 |
| Các nguyên tắc xác định tiền đặt trước trong đấu giá sẽ được “thiết kế” phù hợp với các loại tài sản để khắc phục tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc. Ảnh: NC st |
Đề xuất nâng tiền đặt trước, xây dựng cơ sở dữ liệu người vi phạm
Bộ Tư pháp vừa có Báo cáo Tổng kết thi hành Luật ĐGTS năm 2016 (sửa đổi, bổ sung năm 2024), trong đó đề xuất Chính phủ đề nghị Quốc hội xem xét, thông qua Luật ĐGTS (sửa đổi) tại kỳ họp thứ 2 trong năm 2026 theo Chương trình xây dựng Luật, Pháp lệnh năm 2026 để kịp thời giải quyết các khó khăn, vướng mắc trong hoạt động ĐGTS.
Một trong những nội dung nhận được nhiều quan tâm của các bộ, ngành, địa phương là việc hoàn thiện các quy định về biện pháp phòng ngừa, xử lý các hành vi vi phạm nhằm khắc phục tình trạng “thông đồng, dìm giá”, “quân xanh, quân đỏ”, “cò mồi, đe dọa, cưỡng ép”; tiêu cực trong công tác đấu giá quyền sử dụng đất với các hành vi cố ý bỏ cọc nhằm trục lợi, trả giá cao rồi bỏ cọc, thổi giá, thao túng giá, lợi dụng đấu giá gây nhiễu loạn thị trường.
Với kinh nghiệm thực tiễn trong hoạt động ĐGTS, ông Lê Hữu Ngọc, Tổng giám đốc Công ty Đấu giá hợp danh Tài chính và Giá cả Việt Nam cho biết, các quy định về xử lý tiền đặt trước trong hoạt động ĐGTS tuy đã có nhưng chưa đủ sức răn đe đối với các trường hợp cố tình phá hoại cuộc đấu giá. Cơ chế xử lý hành vi vi phạm còn phân tán, thiếu tính ràng buộc và chưa có chế tài mạnh đối với hành vi lợi dụng đấu giá để trục lợi. Việc hủy kết quả đấu giá còn phức tạp.
Theo ông Ngọc, việc sửa đổi Luật ĐGTS cần tập trung nâng cao tính minh bạch, cạnh tranh và trách nhiệm giải trình. Trước hết, cần hoàn thiện quy định về tiền đặt trước theo hướng tăng mức linh hoạt và nâng cao chế tài đối với hành vi bỏ cọc, phá hoại cuộc đấu giá. Cần bổ sung cơ chế xử lý nghiêm minh đối với hành vi thông đồng, dìm giá, cản trở đấu giá; đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về các đơn vị, tổ chức, cá nhân vi phạm trong đấu giá để ngăn ngừa tái phạm.
Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng nêu quan điểm, cần sửa đổi quy định về tiền đặt trước theo hướng nâng mức tiền đặt trước đối với cá nhân tham gia đấu giá, nên áp dụng mức trần (ví dụ 30% thay vì 20% như hiện nay) và linh hoạt cho từng loại tài sản (động sản, bất động sản…) để ngăn ngừa tình trạng “phá giá” nhưng vẫn đảm bảo không làm hạn chế người tham gia đấu giá thực chất. Đồng thời, quy định chặt chẽ trách nhiệm của người có tài sản, người đứng đầu cơ quan có tài sản nếu để xảy ra sai phạm trong khâu lựa chọn tổ chức hành nghề ĐGTS hoặc phê duyệt giá khởi điểm quá thấp dẫn đến nguy cơ tiêu cực.
Đối với quy định cấm tham gia đấu giá, Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng đề nghị xây dựng Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về danh sách người tham gia đấu giá vi phạm quy định pháp luật về đấu giá. Nếu không có hệ thống cơ sở dữ liệu này, rất dễ xảy ra trường hợp cấm tham gia đấu giá ở địa phương này nhưng vẫn tham gia đấu giá ở địa phương khác.
Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Đà Nẵng cho rằng, cần làm rõ chế tài xử lý đối với các vi phạm trong hoạt động đấu giá như: thông đồng, dìm giá, bỏ cọc sau trúng đấu giá. Đề xuất nâng tiền đặt trước lên tối đa 50% giá khởi điểm (luật hiện hành quy định tiền đặt trước ở mức 5 - 20% giá khởi điểm) và nộp theo từng bước giá nhằm ngăn chặn tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc. Đồng thời, đề xuất quy định người trúng đấu giá không nộp tiền dẫn đến hủy kết quả đấu giá sẽ bị cấm tham gia đấu giá từ 3 - 6 năm; trường hợp không nộp đủ tiền sẽ bị cấm tham gia đấu giá từ 1 - 3 năm.
Tham gia đấu giá mà không trả giá có thể mất tiền đặt trước?
Theo Cơ quan soạn thảo, để hạn chế tối đa các tiêu cực trong hoạt động ĐGTS, việc sửa đổi Luật lần này sẽ làm rõ hơn quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan, xác định rõ trách nhiệm để kịp thời phát hiện các hành vi thông đồng, dìm giá, cản trở tại cuộc đấu giá…
Với các hành vi thông đồng, dìm giá, vi phạm nghĩa vụ sau khi trúng đấu giá…, việc sửa đổi Luật sẽ trên cơ sở luật hóa các quy định của Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP ngày 6/1/2026 quy định xử lý khó khăn, vướng mắc trong hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai.
Các nguyên tắc xác định tiền đặt trước cũng được “thiết kế” phù hợp với các loại tài sản để khắc phục tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc, nhằm mục đích cố tình phá cuộc đấu giá hoặc thổi giá, tạo mặt bằng giá ảo để thao túng thị trường và trục lợi đã xảy ra trong thời gian qua.
Đáng chú ý, ông Lê Văn Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp (Bộ Tư pháp) thông tin, trong lần sửa đổi Luật này, Cơ quan soạn thảo đang xin ý kiến về việc bổ sung 1 chế tài “mất tiền đặt trước” trong trường hợp khách hàng tham gia đấu giá không trả giá. Thực tế có những cuộc đấu giá có tới 40 người tham gia nhưng khi vào phiên đấu giá thì không có ai trả giá, dẫn đến cuộc đấu giá không thành. Do đó, khi khách hàng mua hồ sơ, nộp tiền đặt trước, xem tài sản, tham dự phiên đấu giá thì được mặc định là đồng ý mua tài sản đấu giá với giá khởi điểm. Nếu phiên đấu giá không có khách hàng tham gia trả giá thì sẽ tiến hành bốc thăm để xác định người trúng đấu giá với giá khởi điểm; nếu khách hàng trúng đấu giá từ chối mua với giá khởi điểm qua hình thức “bốc thăm” này thì sẽ bị mất tiền đặt trước. Việc bổ sung nguyên tắc này sẽ hạn chế tình trạng “cò” tham gia đấu giá, nhũng nhiễu phiên đấu giá, tham gia để làm khó người mua thật…, triệt tiêu các phiên đấu giá có khách hàng tham gia đấu giá nhưng không thành do không có người trả giá, tránh lãng phí ngân sách nhà nước khi tổ chức cuộc đấu giá không thành.
