn nước rút. Nhiều thời điểm, công trường phải điều chỉnh lại kế hoạch thi công theo khả năng cung ứng cát thực tế từ các mỏ vật liệu. Trong khi đó, công suất khai thác của nhiều mỏ hiện thấp hơn khá nhiều so với nhu cầu thi công thực tế của Dự án. Hiện có 12 mỏ cát sông cung cấp cho DATP 4, nhưng đều nằm ở cuối nguồn sông Hậu nên chất lượng và khối lượng không đáp ứng được nhu cầu của Dự án. Chỉ có 3 mỏ ở Bến Tre (cũ) cung cấp tương đối đều, các mỏ ở Sóc Trăng (cũ) đã khai thác gần hết trữ lượng, riêng mỏ MS04 trữ lượng còn rất lớn nhưng khối lượng khai thác hàng ngày rất ít (dưới 500 m3/ngày). Mỏ MS01 vừa được UBND TP. Cần Thơ cấp phép với trữ lượng 1,06 triệu m3. Dự kiến, đến hết năm 2026 các mỏ cát trên chỉ cung cấp tối đa khoảng 5,26 triệu m3.
Theo tính toán của Ban QLDA ĐTXD công trình giao thông và nông nghiệp TP. Cần Thơ, tổng nhu cầu cát san lấp cho 3 DATP hiện khoảng 16,649 triệu m3, khối lượng đã đưa về công trường khoảng 10,579 triệu m3. Riêng DATP 4 có tổng nhu cầu cát khoảng 8,1 triệu m3, khối lượng đã đưa về công trường mới đạt khoảng 3,68 triệu m3. Chủ đầu tư cho biết, để đáp ứng tiến độ thi công, DATP 4 cần huy động 3,44 triệu m3 cát còn lại trước tháng 8/2026, tương ứng khoảng 30.000 m3/ngày. Đây là áp lực rất lớn trong bối cảnh nhiều mỏ cát gần cạn trữ lượng, công suất khai thác thấp hoặc chưa hoàn tất thủ tục nâng công suất khai thác.
Không chỉ thiếu hụt về sản lượng, chất lượng nguồn cát cũng là vấn đề đáng lo ngại. Theo phản ánh của các nhà thầu, một số mỏ cát phải dừng tiếp nhận do cát lẫn nhiều tạp chất, không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật phục vụ thi công cao tốc. Một số mỏ phải tạm dừng khai thác do nguy cơ sạt lở hoặc đang chờ hoàn tất thủ tục gia hạn giấy phép.
Chủ đầu tư đã nghiên cứu phương án sử dụng cát thương mại. Giá cát thương mại tại phao số 0 mỏ Vĩnh Xương (tỉnh An Giang) khoảng 193.000 đồng/m3, cao hơn 123.000 đồng/m3 so với giá cát trong dự toán. Trường hợp sử dụng cát thương mại cho toàn bộ khối lượng cát còn thiếu (khoảng 2,5 triệu m3), dự kiến chi phí tăng khoảng 307,5 tỷ đồng và Dự án đối mặt với nguy cơ đội vốn.
Không chỉ cát san lấp, nguồn vật liệu đá xây dựng cũng là áp lực lớn đối với nhà thầu thi công. Một Phó Giám đốc Ban QLDA ĐTXD công trình giao thông và nông nghiệp TP. Cần Thơ thông tin, tổng nhu cầu đá phục vụ cho 3 DATP hiện khoảng 4,176 triệu m3, nhưng khối lượng đã tập kết về công trường mới đạt khoảng 0,878 triệu m3. Phần còn thiếu vẫn đang được các nhà thầu tiếp tục liên hệ, đăng ký nguồn cung từ các mỏ tại Đồng Nai và TP.HCM (tỉnh Bình Dương cũ).
Đại diện Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn, nhà thầu tham gia thi công Gói thầu số 11 thuộc DATP 4 cho biết, ngoài áp lực nguồn cát và đá xây dựng, các nhà thầu hiện còn chịu tác động lớn từ biến động giá nhiên liệu và chi phí vận chuyển vật liệu. Giá xăng dầu tăng mạnh khiến chi phí vận hành thiết bị, vận chuyển vật liệu và tổ chức thi công tăng đáng kể. Trước yêu cầu tiến độ, các nhà thầu phải tổ chức thi công linh hoạt theo diễn biến nguồn vật liệu thực tế tại công trường. Hiện cơ quan hữu trách TP. Cần Thơ đang xem xét, đánh giá mức độ ảnh hưởng của biến động giá nhiên liệu để tham mưu UBND Thành phố ban hành chính sách hỗ trợ cho nhà thầu bị ảnh hưởng.
Vừa qua, Ban QLDA ĐTXD công trình giao thông và nông nghiệp TP. Cần Thơ tiếp tục kiến nghị các địa phương trong khu vực ĐBSCL và Đông Nam Bộ hỗ trợ bổ sung nguồn cát, đá xây dựng; đồng thời đẩy nhanh thủ tục nâng công suất, cấp phép khai thác mới và điều chuyển vật liệu từ các dự án khác còn dư nguồn. Về phương án sử dụng cát thương mại, Chủ đầu tư đề nghị UBND TP. Cần Thơ xem xét chấp thuận dùng nguồn dự phòng để mua bổ sung cho khối lượng cát còn thiếu. Theo đánh giá, phương án này làm phát sinh kinh phí lớn hơn nhưng an toàn về môi trường, nhận được sự đồng thuận của nhân dân khu vực Dự án. Đồng thời, thủ tục cũng thuận lợi hơn do giá cát tại mỏ đã xác định rõ ràng.
Trong thời gian thi công còn lại, khả năng huy động đủ nguồn vật liệu với công suất lớn, ổn định và đúng yêu cầu kỹ thuật sẽ là yếu tố then chốt quyết định khả năng hoàn thành Dự án đúng mục tiêu đề ra.
