 |
| Việc lựa chọn tài sản bắt buộc thực hiện đấu giá trực tuyến cần căn cứ vào đặc thù và hiện trạng của từng tài sản. Ảnh: Nhã Chi |
Tư duy xây khung pháp lý mới
Qua gần 10 năm thực thi Luật ĐGTS, tiếp đến là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật ĐGTS (ban hành năm 2024), hoạt động này đã đạt nhiều kết quả cụ thể, đặc biệt trong việc nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu quả xử lý tài sản công.
Chia sẻ về Dự thảo Luật ĐGTS (sửa đổi), ông Lê Văn Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp thuộc Bộ Tư pháp cho biết, một trong những nội dung sửa đổi là cập nhật danh mục tài sản bắt buộc phải bán đấu giá tại khoản 1 Điều 4 Luật ĐGTS năm 2016. Quy trình đấu giá được xây dựng dựa trên nguyên tắc kế thừa các quy định cũ, đồng thời bổ sung các tiêu chuẩn chặt chẽ hơn, bảo đảm khách quan minh bạch, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Đáng chú ý, Dự thảo dự kiến giữ nguyên các quy định về trình tự, thủ tục đấu giá riêng biệt với 3 nhóm tài sản gồm: quyền sử dụng đất, quyền khai thác khoáng sản và quyền sử dụng tần số vô tuyến điện. Ngoài ra, Dự thảo Luật cũng định hướng tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để thực hiện đấu giá trực tuyến toàn trình (ĐGTTTT).
Hiện nay, cơ quan chủ trì soạn thảo đang xây dựng chính sách nhằm chuẩn hóa mô hình ĐGTTTT với các yêu cầu chặt chẽ về hạ tầng công nghệ và cơ chế giám sát cụ thể.
Về phân cấp quản lý, Bộ Tư pháp chịu trách nhiệm trước Chính phủ trong việc thống nhất quản lý nhà nước về hoạt động ĐGTS, quản lý và vận hành Cổng ĐGTS quốc gia. Trong khi đó, Bộ Công an xây dựng và quản lý Hệ thống ĐGTT được tích hợp vào Cổng ĐGTS quốc gia. Người có tài sản sẽ thực hiện các bước như thông báo lựa chọn tổ chức ĐGTS, thông báo kết quả lựa chọn tổ chức ĐGTS, lựa chọn mục ĐGTT khi tổ chức đấu giá và Cổng sẽ kết nối sang Hệ thống ĐGTTTT do Bộ Công an xây dựng và vận hành, thực hiện đấu giá toàn trình trên hệ thống đó.
Góp ý cho quá trình xây dựng chính sách, Bộ Công an cho biết, theo Nghị quyết số 71/NQ-CP của Chính phủ và Quyết định số 2618/QĐ-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ, Hệ thống quản lý ĐGTS đã được xác định là nền tảng số quốc gia, nền tảng dùng chung của ngành, lĩnh vực do Bộ Công an chủ quản. Do đó, Hệ thống quản lý ĐGTS sẽ là hệ thống do Bộ Công an xây dựng, quản lý, vận hành để triển khai ĐGTT. Các trang thông tin ĐGTT của các tổ chức hành nghề đấu giá phải “đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện kết nối kỹ thuật do Bộ Công an quy định và đồng bộ dữ liệu kết quả với Hệ thống quản lý ĐGTS”.
Ngoài ra, Bộ Công an đề nghị yêu cầu thực hiện ĐGTT thông qua Hệ thống quản lý ĐGTS đối với tài sản mà pháp luật quy định phải đấu giá, bao gồm: tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị, tài sản kết cấu hạ tầng, tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân, tài sản của dự án sử dụng vốn nhà nước theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công, trừ các tài sản đặc biệt, tài sản chuyên dùng tại đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân; và quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai.
Tranh luận hình thức đấu giá và tài sản đấu giá trực tuyến
Theo Trung tâm Dịch vụ ĐGTS TP.HCM, hiện pháp luật về ĐGTS cho phép thực hiện bán đấu giá theo nhiều hình thức khác (ngoài ĐGTT) như đấu giá bằng bỏ phiếu gián tiếp, đấu giá trực tiếp bằng lời nói tại phiên đấu giá và đấu giá bằng bỏ phiếu kín tại phiên đấu giá. Các hình thức này trên thực tế vẫn đạt hiệu quả tốt, hướng tới nhiều đối tượng, tầng lớp trong xã hội bởi sự dễ tiếp cận và thực hiện, từ đó tăng sự cạnh tranh trong đấu giá.
Bên cạnh đó, đơn vị này cũng lo ngại về tính khả thi của việc áp dụng ĐGTT tại các khu vực vùng sâu, vùng xa. Ở những nơi hạ tầng viễn thông chưa ổn định và trình độ tiếp cận công nghệ thông tin của người dân chưa đồng đều, việc yêu cầu mọi quy trình từ đăng ký đến trả giá đều thực hiện trên không gian mạng sẽ gặp nhiều trở ngại.
Trung tâm Dịch vụ ĐGTS TP.HCM cho rằng, chuyển đổi số là ưu tiên hàng đầu, song cơ quan soạn thảo cần cân nhắc kỹ lưỡng. Việc áp dụng hình thức đấu giá phải bảo đảm tính hiệu quả, phù hợp với đặc thù với từng loại tài sản, ở từng địa phương.
Liên quan đến nhóm tài sản là quyền sử dụng đất, nhiều ý kiến chuyên gia cho rằng, cần có sự phân định rõ ràng giữa 2 loại hình là đất dự án và đất ở (phân lô, thửa).
Với quyền sử dụng đất dự án, đối tượng tham gia đấu giá chủ yếu là các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế có trình độ và hạ tầng thông tin tốt. Với số lượng khách hàng quan tâm, tham gia đấu giá ở mỗi tài sản không quá lớn, việc áp dụng ĐGTT đối với loại tài sản này sẽ mang lại hiệu quả cao, tránh được các nguy cơ thông đồng, dìm giá, tiêu cực trong quá trình đấu giá.
Ngược lại, với đất phân lô, thửa, khách hàng tham gia đấu giá chủ yếu là người dân, cá nhân nhỏ lẻ với số lượng nhiều. Trong khi các địa bàn đô thị với hạ tầng viễn thông hiện đại (mạng 5G, 6G) có thể đáp ứng tốt yêu cầu truy cập, thì tại các vùng sâu, vùng xa, việc tiếp cận hệ thống ĐGTT vẫn là một rào cản lớn. Tình trạng nghẽn mạng do lượng truy cập cùng lúc quá lớn tại những nơi hạ tầng công nghệ thông tin yếu có thể dẫn đến sự cố kỹ thuật, khiến khách hàng không thể trả giá. Điều này không chỉ gây thiệt hại cho người tham gia mà còn để lại hệ quả pháp lý, đặc biệt là các khiếu nại, khiếu kiện liên quan tới tiền đặt trước.
Ngoài ra, một số chuyên gia cho rằng, việc lựa chọn tài sản bắt buộc thực hiện ĐGTT cũng cần căn cứ vào đặc thù và hiện trạng của từng tài sản. Đơn cử, tài sản đấu giá là biển số xe thì việc áp dụng ĐGTT rất phù hợp, bởi tài sản này đã có quy định theo quy chuẩn rõ ràng của cơ quan quản lý, khách hàng không cần xem xét hiện trạng. Tuy nhiên, với các loại tài sản như trụ sở cơ quan dôi dư sau khi sáp nhập, tài sản vi phạm hành chính hay tài sản thanh lý của cơ quan nhà nước, khách hàng luôn có nhu cầu xem tài sản trước khi quyết định có tham gia đấu giá hay không.
Do đó, việc áp dụng rộng rãi ĐGTT cho các loại quyền sử dụng đất và tài sản cần được bàn luận và cân nhắc kỹ lưỡng trước. Cơ quan soạn thảo cần tránh việc quy định cứng nhắc trong khi hạ tầng, cơ sở dữ liệu và các biện pháp kiểm soát chưa đầy đủ và đồng bộ. ĐGTT suy cho cùng cũng chỉ hình thức đấu giá; nếu không có cơ chế vận hành chặt chẽ, hình thức này sẽ vẫn tiềm ẩn rủi ro tiêu cực từ yếu tố con người khi thực hiện các thao tác kỹ thuật trên hệ thống.
